2082-0984 Drama tragicum de Maria Augusta Othonis III Imperatoris conjuge: Identification and Edition of a Neo-Latin Tragedy Newly Attributed to Nicolaus Vernulaeus De Sutter Nicholas author Katholieke Universiteit Leuve (KU Leuven) 05f950310 Correspondence to: Nicholas De Sutter nicholas.desutter@kuleuven.be 03 06 2026 Tom 28, zeszyt 1 (78) 2026 123 160 Copyright © 2026 2026 <p>This article identifies and edits <em>Drama tragicum de Maria Augusta Othonis III Imperatoris conjuge</em>, an anonymous Neo-Latin tragedy preserved in Paris BnF lat. 8437. The drama, offering a mediaeval reworking of the <em>Phaedra </em>motif of illicit desire and false accusations of rape, is here attributed to Nicolaus Vernulaeus (1583–1649), the most prolific and successful playwright-professor of the early modern University of Leuven. Drawing on manuscript evidence and Vernulaeus’s own dramatic practice, the article reconstructs the play’s original context and argues for its place within his political and moral didactic theatre. By correcting a long-standing misidentification of the manuscript, this study not only expands Vernulaeus’s oeuvre—long known exclusively through his printed historical tragedies—but also contributes to a fuller understanding of Leuven academic drama and the institutional culture in which Vernulaeus operated.</p> 3 Academia Lovaniensis, libri III, Lovanii [Leuven]: Philippus van Dormael, 1627. 4 Conradinus et Crispus tragoediae, Lovanii: Joannes Oliverius, 1628. 5 De arte dicendi libri tres (…), Lovanii: Philippus van Dormael, 1627. 6 Divus Stanislaus. Tragoedia sacra, Lovanii: Philippus van Dormael, 1618. 7 Epitome historiarum ab orbe condito ad haec usque tempora (…), Lovanii: Petrus Sassenus, 1654. 8 Henry VIII: A Neo-Latin Drama by Nicolaus Vernulaeus, trans. and ed. L. A. Schuster, Austin: University of Texas Press, 1964. 9 Institutionum oeconomicarum libri II (…), Lovanii: Philippus van Dormael, 1626. 10 Jeanne d’Arc: tragédie latine en cinq actes, ed. and transl. A. De Latour, Orléans: H. Herluison, 1880. 11 Rhetorum Collegii Porcensis inclytae Academiae Lovaniensis orationes (…), Lovanii: Joannes Christophorus Flavius, 1614. 12 Thomas Cantuariensis, ed. D. F. Sutton, 2022, https://philological.cal.bham.ac.uk/vern/ (accessed 28 March 2026). 13 Tragoediae decem. Nunc primum simul editae, Lovanii: Joannes Oliverius, 1631. 14 Tragoediae in duos tomos distributae. Editio II. Priore aliquot tragoediis, nunc primum in lucem editis, auctior (…), Lovanii: Petrus Sassenus &amp; Hieronymus Nempe, 1656. 15 Un Wallenstein néo-latin: Le duc de Friedland, Fritlandus. Tragoedia (1637) par Nicolaus Vernu­laeus (Nicolas De Vernulz), ed. J. Rousseau, trans. H. Plard, Brussels: University Press, 1989. 17 Baronius, Caesar, Annales Ecclesiastici, vol. 10, Antverpiae: Officina Plantiniana, 1618. 18 Caussin, Nicolas, Tragoediae sacrae, Parisiis: Sébastien Cramoisy, 1620. 19 Dave, Antonius, Oratio in funere clarissimi viri Nicolai Vernulaei (…), Lovanii: Joannes Vryenborch, 1649. 20 Gawath, Jacob, Carmen in gratiam Illustrium Fratrum Nicolai et Procopii Sieniaviorum, dum ab extera gente reduces venirent, in suburb. Javoroviensi [Yavoriv]: apud S. Nicolaum, 1619. 21 Gramaye, Joannes Baptista, Specimen litterarum &amp; linguarum universi orbis (…), Athi: Joannes Masius III, 1622. 22 Heinsius, Daniel, Auriacus, sive Libertas saucia (Orange, or Liberty Wounded), 1602, ed. J. Bloemendal, Leiden and Boston: Brill, 2020. 