2083-7658 Lukania, czyli „inny świat”. Carlo Levi w oczach Gustawa Herlinga-Grudzińskiego Lucania, or “A World Apart.” Carlo Levi in the Eyes of Gustaw Herling-Grudziński Śniedziewska Magdalena author Uniwersytet Wrocławski 00yae6e25 Correspondence to: Magdalena Śniedziewska magdalena.sniedziewska@uwr.edu.pl 02 03 2026 Tom 22 zeszyt 3 2025 454 470 Copyright © 2026 2026 <p>W artykule opisuję recepcję twórczości Carla Leviego w pismach Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Ważnym kontekstem interpretacyjnym są antropologiczne koncepcje Ernesta de Martino, badacza rytuałów i wierzeń mieszkańców Południa Włoch. Herling-Grudziński, zachwycony słynną powieścią Leviego <em>Chrystus zatrzymał się w Eboli</em>, stawia tezę o podrzędności i ahistoryczności lukańskiego „innego świata”. Dopełnieniem „portretu” Leviego są uwagi na temat cyklu <em>Lucania ’61</em>. Herling, po latach odwiedzający Materę, w której znalazł się wcześniej pod koniec II wojny światowej, zaskoczony swoim późnym odkryciem, docenia Leviego także jako malarza.</p> 1 Herbert Z., Martwa natura z wędzidłem, Warszawa 2003. 2 Herling G., Silone all’Est, „Il Giornale”, 31 sierpnia 1978, s. 3. 3 Herling-Grudziński G., Chrystus zatrzymał się w Eboli [w:] tegoż, Dzieła zebrane, t. 2: Recenzje, szkice, rozprawy literackie 1947–1956, Kraków 2010. 4 Herling -Grudziński G., Dziennik pisany nocą 1993–2000 [w:] tegoż, Dzieła zebrane, t. 9, Kraków 2019. 5 Herling-Grudziński G., Nicola: profil włoskiego przyjaciela [w:] tegoż, Dzieła zebrane, t. 3: Szkice, recenzje, rozprawy literackie 1957–1998; Felietony i komentarze z Radia Wolna Europa 1955–1967, Kraków 2013. 6 Kępiński P., Włoska część świata, „Twórczość” 2020, nr 5. 7 Levi C., Chrystus zatrzymał się w Eboli, tłum. A. Gontyna, Warszawa 1949. 8 Martino E. de, Intorno a una storia del mondo popolare subalterno, „Societa” 1949, nr 3. 9 Martino E. de, Oltre Eboli. Tre saggi, red. S. De Matteis, Roma 2021. 10 Martino E. de, Sud e magia, a cura di M. Massenzio e F. Dei, Torino 2024. 11 Martino E. de, Świat magiczny. Prolegomena do historii magizmu, tłum. B. Nuzzo, Kraków 2011. 12 Martino E. de, Ziemia zgryzoty. Przyczynek do historii życia religijnego południowych Włoch, tłum. W. Marucha, Warszawa 1971. 13 Munthe A., Księga z San Michele, z j. niem. tłum. Z. Petersowa, Chorzów 2011. 14 Śniedziewska M., „Osobiste sprawy i tematy”. Gustaw Herling-Grudziński wobec dwudziestowiecznej literatury włoskiej, Warszawa 2019. 15 Zieliński A., Gustaw Herling-Grudziński i współczesna literatura włoska, „Przegląd Humanistyczny” 1995, nr 2.