0083-4351 Szkoły zawodowe w Częstochowie w latach 1939-1945 Vocational schools in Częstochowa in the years from 1939 to 1945 Wrona-Meryk Izabela author Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie Correspondence to: Izabela Wrona-Meryk i.wrona@ujd.edu.pl 30 04 2021 Numer 148 (1) 2021 143 160 Copyright © 2021 2021 2 Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Ministerstwo Oświaty, Szkolnictwo polskie jawne i tajne w okresie okupacji – ankieta 3 Archiwum Państwowe w Częstochowie, Niemiecki Zakład Karny w Częstochowie, Leon Rzykiecki, ur. 2.08.1902 r. w Częstochowa. Polityczny; Mieczysław Isard, ur. 5.01.1911 r. w Częstochowie. Polityczny; Jerzy Głowacki, ur. 21.04.1914 r. w Wieliczce. Polityczny; Adam Bajor, ur. 2.01.1921 r. w Częstochowie. Polityczny; Stefan Budzikur, ur. 28.05.1921 r. w Częstochowie. Polityczny; Marian Muszyński, ur. 13.08.1920 r. w Zażnowicach, pow. Olkusz. Polityczny; Józef Sztockdrejer, ur. 31.05.1919 r. w Częstochowie. Polityczny; Edward Bera, ur. 18.05.1920 r. w Częstochowie. Polityczny; Włodzimierz  Rospondek, ur. 24.07.1924 r. w Łowiczu. Polityczny; Wacław Bald, ur. 6.03.1915 r. w Częstochowie. Polityczny; Bronisław Morgał, ur. 23.09.1921 r. w Częstochowie. Polityczny; Stefan Kulig, ur. 10.07.1899 r. w Chrościcach, pow. Opole. Polityczny; Jan Szczodrowski, ur. 9.09.1889 r. w Pułtusku. Polityczny; Piotr Kazimierz Kurczyński, ur. 3.01.1908 r. w Siewierzu. Polityczny; Antoni Gmachowski, ur. 21.01.1892 r. w Golinie, pow. Konic. Polityczny  4 Archiwum Sióstr Zmartwychwstanek Kęty, Personel 1935–1936. Przedszkole, szkoła podstawowa, gimnazjum i liceum handlowe 5 Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie, Zbiór Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. Akta badawczo-dochodzeniowe, Akta PMW w sprawie: dr Kuhberg Werner – Kuhberg – w latach 1940–1941 – inspektor szkolny w Częstochowie  6 Składnica Akt Zespołu Szkół im. Jana Kochanowskiego w Częstochowie, Dokumenty z lat wojny; Kronika Ogniska ZNP Technikum Ekonomicznego i Zasadniczej Szkoły Handlowej. 8 Doniosła rola oświaty pozaszkolnej, „Kurier Częstochowski” 1941, nr 203. 9 „Kurier Częstochowski” 1940, nr 130. 10 „Kurier Częstochowski” 1940, nr 208. 11 „Kurier Częstochowski” 1941, nr 27. 12 „Kurier Częstochowski” 1941, nr 40. 13 „Kurier Częstochowski” 1941, nr 57. 14 „Kurier Częstochowski” 1941, nr 9. 15 „Kurier Częstochowski” 1941, nr 92. 16 „Kurier Częstochowski” 1942, nr 101. 17 „Kurier Częstochowski” 1943, nr 186. 18 „Kurier Częstochowski” 1943, nr 234. 19 „Kurier Częstochowski” 1943, nr 72. 20 Młodzież musi uczęszczać do szkół zawodowych. Kształcenie narybku rzemieślniczego jest obowiązkiem rodziców, „Kurier Częstochowski” 1942, nr 95. 21 Motory pracują od poranku do wieczora. Państwowa Szkoła Przemysłowa w Częstochowie, „Kurier Częstochowski” 1940, nr 221. 22 Nowe kadry dyplomowanych rzemieślników, „Kurier Częstochowski” 1943, nr 115. 23 Prywatne Męskie Czteroletnie Gimnazjum Mechaniczne OTRz w Częstochowie przy al. Wolności 17, „Kurier Częstochowski” 1940, nr 160. 24 Rozporządzenie Hansa Franka o zwalczaniu zamachów na niemieckie dzieło odbudowy w Generalnym Gubernatorstwie z dn. 2 X 1943 r. (Dz.R. GG 1943, nr 82). 