2451-4985 Powtórzenie jako konsekwencja zapomnienia w powieści Wiaczesława Rybakowa „Na Mokhnatoi Spine” Repetition as a Consequence of Oblivion in Viacheslav Rybakov’s Novel “Na Mokhnatoi Spine” Brążkiewicz Bartłomiej author Uniwersytet Jagielloński w Krakowie 03bqmcz70 Correspondence to: Bartłomiej Brążkiewicz bartlomiej.brazkiewicz@uj.edu.pl 09 11 2022 Tom XVIII 2022 241 250 Copyright © 2022 2022 <p>Tło powieści <em>На мохнатой спине</em> stanowi kluczowe dla okoliczności wybuchu II wojny światowej wydarzenie: Pakt Ribbentrop – Mołotow. Wiaczesław Rybakow, historię prawdziwą przeplatając wątkami fikcjonalnymi, przeszłość z teraźniejszością, stworzył dzieło nie tyle z gatunku „historii alternatywnej”, co tekst wysoce aluzyjny. Odwołując się do kwestii, które bądź to ze względów ideologicznych, bądź w planie polityki historycznej, wpierw pomijano milczeniem, a w konsekwencji zapomniano, Rybakow dowodzi, jak ważną rolę odgrywa niczym niezafałszowana pamięć. Autor powieści stawia tezę, zgodnie z którą wyłącznie zgodny z historyczną rzeczywistością przekaz pozwala wysnuć z historii właściwe wnioski. W przeciwnym razie człowiek dopuszcza się powtórzeń przeszłych schematów, popełnia te same, zgubne w skutkach czyny, o których pamięć próbowano zatrzeć lub zniekształcić. Świadczą o tym nawiązania do bliższej Czytelnikowi płaszczyzny temporalnej.</p> 1 Błok A., Ogród słowiczy [The Nightingale Garden], [in:] Idem, Ogród słowiczy i inne poezje [The Nightingale Garden and Other Poetry], trans. K.A. Jaworski, sine loco, Bibljoteka Kameny, 1934, pp. 5-12. 2 Chwedoruk R., Polityka historyczna [History Politics], Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2018, 386 pp. 3 Erll A., Kultura pamięci. Wprowadzenie [Culture of Memory. Introduction], trans. A. Teperek, M. Saryusz-Wolska (Eds.), Warszawa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Niemiecki Instytut Historyczny, 2018, 317 pp. 4 Istoriia Rossii, 1900-1945 gg. 11 klass. Uchebnik dlia obshcheobrazovatel’nykh uchrezhdenii [History of Russia, 1900-1945, Grade 11. Textbook for Educational Institutions], A.A. Danilov, A.V. Fillipov (Eds.), 2nd ed, Moscow, “Prosveshchenie”, 2012, 447 pp. 5 Kącka K., Polityka historyczna: kreatorzy, narzędzia, mechanizmy działania – przykład Polski [Politics of History: Creators, Tools, Mechanisms of Action – the Case Study of Poland], [in:] Narracje pamięci: między polityką a historią [Memory Narratives: Between Politics and History], K. Kącka, J. Piechowiak- Lamparska, A. Ratke-Majewska (Eds.), Toruń, Wydawnictwo Naukowe UMK, 2015, pp. 59-80. 6 Kontseptsiia prepodavaniia uchebnogo kursa “Istoriia Rossii” v obrazovatel’nykh organizatsiiakh, realizuiushchikh osnovnye obshcheobrazovatel’nye programmy [The Concept of Teaching the Course “History of Russia” in Educational Institutions Implementing the Main General Educational Programs], Utverzhdena Resheniem Kollegii Ministerstva prosveshcheniia Rossiiskoi Federatsii protokol ot 23 oktiabria 2020 g. no.PK-1vn, 100 pp. 7 Malia M., Sowiecka tragedia. Historia komunistycznego imperium rosyjskiego 1917-1991 [The Soviet Tragedy], trans. M. Hułas, E. Wyzner, Warszawa, Wydawnictwo Philip Wilson, 1998, 608 ss. 8 Ponczek E., Polityka wobec pamięci versus polityka historyczna: aspekty semantyczny, aksjologiczny i merytoryczny w narracji polskiej [Politics of Remembrance Versus Historical Policy: Semantic, Axiological and Topical Aspects in Poland], “Przegląd Politologiczny” [Political Science Review] 2013, no. 2, pp. 7-22. 9 Postanovlenie S”ezda Narodnykh Deputatov Soiuza Sovetskikh Sotsialisticheskikh Respublik o politicheskoi i pravovoi otsenke sovetsko-germanskogo dogovora o nenapadenii 1939 g. 24 dekabria 1989 g. [Decree of the Congress of People’s Deputies of the Union of Soviet Socialist Republics on the Political and Legal Assessment of the Soviet-German Non-aggression Pact of 1939 December 24, 1989], [in:] Mir mezhdu voinami: Izbrannye dokumenty po istorii mezhdunarodnykh otnoshenii 1910-1940-kh godov [The World Between the Wars: Selected Documents on the History of International Relations, 1910-1940], A.V. Mal’gin, A.D. Bogaturov (Eds.), Moscow, Moskovskii gosudarstvennyi institut mezhdunarodnykh otnoshenii (universitet) MID RF, 1997, pp. 209-211. 10 Pykhalov I., Pol’sha: giena Vostochnoi Evropy [Poland: Hyena of Eastern Europe], Saint Petersburg, Piter, 2019, 320 pp. 11 Rybakov V., Na mokhnatoi spine [On the Furry Back], Saint Petersburg, Limbus Press, 2016, 367 pp. 12 Stalin I.V., Otchetnyi doklad na XVIII s”ezde partii o rabote TsK VKP(b) 10 marta 1939 goda [Report at the XVIII Party Congress on the Work of the Central Committee of the All-Union Communist Party of Bolsheviks on March 10, 1939], [in:] XVIII s”ezd Vsesoiuznoi kommunisticheskoi partii (b) 10-21 marta 1939 g. Stenograficheskii otchet [XVIII Congress of the All-Union Communist Party (b) March 10-21, 1939 Verbatim Report], Moscow, Gosudarstvennoe izdatel’stvo politicheskoi literatury, 1939, pp. 9-38. 13 Werth N., Istoriia sovetskogo gosudarstva. 1900-1991 [The History of Soviet Union. 1900-1991], Per. s fr., 2nd ed., Moscow, Progress-Akademiia, 1994, 544 pp.