1731-7398 Sposób żywienia a ryzyko niedożywienia wśród słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku z Krakowa i powiatu wielickiego Eating habits and risk of malnutrition among students of the University of the Third Age from Krakow and the poviat of Wieliczka Piórecka Beata author Twardzik Danuta author Jagielski Paweł author Schlegel-Zawadzka Małgorzata author Zakład Badań nad Żywieniem i Lekami, Instytut Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego Zakład Badań nad Żywieniem i Lekami, Instytut Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o ZdrowiuJ, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków Correspondence to: Beata Piórecka beata.piorecka@uj.edu.pl Correspondence to: Danuta Twardzik Correspondence to: Paweł Jagielski Correspondence to: Małgorzata Schlegel-Zawadzka 27 05 2014 Tom 11, Numer 3 2013 271 278 Copyright © 2014 2014 1 Gronowska-Senger A., Zarys oceny żywienia, Wyd. SGGW, Warszawa 2009. 2 Piórecka B., Cisek M., Brzostek T., Bachanek J., Madejska M., Schlegel-Zawadzka M., Dietary practice and selected aspects of lifestyle in elderly residents of a nursing home, „Zdrowie Publiczne” 2006; 116, 3: 418–422. 3 Wojsztel Z.B., Niedożywienie i dylematy leczenia żywieniowego w geriatrii, „Postępy Nauk Medycznych” 2011; 8: 649–657. 4 Strzelecki A., Ciechanowicz R., Zdrojewski Z., Sarkopenia wieku podeszłego, „Gerontologia Polska” 2011; 19, 3–4: 134–145. 5 Beers M.H., The Merck Manual. Podręcznik diagnostyki i terapii, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2008. 6 Marzetti E., Calvani R., Bernabei R., Leeuwenburgh Ch., Apoptosis in skeletal myocytes: a potential target for interventions against sarcopenia and physical frailty – a mini-review, „Gerontology” 2012; 58: 99–106. 7 Mujita S., Volpi E., Nutrition and sarcopenia of ageing, „Nutrition Research Reviews” 2004; 17, 1: 69–76. 8 Cruz-Jentoft A.J., Baeyens J.P., Bauer J.M., Boirie Y., Cederholm T., Landi F.,Martin F.C., Michel J.P., Rolland Y., Schneider S.M., Topinková E., Vandewoude M., Zamboni M., European Working Group on Sarcopenia in Older People. Sarcopenia: European consensus on definition and diagnosis: Report of the European Working Group on Sarcopenia in Older People, „Age Ageing” 2010; 39: 412–423. 9 Cruz-Jentoft A.J., Landi F., Topinková E., Michel J.P., Understanding sarcopenia as a geriatric syndrome, „Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care” 2010; 13, 1: 1–7. 10 Kozieł D., Trafiałek E., Kształcenie na Uniwersytetach Trzeciego Wieku a jakość życia seniorów, „Gerontologia Polska” 2007; 15, 3: 104–108. 11 Guigoz Y., The Mini Nutritional Assessment (MNA) review of the literature. What does it tell us? „Journal of Nutrition, Health & Aging” 2006; 10, 6: 466–487. 12 Szczerbińska K., Wilczek-Rużyczka E. (red.), Jak promować zdrowy styl życia i zmieniać zdrowotne zachowania osób starszych, Wyd. I, Zdrowie i Zarządzanie, Kraków 2010. 13 Szczygieł B. (red.), Niedożywienie związane z chorobą. Występowanie, rozpoznanie, Wyd. Lek. PZWL, Warszawa 2011. 14 Dubas K., Kocot E., Rogala M., Starzenie się populacji – co wiemy o problemie i jak możemy się przygotować na sprostanie wyzwaniu demograficznemu? „Zeszyty Naukowe Ochrony Zdrowia. Zdrowie Publiczne i Zarządzanie” 2012; 10, 4: 305–318. 15 Ożga E., Małgorzewicz S., Ocena stanu odżywienia osób starszych, „Geriatria” 2013; 7: 98–103. 16 Kozieł D., Kaczmarczyk M., Naszydłowska E., Gałuszka R., Wpływ kształcenia w uniwersytecie trzeciego wieku na zachowania zdrowotne ludzi starszych, „Studia Medyczne” 2008; 12: 23–28. 17 Schlegel-Zawadzka M., Klich A., Kubik B., Kołpa M., Ocena zdolności ludzi starszych do samoobsługi i samoopieki z uwzględnieniem zachowań żywieniowych, „Pielęgniarstwo XXI wieku” 2011; 2 (35): 5–9. 18 Wyka J., Stan odżywienia ludzi po 60. roku życia w aspekcie uwarunkowań żywieniowych, zdrowotnych, środowiskowych i socjo-demograficznych, Wyd. Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, Wrocław 2009. 19 Jyrkkä J., Mursu J. Enlund H., Lönnroos E., Polypharmacy and nutritional status in elderly people, „Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care” 2012; 15: 1–6. 20 Sygnowska E., Waśkiewicz A., Ocena sposobu żywienia osób w wieku 60–74 lat. Badanie WOBASZ, „Bromatologia i Chemia Toksykologiczna” 2011; 44, 3: 240–244. 21 Tokarz A., Stawarska A., Kolczewska M., Ocena jakościowa sposobu żywienia ludzi starszych zrzeszonych w wybra- nych warszawskich stowarzyszeniach społecznych. Cz. I, „Bromatologia i Chemia Toksykologiczna” 2007; 40, 4: 359–364. 22 Szczerbińska K., Piórecka B., Malinowska-Cieślik M., Fazy gotowości do zmiany zachowań i ich uwarunkowania a zachowania w sferze aktywności fizycznej i żywienia wśród starszych pacjentów objętych w Krakowie opieką pielęgniarek środowiskowo-rodzinnych. Implikacje dla promocji zdrowia, „Zeszyty Naukowe Ochrony Zdrowia. Zdrowie i Zarządzanie” 2011; 9, 1: 61–76. 23 Myszkowska-Ryciak J., Bujko J., Malesza M., Ocena sposobu żywienia kobiet w podeszłym wieku zrzeszonych w Uniwersytecie Trzeciego Wieku w Warszawie, „Żywienie Człowieka i Metabolizm” 2003; 30, 1–2: 357–261. 24 Skop-Lewandowska A., Ostachowska-Gąsior A., Kolarzyk E., Żywieniowe czynniki ryzyka osteoporozy u osób w podeszłym wieku, „Gerontologia Polska” 2012; 20, 2: 53–58. 25 Suliga E., Zachowania zdrowotne związane z żywieniem osób dorosłych i starszych, „Hygeia Public Health” 2010; 45, 1: 44–48. 26 Anderson A.L., Harris T.B., Tylavsky F.A., Perry S.E., Houston D.K., Lee J.S., Kanaya A.M. Sahyoun N.R., for the Health ABC Study, Dietary patterns, insulin sensitivity and inflammation in older adults, „European Journal of Clinical Nutrition” 2012; 66: 18–24. 27 Różańska D., Wyka J., Biernat J., Sposób żywienia ludzi starszych mieszkających w małym mieście – Twardogórze, „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2013; 94, 3: 494–502. 28 Smith G.I., Atherton P., Reeds D.N., Mohammed B.S., Rankin D., Rennie M.J., Mittendorfer B., Dietary omega-3 fatty acid supplementation increases the rate of muscle protein synthesis in older adults: a randomized controlled trial, „American Journal of Clinical Nutrition” 2011; 93: 402–412.