2956-7440 Pomorska Szkoła Wyższa w Starogardzie Gdańskim Zaginięcia osób z perspektywy wiktymologii Missing Persons from a Victimological Perspective Ankiersztajn Luiza author Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu Correspondence to: Luiza Ankiersztajn luiza@kn-kancelaria.pl 22 04 2026 Wydanie Specjalne 2026 2026 28 48 Copyright © 2026 2026 Artykuł przedstawia analizę zaginięć osób w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem przypadków o podłożu kryminalnym. Rocznie zgłaszanych jest średnio 18 000 zaginięć, z czego większość ma charakter dobrowolny lub przypadkowy, a niewielki odsetek związany jest z przestępstwem, co stanowi duże wyzwanie dla Policji. Autorka omawia przyczyny zaginięć, m.in. sytuację rodzinną, stan psychofizyczny, świadome zerwanie kontaktów i zagrożenie życia, oraz wyróżnia zaginięcia dobrowolne i niedobrowolne. Szczególną uwagę poświęcono przypadkom kryminalnym, takim jak porwania, handel ludźmi czy wymuszone zaginięcia, podkreślając znaczenie analizy stylu życia i kontekstu zaginięcia w ustaleniu prawdopodobieństwa działań przestępczych. Wskazano także na potrzebę systematycznego gromadzenia danych oraz rozwijania narzędzi wspierających klasyfikację i priorytetyzację dochodzeń w sprawach osób zaginionych. 1 Assaad J.M., Exum M.L., Understanding intoxicated violence from a rational choice perspective, [w:] A.R. Piquero, Tibbetts S.G. (red.), Rational choice and criminal behavior: recent research and future challenges, Routledge 2002. 2 Bantry White E., Montgomery P., Dementia, walking outdoors and getting lost: incidence, risk factors and consequences from dementia-related police missing-person reports, Aging & Mental Health 2015. 3 Baranowska G., Kształtowanie się międzynarodowych standardów prawnych w zakresie zapobiegania i reagowania na wymuszone zaginięcia, „Studia Prawnicze” 2016. 4 Baranowska G., Wymuszone zaginięcia w Europie. Kształtowanie się międzynarodowych standardów zapobiegania i egzekwowania odpowiedzialności państw, Warszawa, 2017. 5 Beauregard E., Martineau M.M., The Sexual Murderer: Offender behavior and implications for practice, London 2006. 6 Biehal N., Mitchell F., Wade J., Lost from view: missing persons in the UK, Bristol Press, 2003. 7 Boba R., Crime analysis with crime mapping, 2nd ed., Sage, 2009. 8 Bonny E., Almond L., Woolnough P., Adult missing persons: can an investigative framework be generated using behavioural themes, “Journal of Investigative Psychology and Offender Profiling” 2016. 9 Chopin J., Beauregard E., La victimisation sexuelle des personnes âgées dans un contexte extrafamilial: une analyse en classes latentes du processus victimologique, Revue Internationale de Criminologie et de Police Technique, 2021. 10 Cohen L.E., Felson M., Social change and crime rates: a routine activity approach, “American Sociological Review” 1979. 11 Dajnowicz-Piasecka D., Porwania rodzicielskie w ujęciu prawnym i kryminologicznym, Toruń 2017. 12 Domagała P., Międzynarodowa Konwencja ONZ w sprawie ochrony wszelkich osób przed wymuszonym zaginięciem. Perspektywa polska, Warszawa 2017. 13 Exum M.L., The Application and robustness of the rational choice perspective in the study of intoxicated and angry intentions to aggress, “Criminology” 2002. 14 Foy S., A profile of missing persons: some key findings for police officers, [w:] S.M. Morewitz, C. Sturdy Colls (red.), Handbook of missing persons, Springer 2016. 15 Fyfe N.R., Stevenson O., Woolnough P., Missing persons: the processes and challenges of police investigation, “Policing and Society” 2015. 16 García-Barceló N., González Álvarez J.L., Woolnough P., Almond L., Behavioural themes in Spanish missing persons cases: an empirical typology, “Journal of Investigative Psychology and Offender Profiling” 2020. 17 Gawliński A., Perpetrators actions after a murder, in particular handling a corpse to evade criminal responsibility – discussion of study findings, “Journal of Forensic and Legal Medicine” 2021. 18 Gerace A., Oster C., Mosel K., O’Kane D., Ash D., Muir-Cochrane E., Five-year review of absconding in three acute psychiatric inpatient wards in Australia, “International Journal of Mental Health Nursing” 2015. 19 Gruza E., Sołtyszewski I. (red.), Poszukiwania osób zaginionych, Warszawa 2022. 20 Henderson M., Henderson P., Kiernan C., Missing persons: incidence, issues and impacts, Australian Institute of Criminology, 2000. 21 Horan L., Beauregard E., Sexual violence against marginalized victims: choice of victim or victim choice, victims and offenders, 2016. 22 LePard D., Demers S., Langan C., Rossmo D.K., Challenges in serial murder investigations involving missing persons, Police Practice and Research 2015. 23 Łyżwa A., Handel ludźmi. Studium prawno-kryminologiczne, Olsztyn 2019. 24 Newiss G., A study of the characteristics of outstanding missing persons: implications for the development of police risk assessment, “Policing and Society” 2005. 25 Newiss G., Estimating the risk faced by missing persons: a study of homicide victims as an example of an outcome-based approach, “International Journal of Police Science & Management” 2004. 26 Newiss G., Understanding the risk of going missing: estimating the risk of fatal outcomes in cancelled cases, “Policing: An International Journal” (2006) 29 (2): 246–260, 2006. 27 Payne M., Understanding going missing: issues for social work and social services, “The British Journal of Social Work” 1995. 28 Potapowicz M., Statystyczne rozmiary zaginięć osób oraz ich poszukiwań w Polsce w latach 1992–2001, „Problemy Współczesnej Kryminalistyki” 6/2003. 29 Pruszkiewicz-Słowińska K., Porwania dla okupu – analiza roli pokrzywdzonego, Olsztyn 2014. 30 Royal Canadian Mounted Police, Missing Persons Unit, 2015. 31 Shalev Greene K., Pakes F., The cost of missing person investigations: implications for current debates, “Policing”, 8(1)/2014, 27-34. https://doi.org/10.1093/police/pat036. 32 Szostak M., Sekty destrukcyjne. Studium metodologiczno-kryminalistyczne, Warszawa 2001. 33 Taylor C., Woolnough P.S., Dickens G.L., Adult missing persons: a concept analysis, psychology, “Crime & Law” 2019. 34 Thiel W., Zaginięcia osób w Polsce – rozmiary zjawiska, „Kwartalnik Prawno-Kryminalistyczny Szkoły Policji w Pile”, 2010. 35 Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich, Dz. U. z 2018 r., poz. 969. 36 Zarządzenie nr 48 Komendanta Głównego Policji z 28.06.2018 r. w sprawie prowadzenia przez Policję poszukiwania osoby zaginionej oraz postępowania w przypadku ujawnienia osoby o nieustalonej tożsamości lub nieznanych zwłok oraz szczątków ludzkich, Dz. Urz. KGP, poz. 77.