25 Rozporządzenie o szkolnictwie w Generalnym Gubernatorstwie z dn. 31 X 1939 r. (Dz.R. GG 1939, nr 3). 26 Rozporządzenie o szkołach żydowskich z dn. 22 XI 1939 r., „Kurier Radomski” 1939, nr 18. 27 Rozporządzenie o używaniu mundurów w Generalnym Gubernatorstwie z dn. 28 XI 1939 r. (Dz.R. GG 1939, nr 9). 28 W Częstochowie powstała Obowiązkowa Szkoła Zawodowa, „Kurier Częstochowski” 1941, nr 198. 29 W Miejskim Zakładzie Wychowawczym dla dziewcząt, „Kurier Częstochowski” 1943, nr 81. 30 Wznowienie nauki, „Kurier Częstochowski” 1943, nr 230. 31 Z nowym rokiem szkolnym, „Kurier Częstochowski” 1941, nr 210. 32 Z nowym rokiem szkolnym. Rok szkolny rozpoczął się nabożeństwami – Uruchomienie Miejskiej Obowiązkowej Szkoły Zawodowej – Wyeliminowanie żydów ze szkolnictwa – Program nauk, „Kurier Częstochowski” 1941, nr 210. 33 Z Zakładu Wychowawczego dla dziewcząt. Schronisko przy ul. Paulińskiej nr 12 daje im opiekę i naukę, „Kurier Częstochowski” 1942, nr 282. 34 Zakłady Przeszkoleniowe w Częstochowie. Możliwość dostania się do Zakładu – Warunki pracy, „Kurier Częstochowski” 1942, nr 34. 35 Żeńska Szkoła Krawiecka wyższego typu, „Kurier Częstochowski” 1942, nr 146. 37 Grandys Z., 100 lat Zofii Wawrzynowicz, źródło: http://admin.czestochowa.pl/samorzad/wydarzenia_samorzad/100-lat-zofii-wawrzynowicz?set_language=sk [dostęp: 17 V 2014 r.]. 39 80 lat Zespołu Szkół im. Jana Kochanowskiego w Częstochowie, oprac. G. Nowak, Częstochowa 2002. 40 80 lat Zespołu Szkół Odzieżowych im. W.S. Reymonta w Częstochowie. 1919–1999, red. B. Hauser i in., Częstochowa 1999. 41 Buczak E., Hudymowa M., Szkoły, jakich nie było. Wspomnienia nauczycieli i uczniów tajnego nauczania w latach 1939–1945, t. 4, Koszalin 1987. 42 Chrzan B., Dokumenty hitlerowskich władz oświatowych mówią same za siebie, „Przegląd Historyczno-Oświatowy”, R. 11, 1968, nr 4(42). 43 Czarnota A., Tajne nauczanie w Częstochowie w czasie okupacji [w:] Tajna oświata i obrona kultury polskiej na ziemiach województwa katowickiego w latach okupacji 1939–1945, red. S. Kędryna, Katowice 1977. 44 Częstochowskie harcerstwo w walce z okupantem niemieckim, „Biuletyn Instytutu Filozoficzno-Historycznego Wyższej Szkoły Pedagogicznej” 2001, nr 27(8). 45 Grządzielski Z., Historia Szkoły Rzemieślniczo-Przemysłowej Okręgowego Towarzystwa Rzemieślniczego w Częstochowie (1926–1945) [w:] Od Szkoły Rzemieślniczo-Przemysłowej Okręgowego Towarzystwa Rzemieślniczego do Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych im. Kazimierza Pułaskiego w Częstochowie, red. Z. Grządzielski, A. Wasiak, Częstochowa 1996. 46 Grządzielski Z., Szkolnictwo zawodowe w Częstochowie w latach 1939–1944, „Przegląd Historyczno-Oświatowy”, R. 16, 1973, nr 2(60). 47 Grządzielski Z., Pietrzykowski J., Polentumstrager. Dzieje nauczycieli na ziemi częstochowskiej 1939–1945, Katowice 1988. 48 Jackiewicz W., Woś J., Martyrologium polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego. Pod okupacją hitlerowską w latach 1939–1945, z. 2, Warszawa 1977. 49 Kadłubkowe szkolnictwo polskie w Częstochowie w roku szkolnym 1941/1942, „Biuletyn Instytutu Filozoficzno-Historycznego Wyższej Szkoły Pedagogicznej” 2001, nr 27(8). 