1731-2442 Centrum rekreacyjno-edukacyjne „Kujawy” jako przykład innowacyjnego zagospodarowania terenów pogórniczych “Kujawy” recreation and education center as an example of innovative postmining area reclamation Dost Manezha author Katedra Architektury Miejsc Pracy i Rekreacji A-21, Zespół Architektury Współczesnego Regionalizmu, Instytut Projektowania Architektonicznego, Wydział Architektury, Politechnika Krakowska, Kraków, Polska Correspondence to: Manezha Dost 29 11 2016 17/2016 2016 94 106 Copyright © 2016 2016 <p>Niniejszy artykuł poświęcony jest procesowi rekultywacji terenów największej kopalni surowców skalnych w Polsce – Kopalni Wapienia „Kujawy”. Zaprezentowany projekt rekultywacji ma priorytet rekreacyjno-edukacyjny, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym. W projekcie uwzględniona jest analiza środowiskowo-przestrzenna, jak również społeczno-kulturowa i gospodarcza regionu.<br />Jednym z głównych celów projektu jest stworzenie harmonijnej integracji nowoczesnych rozwiązań architektonicznych z naturalnym krajobrazem charakterystycznym dla obszaru, na którym znajduje się kopalnia. Co więcej, cenne i unikalne walory przyrodnicze będą w pełni wykorzystane w celu ekspozycji zadań rekreacyjno-edukacyjnych centrum. Ponadto, poprzez integrację istniejącej infrastruktury technicznej niezbędnej do prac wydobywczych kopalni z działalnością centrum (m.in. przez odpowiednie zaplanowanie komunikacji) prognozuje się zdynamizowanie rozwoju lokalnej gospodarki. Istotnym aspektem jest również rzetelna analiza potrzeb dydaktycznych adresatów projektu w zależności od ich wieku i zainteresowań oraz dostosowanie jej do bogatej oferty proponowanej przez centrum. Cele rekreacyjne centrum zostały spełnione między innymi dzięki zaprojektowaniu starannie dobranych obiektów architektury krajobrazu zgodnie z potrzebami użytkowymi, psychicznymi i biologicznymi młodego człowieka. Przez połączenie rekreacyjnego charakteru przedsięwzięcia z edukacyjnym, oczekuje się dużego zainteresowania nie tylko regionalnych szkół i placówek edukacyjnych, ale także lokalnej społeczności. Projekt ma potencjał innowacyjności, dzięki czemu może nabrać znaczenia w skali ogólnokrajowej, także ze względu na unikatowy charakter projektowanych rozwiązań.</p> 1 Baczyńska E., Formy rekultywacji nieczynnych kamieniołomów a realne preferencje społeczeństwa [w:] T.M. Traczewska (red.) Interdyscyplinarne zagadnienia w inżynierii i ochronie środowiska T. 2.,Wrocław 2012. 2 Bocheński S. (red.), Projektowanie architektury na terenach o szczególnych walorach krajobrazowych i uzdrowiskowych, Wrocław 2012. 3 Chwastek J., Mikołajczyk J., Przyrodnicze wartości odkrywkowych wyrobisk górniczych. Górnictwo Odkrywkowe nr 2–3: 49–60, 1998. 4 Dej M., Huculak M., Jarczewski W.(red.), Rekreacyjne wykorzystanie wód geotermalnych w krajach Grupy Wyszehradzkiej, 2013. 5 Gaworecki H., Turystyka. PWE, Warszawa 2003. 6 Kasprzyk P., Kierunki rekultywacji w górnictwie odkrywkowym. Problemy Ekologii Krajobrazu, T. XXIV: 7–15, 2009. 7 Kasprzyk P., Obiekty dawnej eksploatacji surowców wapiennych, jako elementy terenów edukacyjno-rekreacyjnych [w:] Krajobrazy rekreacyjne – kształtowanie, wykorzystanie, transformacja. Problemy Ekologii Krajobrazu, t. XXVII: 441–445, 2010. 8 Kurek W. (red.), Turystyka. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 2007. 9 Mokrzyński J., Architektura wolnego czasu, Warszawa 1990. Mokrzyński J.(red.), Urządzenia turystyczne, wyd. II, Warszawa 1973. 10 Nita J., Kamieniołom w krajobrazie i geoturystyce. Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego PTG. Krajobraz i turystyka, nr 14: 243–251, 2010. 11 Nita J., Myga-Piątek U., Krajobrazowe kierunki zagospodarowania terenów pogórniczych. Przegląd Geologiczny, vol. 54, no. 3: 256–262. 12 Ostręga A, Uberman R., Stożek Ł, Muzykiewicz B., Koncepcja rekultywacji i docelowego zagospodarowania kopalni wapienia „Kujawy”, Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej, Nr 39 (132): 209–226, 2011. 13 Pietrzyk-Sokulska E., Kryteria, możliwości i przykłady zagospodarowania wyrobisk poeksploatacyjnych. Gospodarka Surowcami Mineralnymi 15, 4: 71–89, 1999. 14 Uberman R. (red.), Gospodarka surowcami mineralnymi na tle kształtowania warunków przyrodniczych w Kujawskim Okręgu Eksploatacji Surowców Węglanowych, Wyd. SGGW-AR, z.45, Warszawa 1990.