23 Kolčava, Karel, Exercitationes dramaticae (…) Pars II, Pragae [Prague]: Typis Univers. Carolo-Ferdinandeae in Collegio Soc. Jesu ad S. Clementem, 1704. 24 Lipsius, Justus, Monita et Exempla Politica. Political Admonitions and Examples. Edited with Translation, Commentary, and Introduction, ed. J. Papy, T. Van Houdt and M. Janssens, Leuven: University Press, 2022. 25 Lummenaeus a Marca, Jacobus Cornelius, Amnon. Tragoedia sacra, Gandavi [Ghent]: Cornelius Marius, 1617. 26 Lummenaeus a Marca, Jacobus Cornelius, Musae lacrymantes, sive Pleias tragica, id est septem tragoediae sacrae, Duaci [Douai]: Jean de Fampoux, 1628. 27 Morsztyn, Hieronim, Wiersze padewskie, ed. R. Grześkowiak, Warsaw: Neriton, 2014. 28 Sobieski, Jakub, Peregrynacja po Europie (1607–1613). Droga do Baden (1638), ed. J. Długosz, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991. 29 Stefonio, Bernardino, Crispus: tragoedia, ed. L. Strappini, Rome: Bulzoni, 1998. 30 Voets, Jean, S. Henricus Bavariae dux et imperator tragi-comoedia exhibita Tungris a studiosis Collegii DD. Canonicorum Regularium S. Augustini ludis encoenialibus Idibus Septembris 1627, Leodii [Liège]: Leonardus Streel, 1627. 31 Wallaeus, Theodorus, Divinae iustitiae theatrum sive Maria Othonis III. Imp. uxor tragoedia, Lovanii: Philippus van Dormael, 1631. 33 Bersohn, Mathias, Studenci Polacy na Uniwersytecie Bolońskim w XVI i XVII wieku, pt. 2, Cracow: Published by the Author, 1894. 34 Bloemendal, Jan, ‘Neo-Latin Drama in the Low Countries’, in Neo-Latin Drama and Theatre in Early Modern Europe, ed. J. Bloemendal and H. Norland, Leiden and Boston: Brill, 2013, pp. 293–364. 35 Bloemendal, Jan, ‘Religion and Latin Drama in the Early Modern Low Countries’, Renaissance Studies 30 (2016), no. 4, pp. 542–61. 36 Bloemendal, Jan, ‘Senecan Drama from the Northern and Southern Netherlands: Paganization and Christianization’, Dutch Review of Church History 81 (2001), no. 1, pp. 38–45. 37 Bolte, Johannes, Coligny, Gustav Adolf, Wallenstein: drei zeitgenössische lateinische Dramen von Rhodius, Narssius, Vernulaeus, Leipzig: K.W. Hiersemann, 1933. 38 Bolte, Johannes, ‘Vernuläus, Nicolaus’, in Allgemeine Deutsche Biographie, vol. 39, Leipzig: Duncker &amp; Humblot, 1895, pp. 628–32. 39 Borowski, Andrzej, ‘Erycius Puteanus and the Polish Literary Culture of the 17th Century’, Humanistica Lovaniensia 49 (2000), pp. 193–200. 40 Borowski, Andrzej, Iter Polono-Belgo-Ollandicum: Cultural and Literary Relationships Between the Commonwealth of Poland and the Netherlands in the 16th and 17th Centuries, Cracow: Księgarnia Akademicka, 2007. 41 Borowski, Andrzej, ‘Justus Lipsius and the Classical Tradition in Poland’, in Iustus Lipsius Europae Lumen et Columen: Proceedings of the International Colloquium, Leuven, 17–19 September, 1997, ed. G. Tournoy, J. De Landtsheer and J. Papy, Leuven: University Press, 1999, pp. 1–16. 42 Borowski, Andrzej, ‘W sprawie powiązań literackich polsko-niderlandzkich w XVI–XVII w. O tragedii “Divus Stanislaus” M. Vernulaeusa i jej związku z “Historią” Kromera’, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellonskiego. Prace Historycznoliterackie 17 (1970), pp. 83–99. 43 Catalogus codicum manuscriptorum Bibliothecae Regiae. Pars tertia. Tomus quartus, Parisiis: Typographia Regia, 1744. 44 Czerenkiewicz, Michał, Belgijska sarmacja, staropolska Belgia, Warsaw: Muzeum Pałac w Wilanowie, 2013. 45 Czerenkiewicz, Michał, ‘History, Power, and the Providential Order in the Neo-Latin Drama “Theodoricus” by Nicolaus Vernulaeus’, Neerlandica Wratislaviensia 26 (2016), pp. 11–31. 