1425-6851 Polsko-postkolonialne podobieństwa? Recepcja tłumaczonej literatury postkolonialnej w Polsce (1970–2010) Polish-Postcolonial Similarities? Polish Reception of Translated Postcolonial Literature (1970–2010) Gołuch Dorota author Cardiff University Correspondence to: Dorota Gołuch goluchd@cardiff.ac.uk 18 09 2017 Numer 33 – (Post)kolonializm w przekładzie 2016 46 70 Copyright © 2017 2017 1 Achebe C. 1977. An Image of Africa: Racism in Conrad’s Heart of Darkness, „Massachusetts Review” 18(4), s. 782–794. 2 Adamowski J. 2008. Epoka po Gandhim, czyli Feudalizm nad Gangesem (rec. A. Adiga, Biały tygrys, przeł. L. Stawowy), „Le Monde Diplomatique” 12, s. 22–23. 3 Bakuła B. 2006. Kolonialne i postkolonialne aspekty polskiego dyskursu kresoznawczego (zarys problematyki), „Teksty Drugie” 6, s. 11–33. 4 Bez komentarza. 1989. „Przegląd Wiadomości Agencyjnych” 11, s. 5. 5 Bialas Z. 1997. Whose Madagascar? The Case of the Colonised Colon, „English in Africa” 24(2), s. 15–25. 6 Bojarska M. 1984. Wszelkie pojęcie idzie stępa (rec. A. Tutuola, Smakosz wina palmowego. Moje życie w puszczy upiorów, przeł. E. Skurjat), „Nowe Książki” 9, s. 72–74. 7 Bojarska M. 1985. Pani Nadine (rec. N. Gordimer, Zapach kwiatów i śmierci, przeł. A. Glinczanka i in.), „Nowe Książki” 6, s. 102–104. 8 Bolecki W. 2007. Myśli różne o postkolonializmie. Wstęp do tekstów nie napisanych, „Teksty Drugie” 4, s. 6–14. 9 Borkowska-Arciuch G. 2007. Polskie doświadczenie kolonialne, „Teksty Drugie” 4, s. 15–24. 10 Borowska H. 1973. C. Laye – powieściopisarz gwinejski, „Kultura i Społeczeństwo” 17(2), s. 139–149. 11 Broński M. [W. Skalmowski]. 1982. Obszary mroku, „Kultura” 9, s. 51–65. 12 Broński M. [W. Skalmowski]. 1989. „Szatańska” powieść Rushdiego, „Kultura” 5, s. 175–185. 13 Buchholtz M. 2009. Poetyka (post)kolonialnej przygody podróżniczej. Przypadki Kornela Makuszyńskiego, Mariana Walentynowicza, Alfreda Szklarskiego i Tomasza Różyckiego, w: M. Buchholtz (red.), Studia postkolonialne w literaturoznawstwie i kulturoznawstwie anglojęzycznym, Toruń: Adam Marszałek, s. 105–143. 14 Budrecki W. 2007. Rec. T. J. Tejpal, Alchemia pożądania, przeł. K. Obłucki, „Odra” 7–8, s. 149–150. 15 Bugajski L. 1976. Rec. A. Kourouma, Fama Dumbuya najprawdziwszy. Dumbuya na białym koniu, przeł. Z. Stolarek, „Radar” 1, s. 27. 16 Bugajski L. 1988. Rec. E. Habibi, Niezwykłe okoliczności zniknięcia niejakiego Saida Abu an-Nahsa z rodu Optysymistów, przeł. H. Jankowska, „Życie Literackie” 26, s. 15. 17 Bukowski W. 1989. Szatańskie wersety, „Dziennik Ludowy” 53, s. 3. 18 Cackowski Z. 1997. Ostateczne oparcie, „Wiadomości Kulturalne” 40, s. 7. 19 Cavanagh C. 2003. Postkolonialna Polska. Biała plama na mapie współczesnej teorii, przeł. T. Kunz, „Teksty Drugie” 2–3, s. 60–71. 20 Cichoń A. 2004. W kręgu zagadnień literatury kolonialnej – W pustyni i w puszczy Henryka Sienkiewicza, „Er(r)go” 8, s. 91–108. 