2392-0106 Kalisz – Leuven. Pogrom miast w 1914 roku Kalisz - Leuven 1914 - the destruction of the town Woźniak Mieczysław Arkadiusz author Wyższa Szkoła Techniczno-Humanistyczna „Kadry dla Europy” w Poznaniu Correspondence to: Mieczysław Arkadiusz Woźniak 19 12 2014 I 2014 25 38 Copyright © 2014 2014 <p>Między 2 i 22 sierpnia w 1914 roku najstarsze miasto Polski – Kalisz – z bogatą tradycją histo-ryczną, zabytek architektury średniowiecznej, zostało barbarzyńsko zniszczone i zrujnowane. To był czyn popełniony na bezbronnym, „otwartym mieście” opuszczonym przez armię rosyjską bez walki. Wojska pruskie najechały Kalisz z pobliskiego Ostrowa 2 sierpnia 1914 r. Drugim batalio-nem 155 pułku piechoty dowodził Hermann Preusker, dowódca miasta w czasie wojny, który przy-czynił się do zniszczenia centrum Kalisza. Wszystkie domy mieszkalne w granicach średniowiecz-nego miasta zostały doszczętnie spalone. Jedynymi budynkami, które przetrwały były kościoły i urzędy. Wielka liczba obywateli została rozstrzelana. Kalisz, z ludnością 65 400 przed wojną, miał tylko 5000 mieszkańców po sierpniowym exodususie. 4 sierpnia 1914 armia niemiecka najechała Belgię, naruszając jej neutralność. Belgowie stawili słaby opór niemieckiej inwazji na Liege, Namur i Leuven. Po porażce na zachód od miasta nie-mieckiego korpusu wrócił do Leuven. Garnizon miasta, myląc go z Belgami, otworzył ogień. W celu ukrycia własnego błędu Niemcy ogłosili, że to mieszkańcy cywilni Leuven, strzelali. W dniu 24 sierpnia aresztowany został prezydent i wzięto zakładników. Niemcy rozpoczęli represje, doko-nując grabieży domów, cennego sprzętu oraz aktów gwałtu na kobietach. Cywilna ludność miasta ze spokojem przyjmowała te represje. W dniu 25 sierpnia, popołudniu i przez noc Niemcy ostrzeli-wali miasto i jego mieszkańców. Zginęło 209 obywateli Leuven, a kilkuset zostało rannych. Te działania trwały od 25 do 28 sierpnia. Ponad 2000 budynków zostało zniszczonych.</p> 2 Archiwum Państwowe w Kaliszu, Verzeichnis  der in August 1914 abgebrannten Grundstücke in Kalisch. Deutscher Kreischeft Kalisch, 3 Archiwum Muzeum Okręgowego w Kaliszu 5 Wysoczajsza Uczrieżdiennaja Czriezwyczajnaja Sliedstwiennaja Komisja, Pietrograd 1916 6 Album de la Guerre, Paris 1925 8 „Bulletin du Touring Club de Belgique” – 1914 9 „Dziennik  Poznański”– 1915 10 „Ziemia Kaliska” – 1991 12 Dąbrowski J. (1914), Katastrofa Kaliska. Opowieść naocznego świadka, Warszawa 13 Flockerzie L. J. (1983), Poland-Leuven. Documents on the Destruction of Kalisz, August 1914, „The Polish Review”, nr 4 14 Der Franktireukrieg in Belgien. Gestandnisse der belgischen Presse(1915), Stuttgart-Berlin 15 Neinberg M. S., Jordan J. (2010), Historia I Wojny Światowej. Front Wschodni1914-1920, Poznań 16 S.G. (1916), Na rozwalinach Kalisza, Zapiski Oczewidca, Pietrograd 17 Schӧller P. (1958),Hetgeval Leuven en hetDuiseWitboek. Een kritisch onderzoek van de Duitsedocumentatieover de geburtenissento Leuven van 25-28 augustus1914, Leuven 18 Starczewski E. M. (1933), Złowrogi sierpień 1914 r., Kalisz 19 W. Z. (1914), Na zgliszczach Kalisza, ku wiecznej pamiątce pogromu teutońskiego, dokonanego przez Prusaków w sierpniu 1914 r., Warszawa 20 Woźniak M. A. (1995), Kalisz 1914. Pogrom miasta, Kalisz 21 Zakrzewska J. (1936), Odbudowa Kalisza po wielkiej wojnie, Kalisz 23 www.bu.kul.pl/biblioteka_uniwersytecka_w_leuven-belgia.art_10681html [dostęp: 17 września 2014 r.]. 24 First World War 1914-1918, www.historyofwar.org/articles/wars_wwl.html [dostęp: 15 września 2014] 25 www.historyofwor.org/artikles/people_kluck_alexande_von.html; 26 www.historyofwor.org/srtikles/people_bulow_karl_von.html, [dostęp: 16 września 2014 r.] 27 www.martyrcitles.be/leuven [dostęp: 13 września 2014]