46 Dambrauskaitė, Ramunė, ‘Puteanus’ Correspondence with the Dignitaries of the Grand Duchy of Lithuania’, Humanistica Lovaniensia 49 (2000), pp. 201–8. 47 De Maesschalck, Edward, Leuven en zijn colleges: Trefpunt van intellectueel leven in de Nederlanden (1425–1797), Gorredijk: Sterck &amp; De Vreese, 2021. 48 De Sutter, Nicholas, ‘When Christ Came to Leuven: A Controversial Latin Drama from the Jesuit College of ‘s-Hertogenbosch (1620)’, Humanistica Lovaniensia 74 (2025), pp. 335–92. 49 Delsaerdt, Pierre, De bibliotheek van Nicolaus Vernulaeus: een facsimile van de boekveilingcatalogus uit 1649, Wildert: De Carbolineum Pers, 2005. 50 Depuydt, Joost, ‘Nicolaus Vernulaeus’, in Bio-bibliografie van Nederlandse Humanisten, ed. J. Bloemendal and Ch. Heesakkers, Den Haag, 2009, https://dwc.knaw.nl/vernulaeus-nicolaus-1583-1649/ (accessed 27 March 2026). 51 Depuydt, Joost, Nicolaus Vernulaeus (1583–1649): een bio-bibliografische studie, Leuven 1991 (unpublished master’s thesis). 52 Gemert, Lia van, ‘“Hoe dreef ick in mijn sweet”: De rol van Louise de Coligny in de Oranje-drama’s’, De Zeventiende Eeuw 10 (1994), no. 1, pp. 169–80. 53 Gruijters, Ron Johannes, An Eloquent Enigma: The Dramas of Jacobus Cornelius Lummenaeus à Marca (c. 1580–c. 1628) and Their Contexts, Amsterdam 2010 (PhD dissertation). 54 Grześkowiak, Radosław, ‘Sollazzi degli studenti polacchi a Padova. Lettere poetiche di Hieronim Morsztyn a cavallo fra l’anno 1617 e 1618 come fonte della storia dei costumi’, Romanica Cracoviensia 23 (2023), no. 3, pp. 379–89. 55 Harmsen, Ton, ‘Conradinus en de trits Vernulaeus, Oudaan, Smids’, in De letter doet de geest leven: bundel opstellen aangeboden aan Max De Haan bij zijn afscheid van de Rijksuniversiteit te Leiden, ed. B. van Selm, Leiden: Vakgroep Nederlandse Taal-en Letterkunde, 1980, pp. 172–89. 56 Hocking, George Drew d’Arcy, A Study of the ‘Tragoediae Sacrae’ of Father Caussin (1583–1651), Baltimore: Johns Hopkins Press, 1943. 57 Hulsenboom, Paul and Alan Moss, ‘Tracing the Sites of Learned Men: Places and Objects of Knowledge on the Dutch and Polish Grand Tour’, in Memory and Identity in the Learned World: Community Formation in the Early Modern World of Learning and Science, ed. K. Scholten, D. van Miert and K. Enenkel, Leiden and Boston: Brill, 2022, pp. 257–306. 58 IJsewijn, Jozef, ‘Annales theatri Belgo-Latini: inventaris van het Latijns toneel uit de Nederlanden’, in Liber amicorum Prof. Dr. G. Degroote, ed. J. Veremans, Brussels: Koninklijke Zuidnederlandse maatschappij voor taal-en letterkunde en geschiedenis, 1980, pp. 41–55. 59 IJsewijn, Jozef, ‘Theatrum Belgo-Latinum. Het Neolatijns toneel in de Nederlanden’, Mededelingen van de Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België. Klasse Der Letteren 43 (1981), pp. 69–114. 60 Janning, Volker, Der Chor im neulateinischen Drama: Formen und Funktionen, Münster: Rhe­ma, 2005. 61 Janning, Volker, ‘Konfessionspolitische Auseinandersetzungen auf der Löwener Schulbühne. Die “Gorcomienses” und die “Institutiones politicae” des Nicolaus Vernulaeus’, in Europäische Schauplätze des frühneuzeitlichen Theaters: Normierungskräfte und regionale Diversität, ed. C. Meier and A. Kemper, Münster: Rhema, 2011, pp. 101–15. 62 Klecker, Elisabeth, ‘“Episches Theater” im Barock’, Wiener Studien 113 (2000), pp. 335–58. 63 Klecker, Elisabeth, ‘König Ottokars Glück und Ende in Lateinischer Sprache: Nicolaus Vernulaeus, Ottocarus Bohemiae Rex’, Jahrbuch Der Grillparzer Gesellschaft ser. 3, vol. 21 (2006), pp. 65–107. 