1426-5915 Przestrzenne zróżnicowanie jakości Internetu w aspekcie wykluczenia cyfrowego w Polsce Spatial differentiation of the Internet quality in terms of digital divide in Poland Janc Krzysztof author Jurkowski Wojciech author Uniwersytet Wrocławski 00yae6e25 Correspondence to: Krzysztof Janc krzysztof.janc@uwr.edu.pl Correspondence to: Wojciech Jurkowski wojciech.jurkowski@uwr.edu.pl 30 05 2022 25 (1) 2022 73 84 Copyright © 2022 2022 <p>W obecnych czasach społeczeństwo staje się coraz bardziej uzależnione nie tylko od samego dostępu do Internetu, ale również od jego jakości, ocenianej przez pryzmat prędkości przesyłania danych. Stąd też rozpoznanie prawidłowości w tym zakresie, szczególnie w ujęciu przestrzennym staje się istotną kwestią zarówno z punktu widzenia poznawczego jak i aplikacyjnego. Celem opracowania jest identyfikacja przestrzennego zróżnicowania jakości Internetu w skali lokalnej w Polsce. Zjawisko to rozpatrywane jest w kontekście wykluczenia cyfrowego, na dwóch płaszczyznach interpretacji: symetryczności dostępu do Internetu oraz jego substytucji. Podstawowym źródłem wykorzystanym w badaniu są dane pozyskiwane od użytkowników Internetu na drodze crowdsourcingu przy użyciu narzędzia Speedtest firmy Ookla. Umożliwiają one określenie realnej – odczuwalnej przez użytkowników prędkości łącza. W wyniku analizy opracowanej typologii dla gmin wskazano kilka prawidłowości odnośnie zjawiska wykluczenia cyfrowego. Po pierwsze, w przypadku jakości Internetu, wymiar rdzeń–peryferie nie jest uniwersalny i oczywisty, gdyż silnie zaznaczają się układy regionalne. Po drugie, postrzeganie wykluczenia cyfrowego głównie przez pryzmat dostępu do Internetu jest zdecydowanie niewystarczającym podejściem w tego typu badaniach.</p> 1 Barnes S.J., 2020, Information management research and practice in the post-COVID-19 world, International Journal of Information Management, 102175. 2 Becker J. D., Washington J., Naff D., Woodard A., Rhodes J. A., 2020, Digital Equity in the time of COVID-19: The Access Issue, Metropolitan Educational Research Consortium, Richmond. 3 Blank G., Dutton W.H., 2014, Next Generation Internet Users [w:] M. Graham, W.H. Dutton (red.), Society and the Internet. How Networks of Information and Com­munication are Changing Our Lives, Oxford University Press, Oxford, 37-52. 4 Braesemann F., Lehdonvirta V., Kässi O., 2020, ICTs and the urban-rural divide: can online labour platforms bridge the gap? Information Communication and Society, 00, 1-21. https://doi.org/10.1080/1369118X.2020.1761857 5 Brandtzæg P.B., Heim J., Karahasanović A., 2011,Understan­ding the new digital divide – A typology of Internet users in Europe, International Journal of Human-Computer Studies, 69, 3, 123-138. 6 Cowie P., Townsend L., Salemink K., 2020, Smart rural futu­res: Will rural areas be left behind in the 4th industrial revolution?, Journal of Rural Studies, 79, 169-176. 7 Cullinan J., Flannery D., Harold J., Lyons S., Palcic D., 2021, The disconnected: COVID-19 and disparities in access to quality broadband for higher education students, International Journal of Educational Technology in Higher Education, 181, 1-21. https://doi.org/10.1186/s41239-021-00262-1 8 Dahiya S., Rokanas L.N., Singh S., Yang M., Peha J.M., 2021, Lessons from Internet Use and Performance During Co­vid-19, Journal of Information Policy, 11, 202-221. https://doi.org/10.5325/jinfopoli.11.2021.0202 9 van Deursen A.J., Helsper E.J., 2015, The third–level digital divide: who benefits most from being online?, Commu­nication and Information Technologies Annual, 10, 29-52. 10 Farrington J., Philip L., Cottrill C., Abbott P., Blank G., Dutton W.H., 2015, Two-speed Britain: Rural internet use, Aberdeen University Press, Aberdeen. 11 Gorman S.P., Malecki E.J., 2000, The networks of the In­ternet: an analysis of provider networks in the USA, Telecommunications Policy, 24, 113-134. 12 Grubesic T.H., 2008, The spatial distribution of broadband providers in the United States: 1999-2004, Telecommu­nications Policy, 32(3), 212-233. 13 Grubesic T.H., Mack E. A., 2015, Broadband telecommunica­tions and regional development, Routledge. 14 Grubesic T.H., O’Kelly M.E., 2002, Using Points of Presence to Measure Accessibility to the Commercial Internet, The Professional Geographer, 54, 259-278. 15 Hambly H., Rajabiun R., 2021, Rural broadband: Gaps, maps and challenges, Telematics and Informatics, 60January, 101565. https://doi.org/10.1016/j.tele.2021.101565 16 Hargittai E., 2002, Second–Level Digital Divide: Mapping Differences in People’s Online Skills, First Monday, 7, 4. 