2083-7658 „Dla jednych trutką, a dla innych karmą” – kontestacja w tekstach polskiego hip-hopu Żmuda Michał author Uniwersytet Rzeszowski, Aleja Rejtana 16c 35-959 Rzeszów Correspondence to: Michał Żmuda 23 12 2014 Tom 11, Numer 4 2014 435 447 Copyright © 2014 2014 <p>Artykuł podejmuje problematykę tekstów piosenek subkultury hip-hopu w kontekście ich kontestacyjnego charakteru. Autor dokonuje przeglądu historycznych źródeł hip-hopu i zauważa, że jest to subkultura, która wyrosła z kulturowych tradycji kontestacji. Staje się to punktem wyjścia do wpisania hip-hopu w szerszy aspekt kulturowy. Analiza wybranych przykładów ujawnia, w jaki sposób subkultura kreuje wizerunek i pojęcie władzy. Autor dostrzega, że hip-hopowy podmiot definiuje społeczną rzeczywistość jako genezę zniewolenia. Poprzez analizę tekstowych autokreacji raperów ukazane zostaje, że jedyna możliwość na wyzwolenie jest zarezerwowana dla subkultury hip-hopu. Okazuje się ona więc skonstruowana wokół dychotomii, czego przykładem jest wyrazisty podział na „swoich” i „obcych”. Autor zauważa, że piosenki hip-hopowe, poprzez wykorzystanie języka propagandy i wojenne stylizacje, zapowiadają i walczą o całkowite przekształcenie systemu władzy</p> 2 Abradab, Rapowe ziarno 2 (Szyderap) [w:] tegoż, Czerwony album, S.P. Records 2004. 3 Abradab, Zaskocz mnie [w:] tegoż, Ostatni poziom kontroli, My Music 2008. 4 DonGURALesko, Co to za miejsce [w:] tegoż, Opowieści z betonowego lasu, Blend Records 2002. 5 DonGURALesko, Ja pod nogi im pluję [w:] tegoż, Opowieści z betonowego lasu, Blend Records 2002. 6 DonGURALesko, Jestem typ typem [w:] tegoż, Opowieści z betonowego lasu, Blend Records 2002. 7 DonGURALesko, No i co [w:] tegoż, Opowieści z betonowego lasu, Blend Records 2002. 8 DonGURALesko, Rymmajster [w:] tegoż, Opowieści z betonowego lasu, Blend Records 2002. 9 DonGURALesko, Zachodni wiatr wieje [w:] tegoż, Opowieści z betonowego lasu, Blend Records 2002. 10 Fokus, Smsy [w:] tegoż, Alfa i Omega, FoAna 2008. 11 Kaliber 44, Zakon Marii [w:] tegoż, Księga tajemnicza. Prolog, S.P. Records 1998. 12 Paktofonika, Jestem Bogiem [w:] tegoż, Kinematografia, Gigant Records 2000. 13 Paktofonika, Powierzchnie tnące [w:] tegoż, Kinematografia, Gigant Records 2000. 14 Pokahontaz, Chorągiewki i wiatr [w:] tegoż, Receptura, Kreska Records 2005. 15 Rychu Peja SoLUfka, Getto (Stylowe rymy) [w:] tegoż, Styl Życia G’N.O.J.A., 16 Fonografika 2008. Warszafski Deszcz, Razem z chłopakami [w:] tegoż, Nastukafszy, R.R.X. 1999. 17 Wychowani na błędach, Nadszedł czas [w:] tegoż, Radio Ewenement 5 G FM, BAZA Lebel 2001. 19 Buda A., Hip hop. Historia kultury w Polsce 1977–2002, Głogów 2001. Camus A., Człowiek zbuntowany, tłum. Cz. Miłosz, Paryż 1958. 20 Filipiak M., Od subkultury do kultury alternatywnej, Lublin 2003. 21 Fliciński P., Wójtowicz S., Hip-hop słownik, Warszawa 2007. 22 Foucault M., Trzeba bronić społeczeństwa, tłum. M. Kowalska, Warszawa 1998. 23 Hołda M., Angielski w hip-hopie – Ay yo trip!, „Języki Obce w Szkole” 2004, nr 2. 24 Jawłowska A., Drogi kontrkultury, Warszawa 1975. 25 Kołodziejczyk E., Swoi i obcy w społecznej przestrzeni subkultur [w:] Etnolingwistyka. Problemy języka i kultury, red. J. Bartmiński, t. 19, Lublin 2007, s. 133–141. 26 Kowalewski Z.M., Rap – między Malcolmem X a subkulturą gangową, http://www.hiphopakademia.com/malcolmx.pdf, dostęp: 06.08.2014. 27 Kuczkowski M., Przemoc w polskim hip-hopie, na przykładzie płyty „Skandal” Molesty, „Przegląd Socjologiczny” 2003, nr 1. 28 Pawlak R., Polska kultura hiphopowa, Poznań 2004. 29 Świątkowska B., Narodziny polskiego hip hopu, http://glamrap.pl/wsv/222-bogna-swiatkowska-narodziny-polskiego-hip-hopu, dostęp: 08.12.2014.