64 Kot, Stanisław, ‘Polacy na studjach w Lowanjum (Les Polonais à l’Université de Louvain)’, Bulletin International de l’académie Polonaise des Sciences et des Lettres. Classe de Philologie, Classe d’histoire et de Philosophie 1921 (1925), pp. 8–11. 65 Montfaucon, Bernard de, Bibliotheca bibliothecarum manuscriptorum nova: ubi quae innumeris pene manuscriptorum bibliothecis continentur, ad quodvis literaturae genus spectantia &amp; notatu digna, describuntur &amp; indicantur (…) tomus secundus, Parisiis: Briasson, 1739. 66 Nagielski, Mirosław, ‘Sieniawski Mikołaj h. Leliwa (zm. 1636)’, in Polski słownik biograficzny, vol. 37, ed. H. Markiewicz, Warsaw: IH PAN, 1996–1997, pp. 135–37. 67 Nagielski, Mirosław, ‘Sieniawski Prokop h. Leliwa (zm. 1627)’, in Polski słownik biograficzny, vol. 37, ed. H. Markiewicz, Warsaw: IH PAN, 1996–1997, pp. 146–47. 68 Nève, Félix, Prométhée. Drame latin d’André Catulle représenté en 1613 dans un collège de Louvain. Notice littéraire et bibliographique, Ghent: L. Hebbelynck, 1862. 69 Oberparleiter, Veronika Coroleu, ‘Nicolaus Vernulaeus’ Darstellung der Habsburger: “Apologia, Virtutes und Historia Austriaca”, mit einem Exkurs über die “Methodus legendi historias”’, Humanistica Lovaniensia 56 (2007), pp. 233–70. 70 Papy, Jan, ‘Nicolas Vernulaeus: Art oratoire et pédagogie humaniste à l’Université de Louvain’, Annales de l’Institut Archéologique du Luxembourg-Arlon 149–150 (2020), pp. 345–59. 71 Papy, Jan, ‘Vernulaeus als academisch toneelschrijver’, in Erasmus’ droom: het Leuvense Collegium Trilingue 1517–1797: catalogus bij de tentoonstelling in de Leuvense Universiteitsbibliotheek 18 oktober 2017–18 januari 2018, ed. J. Papy, Leuven: Peeters, 2017, pp. 236–38. 72 Parente, James A., ‘Historical Tragedy and the End of Christian Humanism: Nicolaus Vernulaeus (1583–1649)’, in Politics and Aesthetics in European Baroque and Classicist Tragedy, ed. J. Bloemendal and N. Smith, Leiden and Boston: Brill, 2016, pp. 152–81. 73 Parente, James A. and Jan Bloemendal, ‘What Makes a Neo-Latin Tragedy Baroque? The Spanish Netherlands, the Dutch Republic and Beyond’, in Baroque Latinity: Studies in the Neo-Latin Literature of the European Baroque, ed. J. Glomski, G. Manuwald and A. Taylor, London: Bloomsbury Academic, 2023, pp. 153–69. 74 Proot, Goran, Het schooltoneel van de jezuïeten in de Provincia Flandro-Belgica tijdens het An­cien Régime (1575–1773), Antwerpen 2008 (PhD dissertation). 75 Proot, Goran, ‘Het toneel van de Antwerpse Augustijnen (1671–1783)’, De Gulden Passer 76–77 (1999), pp. 183–294. 76 Reusens, Edmond Henri Joseph, Documents relatifs à l’histoire de l’Université de Louvain (1425–1797), vol. 3: Collèges et Pédagogies I, Louvain: chez l’auteur, 1881–1885. 77 Reusens, Edmond Henri Joseph, Documents relatifs à l’histoire de l’Université de Louvain (1425–1797), vol. 4: Collèges et Pédagogies II, Louvain: chez l’auteur, 1886–1888. 78 Ridder-Symoens, Hilde de, ‘Literary Activities and Theatricality at Leuven University: The Case of Erycius Puteanus’, in Performative Literary Culture: Literary Associations and the World of Learning, 1200–1700, ed. A. van Dixhoorn and S. Sutch, Leiden and Boston: Brill, 2023, pp. 312–23. 79 Rygiel, Stefan, Puteanus und die Polen, Berlin: Lonys, 1913. 80 Sacré, Dirk, ‘Nicolaus Vernulaeus vraagt Puteanus om een vestimentaire gunst’, in Erasmus’ droom: het Leuvense Collegium Trilingue 1517–1797: catalogus bij de tentoonstelling in de Leuvense Universiteitsbibliotheek 18 oktober 2017–18 januari 2018, ed. J. Papy, Leuven: Peeters, 2017, pp. 229–32. 