2353-4745 O nowej przestrzeni edukacyjnej w hybrydowym świecie  On the New Educational Space in a Hybrid World Morbitzer Janusz author Katedra Pedagogiki, Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej Correspondence to: Janusz Morbitzer jmorbitzer@wsb.edu.pl 11 06 2017 3 (2015) 2015 411 430 Copyright © 2017 2017 <p>Przestrzeń edukacyjna należy do najważniejszych pojęć w obszarze szeroko pojmowanej edukacji. Często jest jednak rozumiana nieprecyzyjnie, intuicyjnie. Rozwój nowych technologii, jak też towarzyszące mu przemiany kulturowe, społeczne i cywilizacyjne oraz rodzący się nowy model człowieka coraz silniej zanurzonego w świecie cyfrowych mediów – człowieka sieciowego, prowadzą do konieczności zmiany interpretacji przestrzeni edukacyjnej. Jesteśmy bowiem świadkami przenikania i łączenia się dotychczas postrzeganych całkowicie odrębnie dwóch światów: realnego i wirtualnego. W rezultacie powstaje świat, który można nazwać hybrydowym, w którym granice między światem realnym i wirtualnym są jedynie umowne, dla każ- dego inne i tracą swój sens. Współczesny człowiek w oraz większym stopniu staje się obywatelem tego nowego hybrydowego świata. Świat hybrydowy oznacza spektakularne poszerzenie przestrzeni edukacyjnej. Oferuje on nowe możliwości, ale też niesie nowe, na obecnym etapie rozwoju trudne do określenia i zdefiniowania zagrożenia. </p> 1 Aboujaoude E., Wirtualna osobowość naszych czasów. Mroczna strona e-osobowości, Wydaw. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012. 2 Bauman Z., 44 listy ze świata płynnej nowoczesności, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2011. 3 Bruner J., Kultura edukacji, Wydawawnictwo Universitas, Kraków 2006. 4 Cantelmi T., Technopłynność. Człowiek w epoce Internetu. Technopłynny umysł, Wydawnictwo Bratni Zew, Kraków 2015. 5 Denek K., Poza ławką szkolną, wyd. 2, Wydawnictwo Naukowe Łużyckiej Wyższej Szkoły Humanistycznej im. J. B. Solfy, Żary 2008. F 6 urmanek W., Człowiek jako obiekt badań humanistycznej pedagogiki pracy, „Labor et Educatio” 2014, nr 2. 7 Goleman D., Inteligencja emocjonalna, Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań 1997. 8 Illeris K., Trzy wymiary uczenia się. Poznawcze, emocjonalne i społeczne ramy uczenia się, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław 2006. 9 Juszczyk S. i inni, Dydaktyka informatyki i technologii informacyjnej, Wydawnictwo A. Marszałek, Toruń 2006. 10 Kiyosaki R., Learn or Die, http://www.richdad.com/Resources/Rich-Dad-Financial-Education-Blog/February-2013/learn-or-die.aspx [dostęp 27.11.2015]. 11 Klichowski M., Między linearnością a klikaniem. O społecznych konstrukcjach podejść do uczenia się, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2012. 12 Kołodziejczyk W., Pozór nowoczesnych przestrzeni, http://www.edunews.pl/system-edukacji/szkoly/3074-pozor-nowoczesnych-przestrzeni [dostęp 27.11.2015]. 13 Korab K., Filozofia i socjologia wirtualnej rzeczywistości, [w:] Wirtual. Czy nowy wspaniały świat?, red. K. Korab, Wydawawnictwo Scholar, Warszawa 2010. 14 Korporowicz L., Przestrzeń kulturowa w społeczeństwie konceptualnym, [w:] Kultura informacyjna w ujęciu interdyscyplinarnym – teoria i praktyka, tom 1, red. H. Batorowska, Wydawca: Katedra Kultury Informacyjnej i Zarządzania Informacją, Uniwersytet Pedagogiczny, Kraków 2015. 15 Krajewski M., Społeczne jako wirtualne. O starym i nowym typie symulowania realności, krajewskimarek.blox.pl/resource/Wirtualna_rzeczywistosc.doc [dostęp 27.11.2015]. 16 Krzysztofek K., Mózg w sieci, [w:] Wielka sieć. E-seje z socjologii Internetu, J. Kurczewski, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2006. 17 Maj A., Derda-Nowakowski M. z udziałem D. de Kerckhove’a (red. nauk.), Kody McLuhana. Topografia nowych mediów, Wydawawnictwo Naukowe ExMachina, Katowice 2009. 18 McLuhan M., Zrozumieć media. Przedłużenia człowieka, Wydawnictwo Naukowo- -Techniczne, Warszawa 2004.McLuhan. Wybór tekstów, red. E. McLuhan, F. Zingrone, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2001. 19 Morbitzer J., Edukacja wspierana komputerowo a humanistyczne wartości pedagogiki, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2007. 20 Morbitzer J., Refleksje pedagogiczne na temat intelektualnej kondycji cyfrowych tubylców, „Psychologia Wychowawcza” 2014, tom 47, nr 5. 21 Morbitzer J., Świat wartości w Internecie, dok. elektroniczny, http://www.tuo.agh.edu. pl/Aksjol_Int_AGH_JMorbitzer.pdf [dostęp 27.11.2015]. 22 Morbitzer J., Współczesna przestrzeń edukacyjna, [w:] Ewaluacja i innowacje w edukacji. Kompetencje i odpowiedzialność nauczyciela, pod red. nauk. J. Grzesiaka, Wydawcy: Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Pedagogiczno-Artystyczny w Kaliszu, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie, Kalisz-Konin 2010. 23 My, dzieci sieci. Wokół manifestu, Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska, Warszawa 2012; dostępny także jako dokument elektroniczny: https://prawokultury. pl/media/entry/attach/my-dzieci-sieci-wok%C3%B3%C5%82-manifestu. pdf [dostęp 27.11.2015]. 24 Nalaskowski A., Przestrzenie i miejsca szkoły, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2002. 25 Postman N., Technopol. Triumf techniki nad kulturą, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, Warszawa 2004. P 26 rensky M., Quest for ‘Digital Wisdom’ Hinges on Brains and Machines, „Education Week”, October 3, 2012. 27 Przestrzeń edukacyjna wobec wyzwań i oczekiwań społecznych, red. I. Surina, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2010. 28 Skibińska M., Kwiatkowska W., Majewska K., Aktywność uczących się w przestrzeni Internetu, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2014. 29 Sobczak K., Tożsamość czy tożsamości? JA w świecie cyberrealnym, [w:] Wirtualność jako realność, red. Z. Rykiel, J. Kinal, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2014. 30 Tanaś M., Galancik S. (red.), Cyberprzestrzeń. Człowiek. Edukacja, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2015. 31 Tapscott D., Cyfrowa dorosłość. Jak pokolenie sieci zmienia nasz świat, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2010. 32 Tuan Y-F., Przestrzeń i miejsce, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1987. Vetulani J., Mazurek M., Bez ograniczeń. Jak rządzi nami mózg, Dom Wydawniczy PWN, Warszawa 2015.