21 Czapliński P. 2009. Polityka literatury, czyli pokazywanie języka, w: Polityka literatury, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, s. 6–39. 22 Czeszko B. 1976. Mozolne odkrywanie Afryki (rec. A. Kourouma, Fama Dumbuya najprawdziwszy. Dumbuya na białym koniu, przeł. Z. Stolarek), „Nowe Książki” 4, s. 26–27. 23 Domańska E. 2008. Obrazy PRL w perspektywie postkolonialnej. Studium przypadku, w: K. Brzechczyn (red.), Obrazy PRL. Konceptualizacja realnego socjalizmu w Polsce, Poznań: Instytut Pamięci Narodowej, s. 167–186. 24 Duć-Fajfer H. 2014. „Jestem u siebie” – tekstualna opozycja przeciw symbolicznemu wykorzenianiu w literaturach mniejszościowych w Polsce, w: H. Gosk, D. Kołodziejczyk (red.), Historie, społeczeństwa, przestrzenie dialogu. Studia postzależnosciowe w perspektywie porównawczej, Kraków: Universitas, 449–476. 25 Dunin K. 2002. Kelner i szaman, „Res Publica Nowa” 11, s. 100. 26 Fiut A. 2003. Polonizacja? Kolonizacja?, „Teksty Drugie” 6, s. 150–156. 27 Gaszyńska-Magiera M. 2011. Recepcja przekładów literatury iberoamerykańskiej w Polsce w latach 1945–2005, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. 28 Gąsior P. 2010. The Taming of the Eastern European Beast? A Case Study of the Translation of a Polish Novel into English, w: A. Fawcett, K.L. Guadarrama Garcia, R. Hyde Parker, (red.), Translation: Theory and Practice in Dialogue, London: Continuum, s. 147–163. 29 Gołaszewski M. 2010. Afryka i Afrykanie w XIX wieku na łamach „Tygodnika Ilustrowanego”, w: P. Średziński, M. Diouf (red.), Afryka w Warszawie: dzieje afrykańskiej diaspory nad Wisłą, Warszawa: Afryka Inaczej, s. 35–46. 30 Gołuch D. 2011. Chinua Achebe Translating, Translating Chinua Achebe: On the Polish Translation of Things Fall Apart, w: D. Whittaker (red.), Chinua Achebe’s Things Fall Apart 1958 – 2008, Amsterdam–New York, NY: Rodopi, s. 197–218. 31 Gołuch D. 2013. Postcolonial Literature in Polish Translation (1970–2010): Difference, Similarity and Solidarity, praca doktorska, University College London. 32 Gołuch D. 2014. What Does Literary Translation Bring to an Understanding of Postcolonial Cultural Perceptions? On the Polish Translation of Amos Tutuola’s The Palm-Wine Drinkard, w: J. Boase-Beier i in. (red.), Literary Translation: Re-Drawing the Boundaries, Basingstoke: Palgrave Macmillan, s. 149–167. 33 Gosk H. 2010. Opowieści „skolonizowanego/kolonizatora”. W kręgu studiów postzależnościowych nad literaturą polską XX i XXI wieku, Kraków: Universitas. 34 Gosk H. 2015. Wychodzenie z „cienia imperium”. Wątki postzależnościowe w literaturze polskiej XX i XXI wieku, Kraków: Universitas. 35 Hamid M. 2008. Diabelski uśmiech z 11 września (wywiad M. Strzeleckiej z M. Hamidem), „Gazeta Wyborcza” 146, s. 16. 36 Heydel M. 2011. Do kresu doświadczenia. O czytaniu Jądra ciemności, w: J. Conrad, Jądro ciemności, przeł. M. Heydel, Kraków: Znak, s. 101–127. 37 Huggan G. 2001. The Postcolonial Exotic: Marketing the Margins, Londyn: Routledge. 