17 Hu R., 2020, Reinventing community in COVID-19: a case in Canberra, Australia. Socio-Ecological Practice Research, 2(3), 237-241. 18 Janc K., 2017, Geografia Internetu, Instytut Geografii i Roz­woju Regionalnego, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław. 19 Kitchin R., 2015, Making sense of smart cities: addressing present shortcomings, Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 81, 131-136. 20 Lai J., Widmar N. O., 2020, Revisiting the Digital Divide in the COVID-19 Era, Applied Economic Perspectives and Policy, 431, 458-464. https://doi.org/10.1002/aepp.13104 21 Lelkes Y., 2020, A bigger pie: The effects of high-speed Internet on political behavior, Journal of Computer­-Mediated Communication, 253, 199-216. https://doi.org/10.1093/jcmc/zmaa002 22 Lobo B. J., Alam M.R., Whitacre B. E., 2020, Broadband speed and unemployment rates: Data and measurement issues, Telecommunications Policy, 44(1), 1-30. 101829. https://doi.org/10.1016/j.telpol.2019.101829 23 Lüdering J.W., 2015, The measurement of internet availa­bility and quality in the context of the discussion on digital divide, Discussion Paper, Justus- Liebig-Universität Gießen, Zentrum für Internationale Entwicklungs- und Umweltforschung ZEU, 65, Giessen. 24 Malecki E.J., 2003, Digital development in rural areas: po­tentials and pitfalls, Journal of Rural Studies, 192, 201-214. 25 Nicola M., Alsafi Z., Sohrabi C., Kerwan A., 2020, The socio­-economic implications of the coronavirus pandemic COVID-19: A review, International Journal of Surgery London, England, 78, 185-193. 26 Olszewska M., 2018, Substytucja Internetu stacjonarnego i mobilnego – wyzwania regulacyjne, Ekonomiczne Problemy Usług, 131, 249-259. 27 Ozili P.K., Arun, T., 2020, Spillover of COVID-19: impact on the Global Economy. 28 Park S., 2017, Digital Capital, Palgrave Macmillan, London. 29 Philip L., Williams F., 2019, Remote rural home based busi­nesses and digital inequalities: Understanding needs and expectations in a digitally underserved commu­nity, Journal of Rural Studies, 68, 306-318. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2018.09.011 30 Poncet P., Ripert B., 2007, Fractured space: a geographical reflection on the digital divide, GeoJournal, 681, 19-29. 31 Raport o stanie rynku telekomunikacyjnego w Polsce w 2020 r., 2021, Urząd Komunikacji Elektronicznej, Warszawa. 32 Riddlesden D., Singleton A. D., 2014, Broadband speed equity: A new digital divide?, Applied Geography, 52, 25-33. https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2014.04.008    33 Salemink K., Strijker D., Bosworth G., 2017, Rural development in the digital age: A systematic literature review on unequal ICT availability, adoption, and use in rural areas, Journal of Rural Studies, 54, 360-371. 34 Sanders C.K., Scanlon E., 2021, The Digital Divide Is a Human Rights Issue: Advancing Social Inclusion Through Social Work Advocacy, Journal of Human Rights and Social Work, 62, 130-143. https://doi.org/10.1007/s41134-020-00147-9 35 Soto-Acosta P., 2020, COVID-19 pandemic: Shifting digital transformation to a high-speed gear, Information Systems Management, 374, 260-266. 36 Speedtest Global Index, 2021, https://www.speedtest.net/global-index 37 Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2021, 2021, Główny Urząd Statystyczny, Urząd Statystyczny w Szczecinie, Warszawa–Szczecin. 38 Srinuan C., Srinuan P., Bohlin E., 2012, An analysis of mobile Internet access in Thailand: Implications for bridging the digital divide, Telematics and Informatics, 293, 254-262. https://doi.org/10.1016/j.tele.2011.10.003 39 Stephens M., Poorthuis A., 2015, Follow the Neighbor: Con­necting the Social and the Spatial Networks on Twitter, Computers, Environment and Urban Systems, 53, 87-95. 40 Stocker V., Whalley J., 2018, Speed isn’t everything: A multi­-criteria analysis of the broadband consumer experience in the UK, Telecommunications Policy, 421, 1-14. https://doi.org/10.1016/j.telpol.2017.06.001 41 Sun H., 2020, Bridging the Digital Chasm through the Fun­damental Right to Technology, Georgetown Journal on Poverty Law and Policy, 28, 75-93. 42 Święcicki I., 2021, Nierównomierna jakość dostępu do inter­netu w Polsce w dobie pandemii COVID-19, Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa. 43 Vironen H., Kah S., 2019, Meeting the Challenges of Digitali­sation: Implications for Regional and Rural Development, European Policy Research Paper, 111. 44 Warf B., 2013, Global geographies of the Internet, Springer. 45 Whitacre B.E., Mills B.F., 2007, Infrastructure and the Rural­-urban Divide in High-speed Residential Internet Access, International Regional Science Review, 30, 249-273.