2392-0106 Koncepcje i projekty kanałów żeglownych przez Wielkopolskę Wschodnią a zjazd melioracyjny w Koninie w 1925 roku Concepts and Projects of Navigable Canals Through Eastern Wielkopolska and the 1925 Congress of Melioration in Konin Zyglewski Zbigniew author Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy 018zpxs61 Correspondence to: Zbigniew Zyglewski 31 12 2021 VIII 2021 113 140 Copyright © 2021 2021 <p>W 1917 roku P. Ehlers profesor z Gdańska przedstawił koncepcję kanałów żeglownych we wschodniej części Niemiec. Zaproponował połączenie Górnego Śląska przez rzekę Prosnę, Gopło z Wisłą. Rok później podobne rozwiązanie złożył polski inżynier A. Sadkowski wykorzystując górną Wartę i rzekę Zgłowiączkę. W Polsce w 1919 roku T. Tillinger zaproponował kanał biegnący w kierunku Warszawy i drugi łączący to miasto z Poznaniem. W następnych latach szczegółowe prace projektowe doprowadziły do opracowania kanału żeglugowego idącego ze Śląska przez miasto Częstochowę i Łódź do Łęczycy. Dalej kanał, który wpadał do Wisły pod Toruniem wytyczono przez jezioro Gopło. Kanał ten w Łęczycy przecinał się z kanałem łączącym Poznań z Warszawą. Prace nad tymi kanałami przerwano w 1926 roku. W późniejszych latach wybudowano jedynie krótki kanał Warta-Gopło. W 1925 roku pięć powiatów położonych nad rzeką Wartą zorganizowało zjazd w Koninie w celu ochrony przed powodzią i budowy kanału węglowego. Domagano się sypania wałów nad rzeką oraz uregulowania rzeki dla małych statków.</p> 2 Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Archiwum Ignacego Jana Paderewskiego. 3 Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, Izba Przemysłowo-Handlowa w Bydgoszczy 1920-1939. 4 Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, Państwowy Zarząd Wodny w Bydgoszczy 1920-1939. 5 Archiwum Państwowe w Katowicach, Naczelna Rada Ludowa na Górnym Śląsku. 6 Archiwum Państwowe w Katowicach, Sejm Śląski w Katowicach 1922-1939. 7 Archiwum Państwowe w Poznaniu Oddział w Gnieźnie. Akta miasta Gniezna 8 Archiwum Państwowe w Poznaniu Oddział w Gnieźnie. Wydział Powiatowy w Gnieźnie 1919-1939. 9 Archiwum Państwowe w Lesznie, Wydział Powiatowy w Gostyniu 1919-1935. 11 „Dziennik Ustaw” 1919, nr 59, poz. 356 12 Sprawozdanie Stenograficzne z 21 Posiedzenia Sejmu Ustawodawczego z dnia 29 marca 1919 r., s. XXI/40-41. 13 Sprawozdanie Stenograficzne ze 193 Posiedzenia Sejmu Ustawodawczego z dnia 3 grudnia 1920 r., s. CXCIII/14-16. 14 Złota Księga budowy polskich kanałów żeglugi (1927), red. R. Mierzyński, Warszawa. 15 Polit I. (2020), Wojewodowie łódzcy (1919-1939), Kielce, praca doktorska na UJK. 17 „Dziennik Bydgoski” – 1921. 18 „Czasopismo Techniczne” – 1919, 1923, 1926-1927. 19 „Gazeta Kaliska” – 1925-1924. 20 „Gospodarka Wodna” – 1936-1938, 1956. 21 „Kurier Łódzki” – 1924, 1926. 22 „Kurier Poznański” – 1920. 23 „Przegląd Techniczny” – 1927, 1929. 24 „Republika” – 1923. 25 „Roboty Publiczne” – 1919, 1922. 26 „Wiadomości Związku Polskich Zrzeszeń Technicznych” – 1927. 27 „Żeglarz Polski” – 1926. 29 Bandurka M. (1970), Zmiany terytorialne i administracyjne woj. łódzkiego, „Rocznik Łódzki” t. 14. 30 Bandurka M. (1974), Zmiany administracyjne i terytorialne ziem województwa łódzkiego w XIX i XX wieku, Łódź. 31 Bandurka M. (1994), Rozwój terytorialny ziem województwa łódzkiego w okresie 1918-1993, „Rocznik Łódzki”, t. 41. 32 Ehlers [P.] (1917), Binnenwasserstrassen des Ostens, Danzig. 33 Gulczyński J. (2011), Powódź w Koninie i powiecie konińskim w 1924 roku, „Kronika Wielkopolski”, nr 2. 34 Ingarden R. (1920), Skutek gospodarczy projektowanych w Królestwie Kongresowym kanałów żeglugowych, Kraków. 35 Ingarden R. (1921), Rzeki i kanały żeglowne w b[yłych] trzech zaborach i znaczenie ich gospodarcze dla Polski, Warszawa. 36 Łotysz S. (2018), Transeuropejska droga wodna przez Polesie a kwestia jego osuszenia w II Rzeczypospolitej, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, t. 63, z. 1. 37 Matakiewicz M. (1917), Drogi wodne w Polsce, Lwów. 38 Parlament Rzeczypospolitej Polskiej 1919-1927 (1928), red. H. Mościcki, W. Dzwonkowski, Warszawa. 39 Pasławski Z. (1956), Wybitne wezbrania Warty pod Poznaniem i prawdopodobieństwo wystąpienia najwyższych rocznych stanów wody, „Przegląd Geofizyczny”, z. 1. 40 Pawłowicz K. (1919), Drogi wodne Polski, Warszawa. 41 Piasecka J. (1970), Budowa kanałów na ziemiach Rzeczypospolitej w świetle piśmiennictwa polskiego do połowy XIX wieku, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, t. 15, nr 2. 42 Pułaski Ludomił(1871-1953), [w:] Polski słownik biograficzny (1986), t. 29, Warszawa. 43 Rotnicka J. (1973), Charakterystyka zmienności stanów wody i przepływów Prosny w przekroju Piwonice, [w:] Problemy wodne miasta Kalisza. (Opracowanie studialne), Warszawa. 44 Sadkowski A. (1918), Nasze przyszłe drogi wodne w oświetleniu technicznie możebnego ich wykonania, Warszawa Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich (1888), t. 9, Warszawa. 45 Socha J. (1980), Konińsko-Słupeckie Okręgowe Towarzystwo Rolnicze w latach 19181929, „Rocznik Koniński”, T. 8. 46 Tillinger T. (1923), I. Koleje i kanały, ich wzajemny stosunek i rola w rozbudowie polskiej sieci komunikacyjnej. II. Port morski w Tczewie, [Warszawa]. 47 Zyglewski Z. (2015), Między Wisłą a Odrą. Noteć i Kanał Bydgoski jako droga wodna w pierwszym okresie Polski Ludowej, [w:] Bydgoszcz – ośrodek żeglugi śródlądowej na przestrzeni wieków, red. A. Kosecki, Bydgoszcz. 48 Zyglewski Z. (2019), Kruszwicko-bydgoski zjazd kanałowy w 1924 roku, „Ziemia Kujawska”, t. 27. 49 Zyglewski Z. (2020), Droga wodna Śląsk-Bałtyk (1919-1926), [w:] „Zanim zbudowano Gdynię...” Wpływ odrodzenia państwa w 1918 roku na procesy modernizacyjne ziem polskich, red. Z. Girzyński i inni, Toruń.