2083-7658 „Ja”, „my”, „oni” – gramatyka opowieści o sobie. Rozważania w czasie pandemii “I,” “We,” “They” – The Grammar of Self-Narrative: Reflections from the Times of Pandemic Sławek Tadeusz author Uniwersytet Śląski w Katowicach, Bankowa 12, 40-007 Katowice Correspondence to: Tadeusz Sławek 31 03 2021 Tom 18 zeszyt 1 2021 47 58 Copyright © 2021 2021 <p align="left">Wykorzystując zapis dziennikowy Samuela Pepysa z czasów zarazy panującej w Londynie w połowie XVII wieku, zadajemy pytanie o słabo i mocno wartościujące dyskursy tworzące podmiotowość jednostki w relacji do grupy. W istocie pytamy więc o warunki zaistnienia „osoby”, której życie zachowuje możliwość odwoływania się do „mocnych” pojęć moralnych, co wiąże się z konieczną fazą krytyczną wobec dyskursów hegemonicznych. Podczas analizy tekstu Pepysa postulujemy pojawienie się fazy „my”, umożliwiającej krytyczną refleksję i ocalającej nietrwale „osobę”, wydobywając ją spod petryfikujących dyskursów narzuconych przez społeczne „oni”. Pozwala to „osobie” zaistnieć, odnieść się krytycznie do „wszechrozumienia powszedniego mniemania”; dzieje się to za sprawą odwołania do silnej wartości, jaką jest sprzeciw wobec „okrucieństwa”, ale odwołanie to nie utrzymuje się długo i nie kontynuuje się w dalszych pytaniach.</p> 1 Heidegger M., Co zwie sięmyśleniem? [w:] tenże, Odczyty i rozprawy, tłum. J. Mizera, Kraków 2002. 2 Nietzsche F., Wiedza radosna, tłum. M. Łukasiewicz, Gdańsk 2008. 3 Parker D., Narracja autobiograficzna i języki dobra, tłum. A. Skucińska, „Konteksty Kultury” 2021, t. 18, z. 1. 4 Pepys S., Dziennik, tłum. M. Dąbrowska, Warszawa 1952. 5 Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, oprac. zespół biblistów polskich, Poznań 1991. 6 Schütz A., Synowie pisma, synowie gniewu. Pierre’a Legendre’a krytyka racjonalnego prawodawstwa, tłum. K. Rosiński, M. Rychter, „Kronos” 2010, nr 3.