38 Jachołkowska-Bator E. 1976. Współczesna literatura Syrii, „Życie Literackie” 24, 9. 39 Jacquemond R. 1992. Translation and Cultural Hegemony: The Case of French-Arabic Translation, w: L. Venuti (red.), Rethinking Translation: Discourse, Subjectivity, Ideology, London: Routledge, s. 139–158. 40 Janion M. 2006. Niesamowita Słowiańszczyzna: fantazmaty literatury, Kraków: Wydawnictwo Literackie. 41 Jarnecki M. 2010. Fantastyka polityczna czy konieczność. Portugalska Afryka, Nikaragua, Boliwia i Ekwador w polskich planach kolonialnych, „Sprawy Narodowościowe” 36, s. 93–105. 42 Jarniewicz J. 2001. Pokolonialne kłopoty. Nobel dla Vidiahiara Surajprasada Naipaula, „Tygodnik Powszechny” 42, s. 12. 43 Jarniewicz J. 2010. Afrykaner po apartheidzie (rec. A. Brink, Zanim zapomnę, przeł. H. Falińska), „Gazeta Wyborcza” (dodatek Kultura) 126, s. 14. 44 Jodłowski M. 1987. Tygrys nie trudzący się swoją tygrysowatością, „Trybuna Opolska” 2, s. 4. 45 Kandziora J. i in. (red.) 1999. Bez cenzury 1976–1989: literatura, ruch wydawniczy, teatr: bibliografia, Warszawa: IBL. 46 Kapuściński R. 1989. Chomeini i Rushdie, „Literatura na Świecie” 10, s. 320–322. 47 Karpińska H. 2003. Gazele wokół domu (rec. W. Dirie, J. D’Haem, Córka nomadów, przeł. K. Chmiel), „Nowe Książki”, 2, s. 33. 48 Kłobucka A. 2001. Desert and Wilderness Revisited: Sienkiewicz’s Africa in the Polish National Imagination, „The Slavic and East European Journal” 2, s. 243–259. 49 Kobus J., Kukliński M. 2001. Pełne porozumienie ludzi różnych cywilizacji nie jest możliwe – twierdzi noblista V.S. Naipaul, „Wprost” 42, s. 126–127. 50 Kołodziejczyk D. 2010. Postkolonialny transfer na Europę Środkowo-Wschodnią, „Teksty Drugie” 5, s. 22–39. 51 Kozak T. i in. 1990. O Szatańskich wersetach, „Więź” 5/6, s. 166–167. 52 Krajewska E., Konieczniak G. 2009. Bibliografie literatury dostępnej w przekładach, w: M. Buchholtz (red.), Studia postkolonialne w literaturoznawstwie i kulturoznawstwie anglojęzycznym, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 312–401. 53 Krasnowolska A. 1994. Dziura po książce, „Tygodnik Powszechny” 2, s. 9. 54 Krzemiński A. 1975. Kruche miseczki niepodległości (rec. A. Kourouma, Fama Dumbuya najprawdziwszy. Dumbuya na białym koniu, przeł. Z. Stolarek; W. Leopold, Literatura Czarnej Afryki; W. Leopold, Z. Stolarek (red.), Antologia poezji afrykańskiej), „Polityka” 33, s. 10. 55 Lalwani N. 2008. Samotność w obcym świecie (wywiad P. Wilk z N. Lalwani), „Rzeczpospolita”, 18 marca. 56 Leopold W. 1973. O literaturze czarnej Afryki, Warszawa: PIW. 57 Magala S. 1995. Pod słońcem, na ziemi, na szerokim świecie (rec. V.S. Naipaul, A Way in the World), „Czas Kultury” 3, s. 72–74. 58 Majewicz A.F. 1989. Triumf szatana? „Trybuna Robotnicza” 59, s. 6. 59 Mamet-Michalkiewicz M. 2011. Between the Orient and the Occident: Transformations of The Thousand and One Nights, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. 