50 Kowalenko W., Tajny Uniwersytet Ziem Zachodnich. Uniwersytet Poznański 1940–1945, Poznań 1961. 51 Kozyra W., Okupacyjna administracja niemiecka na ziemiach Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1939–1945, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio G” 2013, nr 60. 52 Kublicka H., Czy zaginie pamięć o tych, których nie ma, a o których winniśmy pamiętać?, „Częstochowski Biuletyn Oświatowy” 2002, nr 3(47). 53 Malko W., Biografie kompozytorów częstochowskich, Ludwik Wawrzynowicz (1870–1957), „Almanach Częstochowy”, Częstochowa 1989. 54 Malko W., Życie muzyczne Częstochowy w latach 1918 – 1939, Częstochowa 2008. 55 Maślikowski S., Wikary od Świętej Barbary, „Almanach Częstochowy” 2008. 56 Meducki S., Niemieckie okupacyjne szkolnictwo zawodowe w Generalnym Gubernatorstwie 1939–1945 (na przykładzie dystryktu radomskiego), „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Pedagogika”, t. 21, Częstochowa 2012. 57 Mistecka M. L., Zmartwychwstanki w okupowanej Polsce 1939–1945, Warszawa 1983. 58 Nauczyciele Częstochowy i powiatu, uczestnicy Ruchu Oporu, „Biuletyn Instytutu Filozoficzno-Historycznego Wyższej Szkoły Pedagogicznej” 2001, nr 27(8). 59 Piątkowski S., Okupacja i propaganda. Dystrykt radomski Generalnego Gubernatorstwa w publicystyce polskojęzycznej prasy niemieckiej (1939–1945), Lublin–Radom 2013. 60 Pietrzykowski J., Hitlerowcy w Częstochowie w latach 1939–1945, Poznań 1959. 61 Pietrzykowski J., Walka i męczeństwo. Z wojennych dziejów duchowieństwa diecezji częstochowskiej (1939–1945), Warszawa 1981. 62 Sętowski J., Cmentarz św. Rocha w Częstochowie. Przewodnik biograficzny, Częstochowa 2012. 63 Snoch B., Z dziejów szkolnictwa Częstochowie i w regionie częstochowskim w latach 1918–1990, Częstochowa 1998. 64 Stan szkolnictwa i kadry nauczycielskiej w Częstochowie – roku 1939/1940, „Biuletyn Instytutu Filozoficzno-Historycznego Wyższej Szkoły Pedagogicznej” 2001, nr 27(8). 65 Sylwetki komendantów Szarych Szeregów i organizacji harcerek, „Biuletyn Instytutu Filozoficzno-Historycznego Wyższej Szkoły Pedagogicznej” 2001, nr 27(8). 66 Ślęczka R., Szkolnictwo zawodowe Krakowa w latach 1945–1961, Kraków 2003. 67 Walczak M., Szkolnictwo zawodowe w konspiracji oświatowej, „Przegląd Historyczno-Oświatowy”, R. 32, 1989, nr 3. 68 Walczak M., Szkolnictwo zawodowe w Polsce w okresie okupacji hitlerowskiej, Wrocław–Warszawa–Kraków 1993. 69 Wardzyńska M., Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce. Intelligenzaktion, Warszawa 2009. 70 Wójcicki J., Tajne nauczanie w Częstochowie w okresie okupacji (1939–1945), Częstochowa 1969. 71 Wspomnienie z pracy w Gimnazjum i Liceum Handlowym Stowarzyszenia Kupców Polskich w Częstochowie, „Biuletyn Instytutu Filozoficzno-Historycznego Wyższej Szkoły Pedagogicznej” 2001, nr 27(8). 72 Zbudniewek J., Jasna Góra w latach okupacji hitlerowskiej, Kraków 1991. 73 Zespół Szkół Odzieżowych – jedna z najstarszych szkół w Częstochowie, „Częstochowski Biuletyn Oświatowy” 1994, nr 3. 74 Związek J., Działalność patriotyczna duchowieństwa katolickiego w Częstochowie w okresie okupacji hitlerowskiej, „Almanach Częstochowy”, Częstochowa 2000.