1895-6297 Współzależność religijności z poczuciem sensu życia i nadzieją w okresie późnej adolescencji The Relationship between religiousness and the sense of meaning in life and hope in late adolescence Krok Dariusz author Instytut Psychologii, Uniwersytet Opolski, Plac Staszica 1 45-052 Opole Correspondence to: Dariusz Krok dkrok@uni.opole.pl 20 03 2016 Tom 21, Numer 1 2016 65 76 Copyright © 2016 2016 1 Ardelt M. (2003), Effects of religion and purpose in life on elders’ subjective well-being and attitudes toward death. Journal of Religious Gerontology, 14, 55–77. 2 Bartczuk R., Wiechetek M., Zarzycka B. (2011), Skala Przekonań Post-Krytycznych D. Hutsebauta. W: M. Jarosz (red.), Psychologiczny pomiar religijności, 201–229. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL. 3 Chamberlain K., Zika S. (1988), Religiosity, life meaning, and wellbeing: Some relationships in a sample of women. Journal for the Scientific Study of Religion, 27, 411–420. 4 Chamberlain K., Zika, S. (1992), Religiosity, meaning in life, and psychological well-being. W: J.F. Schuma­ker (ed.), Religion and Mental Health, 138–148. New York: Oxford University Press. 5 Duriez B., Fontaine J.R.J., Hutsebaut D. (2000), A further elaboration of the Post-Critical Belief Scale: Evidence for the existence of four different approaches to religion in Flanders-Belgium. Psychologica Belgica, 40, 153–181. 6 Emmons R. (2005a), Striving for the sacred: Personal goals, life meaning, and religion. Journal of Social Issues, 61, 731–745. 7 Emmons R.A. (2005b), Emotion and religion. W: R.F. Paloutzian, C.L. Park (eds.), Handbook of the Psycho­logy of Religion and Spirituality, 235–252. New York: The Guilford Press. 8 Erikson E. (1997), Dzieciństwo i społeczeństwo. Poznań: Rebis. 9 Erikson E. (2002), Dopełniony cykl życia. Poznań: Rebis. 10 Frazier Ch., Mintz L.B., Mobley M. (2005), A multidimensional look at religious involvement and psychological well-being among urban elderly African Americans. Journal of Counseling Psychology, 52(4), 583–590. 11 Głaz S. (2008), Sens życia a religia. Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora. 12 Huber S. (2003), Zentralität und Inhalt. Ein neues multidimensionales Messmodell der Religiosität. Opla­den: Leske und Budrich. 13 Huber S. (2004), Zentralität und multidimensionale Struktur der Religiosität: Eine Synthese der theoretischen Ansätze von Allport und Glock zur Messung der Religiosität. W: Ch. Zwingmann, H. Moosbrugger (Hrsgb.), Religiosität: Messverfahren und Studien zu Gesundheit und Lebensbewältigung. Neue Beiträge zur Religionspsychologie, 79–105. Münster: Waxmann. 14 Hutsebaut D. (1996), Post-critical belief: A new approach to the religious attitude problem. Journal of Empirical Theology, 9, 48–66. 15 Hutsebaut D. (2000), Post-critical belief scales: Exploration of a possible process. Journal of Empirical Theo­logy, 13, 5–18. 16 Huuskes L., Ciarrochi J., Heaven P.C. (2013), The longitudinal relationships between adolescent religious va­lues and personality. Journal of Research in Personality, 47(5), 483–487. 17 Jankowski P.J., Sandage S.J. (2011), Meditative prayer, hope, adult attachment, and forgiveness: A proposed model. Psychology of Religion and Spirituality, 3(2), 115–131. 18 Kozielecki J. (2006), Psychologia nadziei. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”. 19 Krause N., Hayward R.D. (2012), Religion, meaning in life, and change in physical functioning during late adulthood. Journal of Adult Development, 19(3), 158–169. 20 Krok D. (2009), Religijność a jakość życia w perspektywie mediatorów psychospołecznych. Opole: Redakcja Wydawnictw WT UO. 21 Krok D. (2011), Poczucie sensu życia a dobrostan psychiczny. Psychologia Jakości Życia, 10(2), 95–115. 22 Krok D. (2013), Nadzieja jako predyktor wymiarów dobrostanu psychicznego. Polskie Forum Psychologiczne, 18(2), 157–172. 