0083-4327 Doświadczenie czasu pandemii w późnym kapitalizmie The Experience of Pandemic Time in Late Capitalism Strzelecka Celina author Uniwersytet Wrocławski, Polska, plac Uniwersytecki 1, 50-137 Wrocław Correspondence to: Celina Strzelecka celstrzel@gmail.com 30 10 2020 Tom 48 Numer 1 2020 23 37 Copyright © 2020 2020 Artykuł stanowi uzupełnienie interpretacji wyników badawczych uzyskanych w ramach projektu „Aranżowanie temporalności: kulturowe praktyki zarządzania czasem” nr 2017/27/N/HS3/00479 finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Podczas projektu zostało zrealizowanych 57 wywiadów prowadzonych zgodnie z kwestionariuszem badawczym, dostępny na stronie internetowej projektu: choreography-of-time.weebly.com/uploads/6/7/7/5/67758073/ethnographic_interview_questions_in_polish_language.pdf. 1 Adam B., 1995 TimeWatch: The Social Analysis of Time, Cambridge. 2 Adam B., 2008 Czas społeczeństwa przemysłowego i władza, w: Socjologia codzienności, red. P. Sztompka, M. Bogunia-Borowska, Kraków, s. 487–513. 3 Agamben G., 2008 Stan wyjątkowy, przeł. M. Surma-Gawłowska, Kraków. 4 Appadurai A., 2005 Nowoczesność bez granic. Kulturowe wymiary globalizacji, przeł. Z. Pucek, Kraków. 5 Bińczyk E., Sutowski M., 2020 Bińczyk: Na naszych oczach zatrzymała się hiperkonsumpcyjna gospodarka wzrostu, https://krytykapolityczna.pl/swiat/michal-sutowski-ewa-binczyk-uwiad-wyobrazni-koronawirus-szansa-wywiad (dostęp: 16.06.2020). 6 Borowiec P., 2013 Czas polityczny po rewolucji, Kraków. 7 Bryson V., 2016 Time, power and inequalities, w: Time, temporality and global politics, red. A. Holm, i in., Bristol, s. 102–114. 8 CGP Grey, 2020 Lockdown Productivity: Spaceship You, YouTube, www.youtube.com/watch?v=snAhsXyO3Ck (dostęp: 16.06.2020). 9 Cifrić I., 2010 Ecology of time. Time as Integrative and Disintegrative Factor, „Socijalna Ekologija” nr 19, s. 5–32. 10 Crary J., 2015 24/7. Poźny kapitalizm i koniec snu, przeł. D. Żukowski, Kraków. 11 Davis M., 2013 Hurried lives: Dialectics of time and technology in liquid modernity, „Thesis Eleven” nr 118 (1), s. 7–18. 12 Dąbrowski P., 2000 Cisza, hałas, sen, https://macondofundacja.weebly.com/cisza.html (dostęp: 16.06.2020). 13 Dukaj J., 2020 Tak wymienia się rdzeń duszy, „Gazeta Wyborcza”, 9 maja, www.wyborcza.pl/magazyn/7,124059,25929950,tak-wymienia-sie-rdzen-duszy-nowy-esej-jacka-dukaja.html (dostęp: 16.06.2020). 14 Fabian J., 2002, Time and the Others: How Anthropology Makes Its Object, New York. 15 Foucault M., 2009 Nadzorować i karać, przeł. T. Komendant, Warszawa. 16 Fraser J.T., 1987 Time the Familiar Stranger, Amherst. 17 Gądecki J. i in., 2017 Tu się pracuje! Socjologiczne studium pracy zawodowej prowadzonej w domu na zasadach telepracy, Kraków. 18 Gell A., 1996 The Anthropology of Time: Cultural Constructions of Temporal Maps and Images, Oxford–Washington. 19 Gray J., 2020 Why this crisis is a turning point in history, “The New Statesman”, www.newstatesman.com/international/2020/04/why-crisis-turning-point-history (dostęp: 16.06.2020). 20 Graever D., 2019 Praca bez sensu: teoria, przeł. M. Denderski, Warszawa. 21 Hassan R., 2009 Crisis Time: Networks, Acceleration and Politics within Late Capitalism, „CTheory” https://journals.uvic.ca/index.php/ctheory/article/view/14767 (dostęp: 16.06.2020). 22 Hassan R., 2010 Globalization and the “temporal turn”: recent trends and issues in time studies, „The Korean Journal of Policy Studies”, nr 2 (25), s. 83–102. 23 Honoré C., 2011 Pochwała powolności. Jak zwolnić tempo i cieszyć się życiem, przeł. K. Umiński, Warszawa. 24 Hutchings K., 2008 Time and World Politics, Manchester. 25 Ieven B., Overwijk J., 2020 We created this beast. The political ecology of COVID-19, https://www.eurozine.com/we-created-this-beast/ (dostęp: 16.06.2020). 26 Jędrysik M., 2020 Raport OKO.press. Jak rząd PiS poradził sobie w I fazie walki z koronawirusem, https://oko.press/raport-oko-press-jak-rzad-pis-poradzil-sobie-w-i-fazie-walki-z-koronawirusem/ (dostęp: 16.06.2020). 27 Kaur H., 2020 The pandemic is messing with our concept of time. CNN health, https://edition.cnn.com/2020/04/28/health/what-day-is-it-pandemic-wellness-trnd/index.html (dostęp: 16.06.2020). 