1644-3586 Zmiany granicy rolno-leśnej w Pasmach Magurskich Beskidu Niskiego od lat 1978-1980 do lat 2003-2004 Transformation of the forest-field boundary in the Pasma Magurskie (Beskid Niski Mts) from 1978–1980 to 2003–2004 Nowak Agnieszka author Correspondence to: Agnieszka Nowak 22 03 2012 Zeszyt 128 2012 111 126 Copyright © 2012 2012 Beskid Niski należy do regionów karpackich o największych zmianach ludnościowych, które wraz z przemianami polityczno-gospodarczymi wpłynęły na przebieg granicy rolno-leśnej. W pracy pokazano zmiany powierzchni lasu, oraz przebiegu i kształtu jego granic od lat 1978–1980 do lat 2003–2004. Stwierdzono, że granica rolno-leśna w tym okresie uległa obniżeniu o około 18 m, a powierzchnia leśna wzrosła o około 5,5%. Wzrosły też wartości wskaźników świadczących o fragmentacji płatów leśnych. Wszystko to wskazuje na trwający tu nadal proces reforestacji, dla którego fragmentacja krajobrazu jest prawidłowym stadium przejściowym. 1 Adamczyk B., Gerlach T., 1983, Charakterystyka warunków przyrodniczych Beskidu Niskiego, Problemy Zagospodarowania Ziem Górskich, 23, 49–68. 2 Balon J., German K., Kozak J., Malara H., Widacki W., Ziaja W., 1995, Regiony fizycznogeograficzne [w:] J. Warszyńska (red.), Karpaty Polskie, UJ, Kraków, 117–130. 3 di Castri F., Hansen A., 1992, The environment and development crises as determinants of landscape dynamics [w:] A. Hansen, F. di Castri (red.), Landscape boundaries. Consequences for biotic diversity and ecological flows, Springer-Verlag, New York, Heidelberg, Berlin, 3–18. 4 Dygoń M., 2001, Zmiany krajobrazu gminy Sękowa w latach 1937–1997, Problemy Ekologii Krajobrazu, X, 692–697. 5 Forman R., 1995, Land mosaics. The ecology of landscapes and regions, Cambridge University Press, Cambridge. 6 Forman R., Moore P., 1992, Theoretical fundations for understanding boundaries in landscape mosics [w:] A. Hansen, F. di Castri (red.), Landscape boundaries. Consequences for biotic diversity and ecological flows, Springer-Verlag, New York, Heidelberg, Berlin, 236–258. 7 German K., Sadowski P., 2005, Wpływ renaturalizacji środowiska przyrodniczego na zmiany granicy rolno-leśnej w gminie Pcim, Problemy Zagospodarowania Ziem Górskich, 51, 71–79. 8 Gustafson E.J., 1998, Quantifying landscape spatial pattern: what is the state of art?, Ecosystems, 1, 143–156. 9 Hess M., Niedźwiedź T., Obrębska-Starkel B., 1977, Stosunki termiczne Beskidu Niskiego (metoda charakterystyki reżimu termicznego gór), Prace Geograficzne IGiPZ PAN, 123, 1–101. 10 Izmaiłow B., Kaszowski K., Krzemień K., Święchowicz J., 1995, Rzeźba [w:] J. Warszyńska (red.), Karpaty Polskie, UJ, Kraków, 23–31. 11 Izmaiłow B., Krzemień K., Sobiecki K., 2003, Rzeźba [w:] A. Górecki, K. Krzemień, S. Skiba, B. Zemanek (red.), Przyroda Magurskiego Parku Narodowego, MPN, UJ, Krempna–Kraków, 21–30. 12 Jaeger J., 2000, Landscape division, splitting index, and effective mesh size: new measures of landscape fragmentation, Landscape Ecology, 15, 115–130. 13 Kozak J., 1989, Granica rolno-leśna w Zawoi, Lipnicy Wielkiej, Lipnicy Małej i Zubrzycy Górnej, praca magisterska, Zakład Geografii Fizycznej, IGiGP UJ, Kraków. 