23 Levenson M.R., Aldwin C.M., Igarashi H. (2013), Religious development from adolescence to middle adulthood. W: R.F. Paloutzian, C.L. Park (eds.), Handbook of the Psychology of Religion and Spirituality, 183–197. New York: Guilford Press. 24 Lewis Ch.A., Lanigan C., Joseph S., Fockert J. (1997), Religiosity and happiness: No evidence for an associa­tion among undergraduates. Personality and Individual Differences, 22(1), 119–121. 25 Mohr S., Brandt P.Y., Borras L., Gilliéron C., Huguelet P. (2006), Toward an integration of spirituality and religiousness into the psychosocial dimension of schizophrenia. American Journal of Psychiatry, 163(11), 1952–1959. 26 Murphy P.E., Ciarrocchi J.W., Piedmont R.L., Cheston S., Peyrot M., Fitchett G. (2000), The relation of religious beliefs and practices, depression, and hopelessness in persons with clinical depression. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68, 1102–1106. 27 Park C.L. (2013), Religion and meaning. W: R.F. Paloutzian, C.L. Park (eds.), Handbook of the Psychology of Religion and Spirituality, 357–378. New York: The Guilford Press. 28 Reich K.H. (2014), Religious development across life span: Conventional and cognitive developmental approaches. W: D.L. Featherman, R.M. Lerner, M. Perlmutter (eds.), Life-span Development and Beha­vior, 146–189. New York: Psychology Press. 29 Shek D.T.L., Hong E.W., Cheung M.Y.P. (1986), The Purpose In Life Questionnaire in a Chinese context. Journal of Psychology: Interdisciplinary and Applied, 121, 77–83. 30 Snyder C.R. (2002), Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry, 13(4), 249–275. 31 Snyder C.R., Lopez S.J., Shorey H.S. (2003), Hope theory, measurements, and applications to school psychology. School Psychology Quarterly, 18, 122–139. 32 Snyder C.R., Sigmon D.R., Feldman D.B. (2002), Hope for the sacred and vice versa: Positive goal-directed thinking and religion. Psychological Inquiry, 13(3), 234–238. 33 Steger M.F. (2012), Experiencing meaning in life: Optimal functioning at the nexus of well-being, psychopathology, and spirituality. W: P.T.P. Wong (ed.), The Human Quest for Meaning: Theories, Research, and Applications, 165–183. London and New York: Routledge. 34 Steger M.F., Frazier P. (2005), Meaning in life: One link in the chain from religion to wellbeing. Journal of Counseling Psychology, 52, 574–582. 35 Steger M.F., Frazier P., Oishi S., Kaler M. (2006), The meaning in life questionnaire: Assessing the presence of and search for meaning in life. Journal of Counseling Psychology, 53, 80–93. 36 Trzebiński J., Zięba M. (2003a), Kwestionariusz nadziei podstawowej – BHI-12. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP. 37 Trzebiński J., Zięba M. (2003b), Nadzieja: strata i rozwój. Psychologia Jakości Życia, 2(1), 5–35. 38 Vilchinsky N., Kravetz S. (2005), How are religious belief and behavior good for you? An investigation of mediators relating religion to mental health in sample of Israeli Jewish students. Journal of Scientific Study of Religion, 44(4), 459–471. 39 Walesa Cz. (2006), Rozwój religijności człowieka. W: S. Głaz (red.), Podstawowe zagadnienia psychologii religii, 111–145. Kraków: WAM. 40 Wnuk M. (2008), Porównanie egzystencjalnych oraz religijno-duchowych aspektów funkcjonowania studentów i osób uzależnionych od alkoholu. Roczniki Psychologiczne, 11(2), 175–189. 41 Wnuk M., Marcinkowski J.T., Hędzelek M., Świstak-Sawa S. (2010), Religijno-duchowe korelaty siły nadziei oraz poczucia sensu życia pacjentów onkologicznych. Psychoonkologia, 1, 14–20. 42 Zarzycka B. (2007), Skala Centralności Religijności Stefana Hubera. Roczniki Psychologiczne, 10(1), 133–157. 43 Zinnbauer B.J., Pargament K.I. (2005), Religiousness and spirituality. W: R.F. Paloutzian, C.L. Park (eds.), Handbook of the Psychology of Religion and Spirituality, 21–42. New York: Guilford Press.