2300-6102 Istota i konsekwencje ekonomiczne wypalenia zawodowego The essence and the economic consequences of burn-out Simpson Dorota author Wydział Ekonomiczny, Uniwersytet Gdański, Sopot, Polska Correspondence to: Dorota Simpson simpson@ug.edu.pl 25 06 2013 Tom 32 2013 187 201 Copyright © 2013 2013 W erze postindustrialnej, opartej na usługach i informatyzacji prawie wszystkich sfer życia jednostki, wiedza i umiejętności, głównie komunikacyjne oraz interpersonalne, a także elastyczność i mobilność pracowników nabrały szczególnego znaczenia. Nieustannie rosnący przepływ informacji, które muszą zostać przeanalizowane, i potrzeba stałego komunikowania się z otoczeniem wpływają na wydłużenie czasu pracy. Powszechność telefonii komórkowej i mobilnego Internetu sprawiają, że zakończenie dnia pracy ma dla wielu pracowników w zasadzie charakter iluzoryczny, z uwagi na wymóg dyspozycyjności, który coraz częściej odnaleźć można w publikowanych profilach poszukiwanych pracowników. Wzrost zaangażowania i zwiększony zakres obowiązków oraz odpowiedzialności nie znajduje jednak odzwierciedlenia w adekwatnie rosnących wynagrodzeniach, co w konsekwencji może prowadzić do powstania syndromu wypalenia zawodowego. Z uwagi na fakt, że zjawisko to zaczęło przybierać na sile, uznano, iż należy poznać istotę i przyczyny oraz wskazać sposoby zapobiegania mu. Aby osiągnąć tak sformułowany cel, przeprowadzono analizę wybranych pozycji polskiej i anglojęzycznej literatury przedmiotu oraz przestudiowano opisane przypadki syndromu wypalenia zawodowego, co w rezultacie pozwoliło na zastosowanie metody monograficznej. 1 Adler P., 2001, Market, Hierarchy, and Trust. The Knowledge Economy and the Future of Captalism, Organization Science, no. 12/2, s. 215-234. 2 Aronson E., 2009, Człowiek istota społeczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. 3 Bernstein A., 2008, Trudni współpracownicy, GWP, Gdańsk. 4 Chrzanowska I., 2004, Wypalenie zawodowe nauczycieli a ocenianie osiągnięć szkolnych uczniów upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim i uczniów o prawidłowym rozwoju na etapie szkoły podstawowej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź. 5 Delbridge R., 2007, HRM and Contemporary manufacturing [w:] The Oxford University Press Handbook of Human Resource Management, eds P. Boxall, J. Purcell, P. Wright, Oxford University Press, Oxford. 6 Executive Excess, 2012, The CEO Hands in Uncle Sam's Pocket, http://www.ips-dc.org.files/5126/ [dostęp: 19.04.2013]. 7 Fengler J., 2001, Pomaganie męczy. Wypalenie w pracy zawodowej, GWP, Gdańsk. 8 Freudenberger H.J., 1974, Staff Burn-Out, Journal of Social Issues, vol. 30, issue 1, s. 1-7. 9 Freudenberger H.J., North G., 1985, Women's Burnout. How to Spot It, How to Reverse It and How to Prevent It, Doubleday, New York. 10 Greene G., 1960, A Burnt-Out Case, Heinemann, London. 11 Grzegorzewska M.K., 2003, Stres w pracy nauczyciela, Kurier Pedagogiczny, grudzień. 12 Grzegorzewska M.K., 2006, Stres w zawodzie nauczyciela. Specyfika, uwarunkowania i następstwa, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków. 13 Hardt M., Negri A., 2000, Empire, Harvard University Press, Cambridge, MA. 14 Hofstede G., Hofstede G.J., Minkov M., 2011, Kultury i organizacje. Zaprogramowanie umysłu, wyd. 3 zm., PWE, Warszawa. 15 Iedema R., Rhodes C., Scheeres H., 2005, Presenting identity. Organizational change and immaterial labor, Journal of Organizational Change Management, vol. 18, s. 327-337. 16 Kołodko G., 2013, Dokąd zmierza świat. Ekonomia polityczna przyszłości, Prószyński i S-ka, Warszawa. 17 Kostera M., 2010, Zarządzanie personelem, PWE, Warszawa. 18 Maslach C., Leiter M., 2010, Pokonać wypalenie zawodowe. Sześć strategii poprawiania relacji z pracą, Wydawnictwo Wolters Kluwer Polska, Warszawa. 19 Maslach C., Leiter M., 2011, Prawda o wypaleniu zawodowym, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. 20 Ogińska-Bulik N., 2006, Stres zawodowy w zawodach usług społecznych. Źródła, konsekwencje, zapobieganuie, Difin, Warszawa. 21 Pasquali V., Arides T., 2013, The Happiest Countries in the World, Global Finance, http://www.gfmag.com [dostęp: 17.07.2013]. 22 Reihold B.B., 1998, Toksyczna praca, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań. 23 Sekułowicz M., 2002, Wypalenie zawodowe nauczycieli pracujących z osobami z niepełnosprawnością intelektualną. Przyczyny, symptomy, zapobieganie, przezwyciężanie, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław. 24 Sekułowicz M., 2005, Nauczyciele szkolnictwa specjalnego wobec zagrożenia wypaleniem zawodowym - analiza przypadków, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław. 25 Sęk H. (red.), 2012, Wypalenie zawodowe, przyczyny, zapobieganie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 26 Szostak J., 2012, Wypalenie zawodowe wśród osób zajmujących się pomaganiem oraz proces ich psychoprofilaktyki, http://www.fidestratio.org.pl/files/plikipdf/szostak4.pdf