0023-589X Polska droga do RIAD. Uniformizacja systemów komputerowych w RWPG 1960–1970 The Polish Road to RIAD. The Uniformization of Computer Systems in Comecon, 1960–1970 Sikora Mirosław author Instytut Pamięci Narodowej, Oddział IPN w Warszawie Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Polska, ul. Gołębia 24, 31-007 Kraków Correspondence to: Mirosław Sikora 10 12 2019 Tom 64, Numer 4 2019 115 150 Copyright © 2019 2019 2 Archiwum Akt Nowych: zesp. 787, Komitet Nauki i Techniki; zesp. 575, Komitet Współpracy Gospodarczej z Zagranicą. 3 Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, zesp. MSW Departament I. 4 Rosyjskie Państwowe Archiwum Gospodarki: zesp. 23 – Ministerstwo Przemysłu Radiowego (Министерство радиопромышленности 1965–1970[1991]) ZSRR; zesp. 430 – Ministerstwo Przemysłu Elektronicznego (Министерство электронной промышленности 1965-1967[1991]) ZSRR; zesp. 561 – Sekretariat Rady Wzajemnej pomocy Gospodarczej (Секретариат Совета экономической взаимопомощи 1949–1991). 5 Rosyjskie Państwowe Archiwum Dokumentacji Naukowo-Technicznej, różne zespoły OBR z zakresu elektroniki, informatyki i automatyki. 6 National Archives and Records Administration, zesp. 59, General Records of the Department of State, Central Foreign Policy Files 1967–1969. 8 Bergien B., Programmieren mit dem Klassenfeind. Die Stasi, Siemens und der Transfer von EDV-Wissen im Kalten Krieg t. 67, 2019, nr 1. 9 Bezpałko J., Historia Zakładów Mechaniczno-Precyzyjnych MERA-BŁONIE (1953−2003), Błonie 2010. 10 Ceruzzi P.E., A History of Modern Computing, Cambridge MA, London 2003. 11 Cortada J.W., The Digital Flood: The Diffusion of Information Technology Across the U.S., Europe, and Asia, New York 2012. 12 Cybernetyka. Argumenty za i przeciw, red. H. Greniewski, Warszawa 1965. 13 Cziertoprud S.V., Nauczno-techniczeskaja razwiedka ot Lenina do Gorbaczewa, Moskwa 2002. 14 Diamond J., Guns, germs & steel. A short history of everybody for the last 13,000 years, London 2017. 15 Empacher A.B., Maszyny liczą same?, [Warszawa] 1960. 16 Empacher A.B., Wzrost ilościowy cyfrowych maszyn matematycznych w niektórych krajach (stan dotychczasowy i perspektywy rozwojowe), Warszawa, 1965. 17 Gerovitch S., From Newspeak to cyberspeak. A History of soviet cybernetics, Cambridge MA, London 2002. 18 Greniewski H., Cybernetyka niematematyczna, Warszawa 1969. 19 High-Tech za żelazną kurtyną. Elektronika, komputery i systemy sterowania w PRL, red. M. Sikora (współpraca P. Fuglewicz), Katowice, Warszawa 2017. 20 Kluska B., Automaty liczą. Komputery PRL, Gdynia 2013. 21 Lange O., Całość i rozwój w świetle cybernetyki, Warszawa 1962. 22 Ligonniére R., Prehistoria i historia komputerów od początku rachowania do pierwszych kalkulatorów elektronicznych, tłum. R. Dulinicz, Wrocław, Warszawa, Kraków 1992. 23 Lipiński P., Geniusz i świnie. Rzecz o Jacku Karpińskim, Pruszków 2014. 24 Maćkowiak B., Myszkier A., Safader B., Polskie komputery rodziły się w ELWRO we Wrocławiu. Rola Wrocławskich Zakładów Elektronicznych ELWRO w rozwoju informatyki w Polsce, red. G. Trzaskowska, Wrocław 2017. 25 Modernity and Technology, red. T.J. Misa, P. Brey, A. Feenberg, Cambridge MA, London 2003. 26 Peters B., How Not to Network a Nation: The Uneasy History of the Soviet Internet, Cambridge MA, London 2016. 27 Schmidt M., Internet im Kalten Krieg. Eine Vorgeschichte des globalen Kommunikationsnetzes, Bielefeld 2016. 28 Sikora M., Clandestine Acquisition of Microelectronics and Information Technology by the Scientific-Technical Intelligence of Polish People’s Republic in 1970–1990, [w:] 2017 Fourth International Conference “Computer Technology in Russia and in the Former Soviet Union” SoRuCom 2017, 3–5 October 2017, Zelenograd, Russia, red. I. Krayneva, A. Tomilin, Piscataway 2017, s. 203-215. 29 Sikora M., Wywiad MSW PRL jako instrument przełamywania embarga i śledzenia globalnych trendów w mikroelektronice 1971–1990, „Studia Polityczne PAN” nr 40, 2015. 30 Stevenson H., Biotechnology and Society. An introduction, Chicago, London 2016. 31 Targowski A., Historia, teraźniejszość, przyszłość informatyki, Łódź 2013. 32 The Nuclear Age in Popular Media: A Transnational History 1945–1965, red. D. van Lente, New York 2012. 33 Toffler A., Trzecia fala, Warszawa 1997. 34 Wasiak P., Computing behind the Iron Curtain. Social Impact of Home Computers in the Polish People’s Republic, „Tensions of Europe”, Working Paper 2010/8. 35 Zarys historii elektroniki w Polsce, red. M. Frącki i in., b.m.w., 2015. 36 Zarys historii polskiego przemysłu elektronicznego do 1985 roku, red. M. Hutnik, T. Pachniewicz, Warszawa 1994 (Zeszyt Historyczny, nr 2). 38 „Horyzonty Techniki” 1954–1970 39 „Młody Technik” 1954–1970 40 „Horyzonty Techniki dla Dzieci” 1954–1970 42 Historia Informatyki, www.pti.org.pl/Inicjatywy/Historia-Informatyki [dostęp 14.01.2019].