81 Sacré, Dirk, ‘Puteanus’ academie (1610) en de hernieuwde glans van het Trilingue’, in Erasmus’ droom: het Leuvense Collegium Trilingue 1517–1797: catalogus bij de tentoonstelling in de Leuvense Universiteitsbibliotheek 18 oktober 2017–18 januari 2018, ed. J. Papy, Leuven: Peeters, 2017, pp. 205–7. 82 Sajkowski, Alojzy, Włoskie przygody Polaków, wiek XVI–XVIII, Warsaw: PIW, 1973. 83 Schuster, Louis A., ‘The History of the Louvain Theatre’, in Acta Conventus Neo-Latini Lovaniensis: Proceedings of the First International Congress of Neo-Latin Studies, Louvain, 23–28 August 1971, ed. J. IJsewijn and E. Kessler, Leuven: University Press, 1973, pp. 589–93. 84 Simar, Théophile, Étude sur Erycius Puteanus (1574–1646): considéré spécialement dans l’histoire de la philologie belge et dans son enseignement à l’Université de Louvain, Louvain: Bureau du Recueil, 1909. 85 Skulski, Ryszard, Sieniawscy w literaturze, L’viv: Oddział PTH, 1938. 86 Strohm, Reinhard, ‘Phaedra and Fausta: Female Transgression and Punishment in Ancient and Early Modern Plays’, in The Edinburgh Companion to Literature and Music, ed. D. da Sousa Correa, Edinburgh: Edinburgh University Press, 2022, pp. 289–95. 87 Szarota, Elida Maria, ‘Boleslaus der Kühne und der Hl. Stanislaus auf den Bühnen des 17. Jah­rhunderts’, Daphnis 8 (1979), no. 3/4, pp. 271–98. 88 Teeuwen, Norbertus, ‘Het College der Augustijnen te Leuven’, Augustiniana 1 (1951), no. 1, pp. 48–74. 89 Tournoy, Gilbert, ‘De Blijde Inkomst van Albrecht en Isabella te Leuven opgeluisterd door de Andromeda Belgica dicta van Jan-Baptist Gramaye’, in Limae labor et mora: opstellen voor Fokke Akkerman ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag, ed. P. Steenbakkers, A. Vanderjagt and Z. R. W. M. von Martels, Leende: Damon, 2000, pp. 109–18. 90 Tygielski, Wojciech, ‘Foreign Educational Travel of Residents of the Old Polish-Lithuanian Res Publica’, in Polish Baroque, European Contexts: Proceedings of an International Seminar Held at the Institute for Interdisciplinary Studies ‘Artes Liberales’ University of Warsaw, June 27–28, 2011, ed. P. Salwa, Warsaw: [s.n.] 2012, pp. 61–76. 91 De Universiteit te Leuven, 1425–1985, ed. J. Roegiers and E. Lamberts, Leuven: Universitaire Pers, 1986. 92 The University of Louvain 1425–1975, Leuven: University Press, 1976. 93 Valentin, Jean-Marie, Le théâtre des Jésuites dans les pays de langue allemande: répertoire chronologique des pièces représentées et des documents conservés (1555–1773). Deuxième partie, Stuttgart: Hiersemann, 1984. 94 Van der Essen, Leon, ‘Les “Nations” estudiantines à l’ancienne Université de Louvain. Documents inédits’, Bulletin de la Commission royale d’Histoire 89 (1925), no. 1, pp. 237–64. 95 Van der Eycken, J., ‘Leuven, Augustijnencollege (1612–1743)’, in Latijnse scholen in de Zuideli­jke Nederlanden (16de–18de eeuw): repertorium en archiefgids, Vlaanderen en Brussel, ed. E. Put et al., Brussels: Algemeen Rijksarchief, 2007, pp. 449–55. 96 Van Houdt, Toon and Erik De Bom, ‘The Artistry of Civil Life: Deliberative Rhetoric and Political Pedagogy in the Work of Nicolaus Vernulaeus (1583–1649)’, Rhetorica 35 (2017), no. 3, pp. 259–84. 97 Vermaseren, B. A., ‘Een onbekend drama over de H.H. martelaren van Gorcum’, Bijdragen voor de geschiedenis van de Provincie der Minderbroeders in de Nederlanden 7 (1951), pp. 25–38. 98 Worp Jacob, Adolf, Geschiedenis van het drama en van het tooneel in Nederland, vol. 1, Gron­ingen, 1903, reprint: Rotterdam: Langerveld, 1970.