1426-5915 Zmiany sieci pozamiejskiego publicznego transportu autobusowego w Bieszczadach i Beskidzie Niskim – ujęcie topologiczne Changes in the network of the non-urban public bus transport in Bieszczady and Beskid Niski mountains – a topological approach Ciechański Ariel author Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Twarda 51/55, 00-818 Warszawa Correspondence to: Ariel Ciechański ariel@twarda.pan.pl 30 06 2021 24 (2) 2021 106 119 Copyright © 2021 2021 <p>W artykule autor powraca do klasycznych niegdyś w geografii transportu metod grafowych. Wykorzystując podstawowe wskaźniki, takie jak liczba cyklomatyczna μ, wskaźnik α Kansky’ego, wskaźnik γ Kansky’ego i wskaźnik Gns opracowany przez A. Ciechańskiego analizuje zmiany sieci pozamiejskiego autobusowego publicznego transportu zbiorowego na obszarze Beskidu Niskiego i Bieszczad. Testuje też wskaźnik Gns dla bardziej rozbudowanych grafów o skomplikowanej strukturze, w tym również często z bardzo licznymi izolowanymi wierzchołkami. Niestety w przeciwieństwie do prostych i niespójnych sieci transportowych, dla których został on skonstruowany, w przypadku dużych sieci transportowych, zawierających liczne cykle jego czułość wykazuje znacznie gorszy poziom, a otrzymane wyniki są znacznie mniej jednoznaczne niż w przypadku gdy izolowane podgrafy są mniej liczne, za to o bardziej rozbudowanej strukturze.</p> 1 Anez J., De La Barra T., Perez B., 1996, Dual graph represen­tations of transport networks, Transportation Research B, 30(3), 209-216. 2 Beim M., Błażeczek A., Dąbrowska A., Dębiak P., Olczyk A., 2019, Badania dostępności publicznego transportu zbio­rowego w podregionie pilskim, Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 22(4), 95-118. 3 Blumenfeld-Liberthal E., 2009, The topology of transportation networks: a com­parison between different economies, Networks and Spatial Economics, 9(3), 427-458. 4 Chorley R.J., Haggett P. (red.), 1967, Models in Geography, Meuthen, London. 5 Ciechański A., 2013, Rozwój i regres sieci kolei przemysło­wych w Polsce w latach 1881-2010, Prace Geograficzne, 243, IGiPZ PAN, Warszawa. 6 Ciechański A., 2019, Wyzwania w badaniach sieci poza­miejskiego transportu autobusowego na przykładzie powiatów Beskidu Niskiego i Bieszczad, Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 22(2), 74-81. 7 Ciechański A., 2020a, Bariery w przemieszczaniu się osób dorosłych na obszarach wykluczonych transportowo – przykład rejonu Komańczy, Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 23(5), 34-52. 8 Ciechański A., 2020b, Non-urban public bus transport against the COVID-19 pandemic – evidence from the Low Beskids and the Bieszczady counties, Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 23(2), 28-34. 9 Ciechański A., 2020c, Zmiany w sieci transportu publicznego na obszarach Beskidu Niskiego i Bieszczad 1990-2019 i ich konsekwencje, Studia Regionalne i Lokalne, 81(3), 49-77. 10 Derrible S., Kennedy C., 2010, Characterizing metro networks: state, form and structure, Transportation, 37(2), 275-297. 11 Derrible S., Kennedy C., 2011, Applications of graph theory and network science to transit network design, Transport Reviews, 31(4), 495-519. 12 Dupuy G., Stransky V., 1996, Cities and highway networks in Europe, Journal of Transport Geography, 4(2) 107-121. 13 Erath A., Löchl M., Axhausen K., 2009, Graph–theoretical analysis of Swiss road and railway networks over time, Network Spatial Economy, 9(3), 379-400. 14 Garrison W. L., 1960, Connectivity of interstate highway system, Papers and Proceedings, Regional Science Asso­ciation, 6, 121-137. 15 Gattuso D., Mirello E., 2005, Compared analysis of metro networks supported by graph theory, Networks and Spatial Economics, 5, 395-414. 16 Haggett P., 1967, Network models in geography [w:] R.J. Chorley, P. Haggett (red.), Models in Geography, Meuthen, London. 17 Haggett P., 1968, Prostranstvennyj analiz v ekonomicheskoj geografii, Izdatelstvo Progress, Moskva. 18 James G. A., Cliff A. D., Haggett P., Ord J. K., 1970, Some discrete distributions for graphs with applications to regional transport networks, Geografiska Annaler B, 52(1), 14-21. 19 Jiang B., Claramunt C., 2004, Topological analysis of urban street networks, Environment and Planning B, 31(1), 151-162. 20 Kansky K. J., 1963, Structure of Transportation Networks: Relationships Between Network Geometry and Regional Characteristics, Department of Geography Research Paper, 84, The University of Chicago, Chicago. 21 Komusiński Sz., 2010, Przekształcenia przestrzenne sieci pasażerskiego transportu kolejowego w Polsce w latach 1988-2008, Uniwersytet Jagielloński, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Kraków, praca doktorska, maszynopis powielony. 22 Kozanecka M., 1980, Tendencje rozwojowe komunikacji au­tobusowej w Polsce: studium geograficznoekonomiczne, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Kraków. 23 Lijewski T., 1959, Rozwój sieci kolejowej Polski, Dokumentacja Geograficzna, 5, IG PAN, Warszawa. 24 Lijewski T., Koziarski S., 1995, Rozwój sieci kolejowej w Polsce, Kolejowa Oficyna Wydawnicza, Warszawa. 25 Loo B.P.Y., 1999, Development of a regional transport infra­structure: some lessons from the Zhujiang Delta, Guang­dong, China, Journal of Transport Geography, 7(1), 43-63. 26 Potrykowski M., Taylor Z., 1982, Geografia transportu: zarys problemów, modeli i metod badawczych, PWN, Warszawa. 27 Ratajczak W., 1980, Analiza i modele wpływu czynników społeczno-gospodarczych na kształtowanie się sieci trans­portowej, PWN, Warszawa–Poznań. 28 Sagan I., Palmowski T., 1987, Rozwój sieci kolejowej na zapleczu aglomeracji gdańskiej w ujęciu grafowym, Zeszyty Naukowe Wydziału Biologii, Geografii i Oceanologii Uniwersytetu Gdańskiego, 16, 35-46. 29 Taylor Z., 1975, Charakterystyka zmian w strukturze sieci transportowych w ujęciu grafowym, Przegląd Geogra­ficzny, 47(3), 501-517. 30 Taylor Z., 1979, Przestrzenna dostępność miejskiego systemu transportowego na przykładzie Poznania, Studia KPZK, 67, Warszawa. 31 Taylor Z., 2007, Rozwój i regres sieci kolejowej w Polsce, Mo­nografie, 7, IGiPZ PAN, Warszawa. 32 Tarkhov S., 2005, Evolyucionnaya morfologiya transportnyx setej, Rossijskaya Akademiya Nauk, Institut Geografii, Smolenskogo Gumanitarnogo Universiteta, Izdatelstvo Universum, Smolensk–Moskva. 33 Tarkhov S., 2006, Spatial regularities of disintegration trans­port networks, Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 12, 7-18. 34 Wiśniewski Sz., 2014, Spójność sieci transportowych woje­wództwa łódzkiego, Transport Miejski i Regionalny, 9, 22-28. 35 Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym, 2011, Dz.U., 5, poz. 13 36 Xie F., Levinson D., 2007, Measuring the structure of road networks, Geographical Analysis, 39(3), 336-356.