60 Marzec B. 2010. Fatwa ciąży na Rushdiem, „Rzeczpospolita”, 26 lutego, http://www.rp.pl/artykul/439550.html [dostęp: 18 kwietnia 2016]. 61 Michnik A. 1993. André Brink – inne piekło (rec. A. Brink, Sucha biała pora, przeł. T. Wyżyński, Chwila na wietrze, przeł. M. Konikowska), „Gazeta Wyborcza” (dodatek Książki) 292(11), s. 1. 62 Mrożek S., Skalmowski W. 2007. Mrożek, Skalmowski: listy, 1970–2003, A. Borowski (red.), Kraków: Wydawnictwo Literackie. 63 Natwar-Singh K. 1973. Sympatia, przyjaźń, współpraca (wywiad Z. Tyszka), „WTK. Tygodnik Katolików” 9(1), s. 4. 64 Neuger L. 2007. Central Europe as a Problem, przeł. U. Phillips, w: J. Korek (red.), From Sovietology to Postcoloniality. Poland and Ukraine in the Postcolonial Perspective, Huddinge: Södertörns högskola, s. 23–31. 65 Nowicki K. 1978. Tajemnice kontynentu (rec. M. Metelska, (red.), 16 opowiadań afrykańskich, przeł. M. Metelska i in.), „Fakty” 26, s. 7. 66 Pawelec D. 2011. Zniewolony umysł – zmiana biegunów recepcji, „Postscriptum Polonistyczne” 1, s. 183–190. 67 Piłaszewicz S. 1987. Wole Soyinka. Laureat Nagrody Nobla, „Przegląd Orientalistyczny” 1, s. 13–25. 68 P.L. 1988. Z życzliwym uśmiechem (rec. R.K. Narayan, Moje dni, przeł. Z. Reszelewski), „Kontynenty” 6, s. 23. 69 Prokop-Janiec E. 2010. Paradygmat postkolonialny w badaniach kulturowych relacji polsko-żydowskich, w: K. Stępnik, D. Tześniowski (red.), Studia postkolonialne nad kulturą i cywilizacją polską, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 135–145. 70 Rybicki J. 2012. Sienkiewicz i Szklarski. Staś Tarkowski i Tomek Wilmowski. Rozpoznanie, w: T. Bujnicki, J. Axer (red.), Wokół W pustyni i w puszczy. W stulecie pierwodruku powieści, Kraków: Universitas, s. 363–376. 71 Sadkowski W. 1971. Przeciw tyranii egzotyki, „Współczesność” 3, s. 11. 72 Sadkowski W. 1986. W mroku ludzkich serc, „Polityka” 45, s. 10. 73 Sadkowski W. 2001. Wokół V.S. Naipaula, „Literatura na Świecie” 10–11, s. 366–368. 74 Said E. 1991. Orientalizm, przeł. W. Kalinowski, Warszawa: PIW. 75 Said E. 2010. Kultura i imperializm, przeł. M. Wyrwas-Wiśniewska, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. 76 SAN, 2008. Super-Booker dla Rushdiego za Dzieci północy, „Gazeta Wyborcza” 162, s. 12. 77 Skalmowski W. 1995. Smutek Trynidadu i innych miejsc, „Arkusz” 10, s. 12. 78 Skórczewski D. 2006. Od Murzynka Bambo do Hansa Castorpa, czyli co postkolonializm może zaoferować poloniście, „Postscriptum Polonistyczne” 2, s. 81–92. 79 Skórczewski D. 2013. Teoria – literatura – dyskurs. Pejzaż postkolonialny, Lublin: Wydawnictwo KUL. 80 Sobala A. 1998. Pakt między światem i snem (rec. A Roy, Bóg rzeczy małych, przeł. T. Bieroń), „Gazeta Wyborcza” (dodatek Książki) 163(7), s. 4. 81 Sobolewska J. 2007. Doskonałość utraty. Wywiad z K. Desai, „Przekrój” 42, s. 64–65. 82 Sosnowski M. 2005. Uczłowieczanie-tego-co-nieludzkie w książeczkach o małpce Fiki-Miki i Murzynku Goga-Goga, „Teksty Drugie” 12, s. 246–258. 