1896-0200 Partycypacja referendalna mieszkańców województwa małopolskiego w latach 2006–2014 jako przejaw braku współpracy na poziomie lokalnym Participation of citizens in referendums in the province of Małopolska in the years 2006–2014 as a manifestation of a lack of cooperation at local level Wojdyła Katarzyna author Ciepielewski Mateusz author Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Polska, ul. Gołębia 24, 31-007 Kraków Correspondence to: Katarzyna Wojdyła Correspondence to: Mateusz Ciepielewski 28 11 2015 Numer 3 (31) 2015 299 311 Copyright © 2015 2015 Partycypacja to proces niezwykle ważny w kontekście państwa demokratycznego. Podstawą demokracji jest bowiem uczestnictwo obywateli w sprawowaniu władzy i podejmowaniu najważniejszych dla społeczeństwa decyzji. Celem niniejszej pracy jest identyfikacja poziomu zaangażowania mieszkańców gmin i miast województwa małopolskiego w proces podejmowania decyzji poprzez referendum lokalne. <br />W artykule zostały zaprezentowane podstawowe definicje referendum oraz opisano jego typy ze względu na rodzaj klasyfikacji. W dalszej części tekstu przedstawiono pojęcie partycypacji, jego odmiany oraz odniesienie ich do pojęcia partycypacji referendalnej. Na podstawie danych dotyczących frekwencji referendalnej dokonano identyfikacji uczestnictwa mieszkańców województwa w tej instytucji demokracji bezpośredniej. 1 Cześnik M. (2007), Partycypacja wyborcza w Polsce, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa. 2 Elektroniczny Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego, edziennik.malopolska.uw.gov.pl [dostęp: 3.01.2015]. 3 http://www.prezydent.pl/gfx/prezydent/userfiles2/files/2013_pliki_rozne/raport_referenda/referenda_lokalne_raport_kprp_20130925_131447.pdf [dostęp: 3.01.2015]. 4 Informacja o zarządzonych i przeprowadzonych referendach w sprawie odwołania organu samorządu terytorialnego przed upływem kadencji (kadencja rad: 2006–2010), http://pkw.gov.pl/kadencja-2006-2010/informacja-o-zarzadzonych-i-przeprowadzonych-referendach-w-sprawie-odwolania-organu-samorzadu-terytorialnego-przed-uplywem-kadencji-kadencja-rad-2006-2010-.html [dostęp: 6.01.2015]. 5 Kaźmierczak T. (2011), Partycypacja publiczna: pojęcie, ramy teoretyczne, [w:] A. Olech (red.), Partycypacja publiczna. O uczestnictwie obywateli w życiu wspólnoty lokalnej, Fundacja Instytutu Spraw Publicznych, Warszawa. 6 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483). 7 Krajewska A., Samorządowcy protestują przeciwko zmianom w referendum lokalnym, http://wiadomosci.ngo.pl/wiadomosci/973771 [dostęp: 6.01.2015]. 8 Olejniczak-Szawłowska E. (2002), Referendum lokalne w świetle ustawodawstwa polskiego, Difin, Warszawa. 9 Państwowa Komisja Wyborcza, www.pkw.gov.pl.  10 Piasecki A.K. (2005), Referenda w III RP, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. 11 Powiat nowosądecki: referendum bez tłumów, www.nowysacz.naszemiasto.pl [dostęp: 6.01.2015]. 12 Prawelska-Skrzypek G. (1996), Znaczenie partycypacji obywatelskiej dla rozwoju lokalnego, [w:] G. Prawelska-Skrzypek, Partycypacja obywatelska w życiu społeczności lokalnej. Stan, bariery, rekomendacje, Fundacja Międzynarodowe Centrum Rozwoju Demokracji, Kraków. 13 Referenda lokalne. Raport Kancelarii Prezydenta RP, http://www.prezydent.pl/gfx/prezy­dent­/userfiles2/files/2013_pliki_rozne/raport_referenda/referenda_lokalne_raport_kprp­_20­1­­­30925_131447.pdf [dostęp: 3.01.2015]. 14 Referenda lokalne. Raport Prezydenta RP, http://www.prezydent.pl/gfx/prezydent/user­files2/files/2013_pliki_rozne/raport_referenda/referenda_lokalne_raport_kprp_20130925_131447.pdf [dostęp: 6.01.2015]. 15 Referendum za odwołaniem burmistrz Joanny Leśniak, http://www.sacz.pl/index.html?id=wiadomosci&amp;nrwiad=125566 [dostęp: 3.10.2015]. 16 Siemiński W. (1999), Współzarządzanie gminą. Rada i zarząd gminy we wspólnocie samorządowej, Zachodnie Centrum Organizacji, Warszawa–Zielona Góra. 17 Słownik politologii (2008), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. 18 Sobol E. (red. tomu) (1995), Słownik wyrazów obcych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. 19 Sokala A., Michalak B., Uziębło P. (2013), Leksykon prawa wyborczego i referendalnego oraz systemów wyborczych, Wolters Kluwer SA, Warszawa. 20 Tansey S.D. (1997), Nauki polityczne, przeł. J. Gilewicz, Zysk i S-ka, Poznań. 21 Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym, Dz.U. 2003 Nr 57, poz. 507. 22 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym, Dz.U. 2000 Nr 88, poz. 985. 23 Uziębło P. (2009), Demokracja partycypacyjna, Centrum Badań Społecznych, Gdańsk. 24 Wągiel E. (2014), Partycypacja społeczna gminy w świetle ustawy o samorządzie gminnym oraz prezydenckiego projektu ustawy o współdziałaniu w samorządzie terytorialnym na rzecz rozwoju lokalnego i regionalnego oraz o zmianie niektórych ustaw, [w:] B. Dolnicki (red.), Partycypacja społeczna w samorządzie terytorialnym, Wolters Kluwer SA, Warszawa. 25 Wielki słownik języka polskiego, http://www.wsjp.pl/index.php?id_hasla=4203# [dostęp: 4.01.2015]. 26 Wratny J. (2002), Partycypacja pracownicza. Studium zagadnień w warunkach transformacji gospodarczej, IPiSS, Warszawa, www.pkw.gov.pl [dostęp: 3.01.2015]. 27 www.nowysacz.naszemiasto.pl [dostęp: 3.01.2015]. 28 Zarys instytucji referendum jako formy demokracji bezpośredniej. Referendum ogólnokrajowe w Polsce, http://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/50/plik/ot-620_internet.pdf [dostęp: 4.01.2015]. 29 Zieliński E. (1968), Referendum w świecie współczesnym, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.