1426-5915 Przestrzenny aspekt przekształceń w transporcie autobusowym na Dolnym Śląsku po 1989 r. The Spatial aspect of the transformation of bus transportation in Lower Silesia after 1989 Książek Sławomir author Correspondence to: Sławomir Książek 29 09 2016 19 (1) 2016 52 69 Copyright © 2016 2016 <p>W związku ze zmianami, jakie zaszły po 1989 r., transport autobusowy został poddany silnym przekształceniom zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym. Dotyczyły one różnych sfer jego funkcjonowania, takich jak: podstawy legislacyjne prowadzenia działalności przewozowej, rynek przewoźników autobusowych czy sieć linii komunikacyjnych. W artykule zwrócono szczególną uwagę na przestrzenny aspekt wspomnianych przekształceń, uwzględniając m.in.: transformację organizacyjno-własnościową Przedsiębiorstw Komunikacji Samochodowej, współczesną strukturę przewoźników autobusowych, zmiany w kierunkach i natężeniu połączeń autobusowych oraz w obsłudze transportowej wybranych miejscowości. Przeprowadzona analiza potwierdziła intensywne przekształcenia w transporcie autobusowym, jakie zaszły na Dolnym Śląsku i całej Polsce w wyniku transformacji gospodarczej oraz deregulacji działalności przewozowej. Do najważniejszych zmian na rynku przewoźników autobusowych należy zaliczyć przekształcenia organizacyjno-własnościowe Przedsiębiorstw Komunikacji Samochodowej oraz powstanie wielu prywatnych przewoźników, niezależnych od struktur dotychczasowego państwowego monopolisty. Biorąc pod uwagę obsługę transportową miejscowości oraz kierunki i natężenie połączeń należy zwrócić uwagę na wzrost liczby kursów na najważniejszych liniach autobusowych przy jednoczesnym ograniczeniu – a w wielu przypadkach likwidacji – połączeń na liniach o mniejszych potokach pasażerów.</p> 1 Baza Internetowa Regon GUS, https://wyszukiwarkaregon.stat.gov.pl/appBIR/index.aspx. [20.05.2016] 2 Bąkowski W., 1996, Wizja rozwoju przedsiębiorstw PKS, Przegląd Komunikacyjny, 10, 14–18. 3 Bąkowski W., 1999, Perspektywy przedsiębiorstw PKS w nowych warunkach administracyjnych, Przegląd Komunikacyjny, 3, 1–4. 4 Knyziak Z., 1991, Koncepcja prywatyzacji państwowych przedsiębiorstw transportu samochodowego, Przegląd Komunikacyjny, 6, 91–93. 5 Komornicki T., 1999, The development of international bus transport in Central Europe: the case of Poland [w:] Regular Interurban Coach Services in Europe, ECMT Round Table, 114, Paris, 47–76. 6 Koziarski S., 1996, Przekształcenia struktury przestrzennej transportu na Śląsku [w:] E. Jakubowicz, J. Łoboda (red.), Przekształcenia regionalnych struktur funkcjonalno-przestrzennych, Studia Geograficzne LXV, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław, 117–137. 7 Książek S., Tomczak P., 2012, Wrocław jako węzeł transportu autobusowego. Kierunki i natężenie połączeń oraz rynek przewoźników autobusowych [w:] B. Namyślak, R. Szmytkie (red.), Przekształcenia przestrzeni miejskiej Wrocławia. Ujęcie geograficzne – vol. 1., Rozprawy Naukowe Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego 24, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław, 79–122. 8 Książek S., 2014, Przestrzenne następstwa deregulacji transportu autobusowego na przykładzie powiatu świdnickiego, Transport Miejski i Regionalny, 6, 11–18. 9 Menes E., 2000, Publiczny pozamiejski transport pasażerski w Polsce – rozwój, upadek, pytanie o przyszłość, Przegląd Komunikacyjny, 7–8, 11–18. 10 Piela Cz., 1995, Podstawowe problemy PKS, Przegląd Komunikacyjny, 2, 5–7. 11 Poźniak S., 1996, 50 lat PKS – i co dalej?, Przegląd Komunikacyjny, 4, 1–5. 12 Rozkład jazdy autobusów PKS 1987/1988, 16. okręg komunikacyjny, województwa: jeleniogórskie, wałbrzyskie,wrocławskie, 1987, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa. 13 Rozkład jazdy autobusów PKS 1987/1988, 17. okręg komunikacyjny, województwa: legnickie, zielonogórskie, 1987, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa. 14 Rozkład jazdy Pasażerskiej Komunikacji Samochodowej 2001/2002: I.2: województwo dolnośląskie: powiaty, 2001, Polska Izba Gospodarcza Transportu Samochodowego i Spedycji, Warszawa. 15 Rydzkowski W., Rolbiecki R., 1996, Sytuacja przedsiębiorstw PKS po deregulacji samochodowego rynku transportowego, Przegląd Komunikacyjny, 6, 16–20. 16 Taylor Z., Ciechański A., Przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw PKS w nowej sytuacji gospodarczej, Przegląd Geograficzny, 2007, 79(1), 5–44. 17 Taylor Z., Ciechański A., 2013, Organizacyjno-własnościowe przekształcenia narodowych przewoźników drogowych w Polsce, Czechach i na Słowacji – część I, Przegląd Geograficzny, 85(2), 151–172. 18 Transport – wyniki działalności – roczniki z lat 1989-2014, wybrane lata, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa. 19 Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, Dziennik Ustaw PRL, 41, poz. 324. 20 Ustawa z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, 1990, Dziennik Ustaw RP, 51, poz. 298. 21 Ustawa z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, 1996, Dziennik Ustaw RP, 118, poz. 561. 22 Wyszukiwarka rozkładów jazdy e.podroznik.pl, http://www.epodroznik.pl. [20.05.2016]