3072-2675 Pomorska Szkoła Wyższa w Starogardzie Gdańskim Zasada proporcjonalności w prawie administracyjnym. Ochrona praw jednostki a interes publiczny The principle of proportionality in administrative law. Protecting individual rights and public interest Góra Tomasz author Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu Correspondence to: Tomasz Góra gora.tomasz@wp.eu 30 12 2025 1 2025 171 196 Copyright © 2025 2025 Artykuł analizuje zasadę proporcjonalności w kontekście prawa administracyjnego, podkreślając jej znaczenie w równoważeniu interesów publicznych i praw jednostek. Zasada proporcjonalności jest niezbędna do zapewnienia, że działania administracyjne są nie tylko zgodne z prawem, ale również sprawiedliwe i konieczne. Omówiono teoretyczne podstawy, praktyczne zastosowanie oraz orzecznictwo z różnych systemów prawnych, ukazując jej rolę w ochronie przed nadmierną ingerencją władz. Artykuł wskazuje na dynamiczny rozwój i wyzwania związane z zastosowaniem zasady proporcjonalności w obliczu współczesnych problemów prawnych i społecznych. 1 Błaś A., Antywartości w prawie administracyjnym, Warszawa 2016. 2 Chlipała M., Zasada proporcjonalności nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, ST 2014, nr 3. 3 Chmaj M., 6. Istota i zakres przesłanek ograniczania konstytucyjnych praw i wolności [w:] Konstytucyjne wolności i prawa w Polsce, red. M. Chmaj, Warszawa 2023. 4 Europejski Trybunał Praw Człowieka, Handyside v. The United Kingdom, 1976. 5 Europejski Trybunał Praw Człowieka, Hutten-Czapska v. Poland, 2006. 6 Izdebski H., Zasada proporcjonalności a władza dyskrecjonalna administracji publicznej w świetle polskiego orzecznictwa sądowego, Warszawa 2010. 7 Markiewicz R., Wprowadzenie [w:] Zasada proporcjonalności w prawie autorskim w Unii Europejskiej, Warszawa 2023. 8 Miłkowski T.M., 4.1. Regulacje ogólne [w:] Czynności operacyjno-rozpoznawcze a prawa i wolności jednostki, Warszawa 2020. 9 Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z dnia 10 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2140/19. 10 Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z dnia 15 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 1234/21. 11 Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z dnia 20 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2000/18. 12 Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1402/22. 13 Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z dnia 20 września 2021 r., sygn. akt II OSK 1760/20. 14 Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z dnia 25 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2138/20. 15 Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 1120/22. 16 Trybunał Konstytucyjny, wyrok z dnia 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt K 3/20. 17 Trybunał Sprawiedliwości UE, Commission v. Germany, C-331/88. 18 Tuleja P. [w:] P. Czarny, M. Florczak-Wątor, B. Naleziński, P. Radziewicz, P. Tuleja, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2023, art. 31. 19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z dnia 15 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 902/21. 20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrok z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1234/17. 21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrok z dnia 18 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1927/21. 22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrok z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1201/22. 23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrok z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1520/21. 24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1231/21. 25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z dnia 12 marca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2031/21. 26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z dnia 18 marca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1020/22. 27 Zimmermann J., Zasady ogólne prawa administracyjnego [w:] Alfabet prawa administracyjnego, Warszawa 2022.