28 Klein N., 2020 Koronawirus jest doskonałym kataklizmem dla kapitalizmu kataklizmowego, przeł. K. Szadkowski, https://www.praktykateoretyczna.pl/artykuly/naomi-klein-koronawirus-jest-doskonalym-kataklizmem-dla-kapitalizmu-kataklizmowego/ (dostęp: 16.06.2020). 29 Klein S., 2009 Czas. Przewodnik użytkownika, przeł. K. Żak, Warszawa. 30 KOMIXXY.PL, 2020 Praca zdalna https://m.komixxy.pl/1500581 (dostęp: 16.06.2020). 31 Kopka J., 2013 Zdrowie psychiczne a czasowy wymiar życia społecznego, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica” nr 45, s. 193–208. 32 Kornbluh A., 2020 Akademicka koronawirusowa doktryna szoku, przeł. M. Moll, „Praktyka Teoretyczna”, https://www.praktykateoretyczna.pl/artykuly/akademicka-koronawirusowa-doktryna-szoku/ (dostęp: 16.06.2020). 33 Latour B., 2020 Bruno Latour – „Kryzys zdrowotny to szansa by przygotować się na zmiany klimatyczne”, przeł. M. Pospiszyl, „Praktyka Teoretyczna” https://www.praktykateoretyczna. pl/artykuly/bruno-latour-kryzys-zdrowotny-to-szansa-by-przygotowac-sie-na-zmiany-klimatyczne/ (dostęp: 16.06.2020). 34 Łagosz M., 2012 Marks, praca i czas, Warszawa. 35 Munn N.D., 1992 The Cultural Anthropology of Time: A Critical Essay, “Annual Review of Anthropology” nr 21, s. 93–123. 36 Narodowe Centrum Kultury, 2020 Program dotacyjny „Kultura w sieci”. NABOR WNIOSKOW,www.nck.pl/dotacje-i-stypendia/dotacje/programy-dotacyjne-nck/kultura-w-sieci/aktualnosci/nabor-wnioskow-2020 (dostęp: 16.06.2020). 37 Nowotny H., 2005 Politics of Time: The Distribution of Work and Time, w: Time. The Modern and Postmodern Experience, Cambridge, s. 102–131. 38 Pickering K., 2004 Decolonizing Time Regimes: Lakota Conception of Work, Economy, and Society, „American Anthropologists” nr 106 (1), s. 85–97. 39 Rosa H., 2013 Social Acceleration: A New Theory of Modernity, New York. 40 Sabelis I., 2007 The Clock-Time Paradox. Time Regimes in the Network Society, w: 24/7. Time and Temporality in the Network Society, red. R. Hassan, R.E. Purser, Stanford, s. 255–277. 41 Strang V., 2015 On the matter of time, „Interdisciplinary Science Reviews” nr 2 (40), s. 101–123. 42 Strzelecka C., 2013 Anticipatory anthropology – anthropological future study, „Prace Etnograficzne” nr 41 (4), s. 261–269. 43 Strzelecka C., 2017a Między czasem ekologicznym a ekologią czasu w kulturze przyspieszenia, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne” nr 17, s. 272–289. 44 Strzelecka C., 2017b Zwrot temporalny. Przegląd wybranych publikacji i stanowisk, „Zeszyty Etnologii Wrocławskiej” nr 1(26), s. 109–124. 45 Sztumski W., 2010 Turboświat, pułapka przyspieszenia i ekologia czasu, w: Czas w życiu człowieka, red. K. Popiołek, Katowice, s. 23–37. 46 Tarkowska E., 1987 Czas w społeczeństwie. Problemy, tradycje, kierunki badań, Wrocław. 47 Tarkowska E., 992 Czas w życiu Polaków. Wyniki badań, hipotezy, impresje, Warszawa. 48 Tarkowska E., 1999 Społeczeństwo rożnych rytmów: przypadek Polski na tle tendencji globalnych, w: Imponderabilia wielkiej zmiany. Mentalność, wartości i więzi społeczne czasow transformacji, red. P. Sztompka, Warszawa–Kraków, s. 343–359. 49 Tarkowski A., 2020 Infodemia, praca zdalna i utrzymywanie więzi społecznych. Internet w obliczu pandemii, https://centrumcyfrowe.pl/czytelnia/infodemia-praca-zdalna-i-utrzymywanie-wiezi-spolecznych-internet-w-obliczu-pandemii/?fbclid=IwAR0kY9bkd8iqhMDni8dZS0GUdyUyAz5w5-_7gZQ8Pvr7wvs0xA9_2819lmw (dostęp: 16.06.2020). 50 The CLIKK, 2020 This is how COVID-19 could change the world of work for good, www.weforum.org/agenda/2020/04/here-s-how-coronavirus-has-changed-the-world-of-work-covid19-adam-grant/ (dostęp: 16.06.2020). 51 Tomlinson J., 2007 The Culture of Speed. The Coming of Immediacy, Los Angeles. 52 Trybulec M., 2009 Nowe media a kulturowe doświadczenie czasu. Uwagi krytyczne na marginesie teorii akceleracji czasu, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin-Polonia” nr 34, s. 7–19. 53 Virilio P., 2000 The Information Bomb, London. 54 Wyrwik A., 2020 Kwarantanny ciąg dalszy, czyli trudna sztuka nicnierobienia, „Przekrój”, https://przekroj.pl/kultura/kwarantanny-ciag-dalszy-czyli-trudna-sztuka-nicnierobieniaanna-wyrwik (dostęp: 16.06.2020).