83 Sowa J. 2011. Fantomowe ciało króla. Peryferyjne zmagania z nowoczesną formą, Kraków: Universitas. 84 Spivak G.Ch. 2009. Polityka przekładu, przeł. D. Kołodziejczyk, w: P. Bukowski, M. Heydel (red.), Współczesne teorie przekładu. Antologia, Kraków: Znak, s. 403–428. 85 Stańczyk E. 2012. Contact Zone Identities in the Poetry of Jerzy Harasymowicz: A Postcolonial Analysis, Oxford: Peter Lang. 86 Stolarek Z. 1977. Drążenie nocy (rec. M. Dib, Królewski taniec, przeł B. Durbajło), „Nowe Książki” 16, s. 19–21. 87 Surynt I. 2007. Badania postkolonialne a „Drugi Świat”. Niemieckie konstrukcje narodowokolonialne w XIX wieku, „Teksty Drugie” 4, s. 25–46. 88 Szostkiewicz A. i in. 2002. Korzenie czy nogi (rec. Z. Smith, Białe zęby, przeł. Z. Batko), „Gazeta Wyborcza” (Książki w Dużym Formacie) 265(22), s. 36. 89 Thompson E.M. 2000. Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm, przeł. A. Sierszulska, Kraków: Universitas. 90 Thompson E.M. 2010. Whose Discourse? Telling the Story in Post-Communist Poland, „The Other Shore, Slavic and East European Culture Abroad, Past and Present” 1, s. 1–15. 91 Tom. 1987. Cztery łyki egzotyki (rec. T. Aluko, Sądny dzień w Ibali, przeł. E. Skurjat), „Kultura” 13, s. 10. 92 Tymoczko M. 1999. Translation in a Postcolonial Context, Manchester: St. Jerome. 93 Vargas Llosa M. i in. 1989. Słowa za Salmanem Rushdie, przeł. A. Kołyszko, „Literatura na Świecie”, 10, s. 323–337. 94 Vieira E. 1999. Liberating Calibans: Readings of Antropofagia and Haroldo de Campos’ Poetics of Transcreation, w: S. Bassnett, H. Trivedi (red.), Post-Colonial Translation: Theory and Practice, London: Routledge, s. 95–113. 95 Walicki A. 2006. Mesjanizm Adama Mickiewicza w perspektywie porównawczej, Warszawa: IFiS. 96 Wilk P. 2008. Śmiertelnie niebezpieczna nadzieja (rec. T. B. Jelloun, To oślepiające nieobecne światło, przeł. M. Szczurek), „Rzeczpospolita” 24 listopada, http://www.rp.pl/artykul/223817.html [dostęp: 18 lutego 2016]. 97 Wojda D. 2015. Polska Szeherezada. Swoje i obce z perspektywy postkolonialnej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. 98 Wróbel Ł. 2002. Dusza nomady, „Nowe Książki” 12, s. 47–49. 99 Zaworska H. 1997. Niesamowita Afryka (rec. J.M. Coetzee, W sercu kraju; Życie i czasy Michaela K.; Foe, przeł. M. Konikowska), „Gazeta Wyborcza” (dodatek Książki) 18(1), s. 5. 100 Zaworska H. 2004. Gniewna stara panna w sercu pustki (rec. J.M. Coetzee, W sercu kraju, przeł. M. Konikowska), „Nowe Książki” 7, s. 62–63. 101 Zieliński S. 1974. Dwadzieścia jeden kolorowych słoni (rec. K. Natwar-Singh (red.), Opowiadania indyjskie, przeł. K. Szerer), „Nowe Książki” 3, s. 13–14. 102 Żółkoś M. 2010. Łowcy kultur. Cykl powieści o Tomku Wilmowskim w świetle myśli postkolonialnej, w: K. Stępnik, D. Tześniowski (red.), Studia postkolonialne nad kulturą i cywilizacją polską, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 347–358.