14 Kozak J., 2005, Zmiany powierzchni lasów w Karpatach Polskich na tle innych gór świata, IGiGP UJ, Kraków. 15 Maciejowski W., 2001, Zmiany użytkowania ziemi i ich wpływ na funkcjonowanie środowiska przyrodniczego w zlewni górnej Wilszni (Beskid Niski) w okresie 1920–2000, Problemy Ekologii Krajobrazu, X, Kraków, 698–718. 16 Mapa topograficzna Polski, 1:25 000, Arkusze: 184.12, 184.14, 184.21, 184.22, 184.23, 184.24, 184.41, 184.42, 185.13, 184.31, PUWG „1965” przetransformowany w WODGiK do „1992”, Główny Geodeta Kraju, Warszawa. 17 Michalik S., 2003, Zbiorowiska roślinne [w:] A. Górecki, K. Krzemień, S. Skiba, B. Zemanek (red.), Przyroda Magurskiego Parku Narodowego, MPN, UJ, Krempna-Kraków, 73–84. 18 Obrębska-Starklowa B., Starkel L., 2005, Geomorfologiczne uwarunkowania położenia granicy rolno-leśnej w polskich Karpatach, Problemy Zagospodarowania Ziem Górskich, 51, 11–16. 19 Ostafin K., 2009, Zmiany granicy rolno-leśnej w środkowej części Beskidu Średniego od połowy XIX wieku do 2005 roku, Wyd. UJ, Kraków. 20 Pietrzak M., 2001, Przemiany krajobrazu – główne procesy przestrzenne, Problemy Ekologii Krajobrazu, X, 28–36. 21 Pietrzak M., 2010, Podstawy i zastosowania ekologii krajobrazu, PWSZ, Leszno. 22 Richling A., Solon J., 1998, Ekologia krajobrazu, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa. 23 Skiba S., 1995, Pokrywa glebowa [w:] J. Warszyńska (red), Karpaty Polskie, UJ, Kraków, 69–76. 24 Skiba S., Drewnik M., Klimek M., 2003, Pokrywa glebowa [w:] A. Górecki, K. Krzemień, S. Skiba, B. Zemanek (red.), Przyroda Magurskiego Parku Narodowego, MPN, UJ, Krempna-Kraków, 31–42. 25 Soja M., 2001a, Rozwój ludnościowy a zmiany użytkowania ziemi w Beskidzie Niskim w XIX i XX wieku, Problemy Ekologii Krajobrazu, X, 686–691. 26 Soja M., 2001b, Zmiany zaludnienia Łemkowszczyzny w latach 1869–1998 [w:] B. Kortus (red.), Człowiek i przestrzeń, IGiGP UJ, Kraków, 79–88. 27 Starkel L., 1972, Charakterystyka rzeźby polskich Karpat (i jej znaczenie dla gospodarki ludzkiej), Problemy Zagospodarowania Ziem Górskich, 10, 75–150. 28 Starkel L., 2001, Landscapes of the Lower Beskid Mountains and of their northen for eland between the Wisok and Wisoka Rivers [w:] J. Machnik (red.), Archaeology and natural background of the lower Beskid Mountains, Prace Komisji Prehistorii Karpat PAU, 2, 137–143. 29 Ślączka A., 2003, Budowa geologiczna [w:] A. Górecki, K. Krzemień, S. Skiba, B. Zemanek (red.), Przyroda Magurskiego Parku Narodowego, MPN, UJ, Krempna-Kraków, 13–19. 30 Ustawa o lasach z dn. 28 września 1991, Dz.U. z 2005 r., nr 45, poz. 435. 31 Warcholik W., 2005a, Rejestracja różnic w przebiegu granicy rolno-leśnej w Beskidzie Niskim na obszarze Polski i Słowacji (1933–1975) z wykorzystaniem GIS, Problemy Zagospodarowania Ziem Górskich, 51, 59–69. 32 Warcholik W., 2005b, Rola czynnika antropogenicznego w zmianach krajobrazu zachodniej części Beskidu Niskiego w obszarze Polski i Słowacji w XX wieku, praca doktorska, Zakład Geografii Fizycznej, IGiGP UJ, Kraków. 34 FRAGSTATS, www.umass.edu/landeco (dostęp: 2.01.2012). 35 Geoportal, http://maps.geoportal.gov.pl/webclient/ (dostęp: 22.05.2010). 36 http://www.lp.gov.pl/media/biblioteka/podstawy/ustawa_o_lasach_pdf/view (dostęp: 16.05.10).