2449-7797 Interwencyjne odebranie zwierzęcia: procedury administracyjnoprawne, prawa właściciela i rola organizacji prozwierzęcych Intervention-Based Animal Seizure: Administrative and Legal Procedures, Owner’s Rights, and the Role of Animal Protection Organizations Kosielińska-Grabowska Urszula author Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie 030mz2444 Correspondence to: Urszula Kosielińska-Grabowska 17 12 2025 2025 (11) 2 2025 265 290 Copyright © 2025 2025 Artykuł przedstawia złożoną problematykę interwencyjnego odbioru zwierząt w polskim porządku prawnym, koncentrując się na inherentnym konflikcie między prawem własności a rosnącym znaczeniem dobrostanu zwierząt. Badanie ukazuje ewolucję prawnych podstaw ochrony zwierząt, podkreślając fundamentalną zmianę statusu prawnego zwierzęcia z „rzeczy” na „istotę żyjącą”, co stanowi aksjologiczną podstawę dla instytucji odbioru interwencyjnego. W pracy szczegółowo omówiono procedury administracyjnoprawne związane z czasowym i trwałym odebraniem zwierzęcia, rozróżniając tryb zwykły (decyzja administracyjna) od trybu interwencyjnego (natychmiastowe działanie służb lub organizacji prozwierzęcych, po którym następuje decyzja następcza). Analiza obejmuje również kwestię stosowania instytucji stanu wyższej konieczności w kontekście ratowania zagrożonych zwierząt, co uwidacznia priorytet dobra zwierzęcia nad prawem własności w sytuacjach kryzysowych. Artykuł poświęca uwagę roli i uprawnieniom organizacji prozwierzęcych w procesie interwencji, jednocześnie wskazując na kontrowersje i wyzwania praktyczne, w tym zjawisko określane mianem <em>petbiznesu</em>, w ramach którego cierpienie zwierząt bywa wykorzystywane do pozyskiwania funduszy. Poruszono również problematykę bezzasadnych interwencji oraz konieczność zapewnienia równowagi między efektywną ochroną a poszanowaniem praw właścicieli i zapobieganiem nadużyciom. Wnioski wskazują na potrzebę klarownej interpretacji przepisów, edukacji społecznej oraz wzmocnienia mechanizmów kontroli nad podmiotami prowadzącymi interwencje, aby zapewnić spójność systemu prawnego i etycznego w ochronie zwierząt. 1 Bródka A., Egzekucja administracyjna ze zwierząt, w: Współczesne wyzwania prawnej ochrony zwierząt, Wrocław 2023, https://repozytorium.uni.wroc.pl/dlibra/publication/146888 2 Dawkins M., Animal Suffering. The Science of Animal Welfare, Oxford 1980. 3 Gizbert‑Studnicki T., Język prawny a obraz świata, w: Prawo w zmieniającym się społeczeństwie. Księga jubileuszowa prof. Marii Boruckiej‑Arctowej, G. Skąpska (red.), Kraków 1992. 4 Goettel M., Sytuacja zwierzęcia w prawie cywilnym, Warszawa 2013. 5 Helios J., Jedlecka W., Okrucieństwo wobec zwierząt z punktu widzenia psychologii i filozofii – zarys problemu, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji” 2017, nr 3759. 6 Kuszlewicz K., Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, Warszawa 2021. 7 McMillan F., Emotional Pain: Why It Matters More to Animals Than Physical Pain and What to Do About It, World Small Animal Veterinary Association Congress Proceedings, 2018, https://www.vin.com/apputil/content/defaultadv1.aspx?pId=22915&amp;catId=124664&amp;id=8896727&amp;ind=20&amp;objTypeID=17 8 Piela A., Historycznie o czasowniku zdechnąć – zdychać (na marginesie wypowiedzi medialnej J. Bralczyka), „Poradnik Językowy” 2024, nr 9. 9 Pilewska D., Kształtowanie się idei praw zwierząt oraz polityki ochrony zwierząt w Europie i Polsce – od homocentryzmu do postawy antyantropocentrycznej, „Świat Idei i Polityki” 2022, t. 21. 10 Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, tłum. J. Wujek, Kraków 1962. 11 Probucka D., Filozoficzne podstawy idei praw zwierząt, Kraków 2013. 12 Regan T., The Case for Animal Rights, California 1983. 13 Schetz A., Zdolność odczuwania bólu przez zwierzęta, „Ethos” 2017, nr 4(120). 14 Singer P., Animal Liberation: A New Ethics for Our Treatment of Animals, London 1983. 15 Tunç A.B., Animal Consciousness and the Experience of Pain: A Distinction Between Feeling and Knowing, https://philpapers.org/rec/TUNACA 16 Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, M. Kulik, G. Lubeńczuk, M. Rudy, H. Spasowska, E. Kruk (red.), Warszawa 2024. 17 Źródła internetowe 18 https://czarnaowca.org/wp-content/uploads/Czarna-Owca-Filantropi-Czy-Zlodzieje.pdf (12.07.2025) 19 https://czasopismo.legeartis.org/2021/05/bezzasadna-interwencja-kradziez-psa-bezpodstawne-czasowe-odebranie-zwierzecia-trybie-interwencyjnym/ (12.07.2025) 20 https://komornik-wojnowski.pl/czy-komornikowi-wolno-zajmowac-zwierzeta-takie-jak-psy-lub-koty/ (10.07.2025) 21 https://kuszlewiczwimieniu.pl/analiza-przestepstwa-znecania-sie-nad-zwierzetami/ (12.07.2025). 22 https://noizz.pl/spoleczenstwo/pies-zamkniety-w-samochodzie-podczas-upalu-czy-mozna-rozbic-szybe/fvrq8hh (13.07.2025) 23 https://sjp.pwn.pl/autorzy/miroslaw-banko (27.07.2025). 24 https://statystyka.policja.pl/st/wybrane-statystyki/wybrane-ustawy-szczegol/ustawa-o-ochronie-zwier/50889,Ustawa-o-ochronie-zwierzat.html (1.07.2025) 25 https://swiatrolnika.info/informacje/ekolodzy-zbiorkowicze-od-rysia-orlika-krzykliwego-i-samozwanczy-straznicy.html (20.07.2025) 26 https://swiatrolnika.info/informacje/petbiznes-i-interwencje-to-biznes-na-zwierze­tach.html (20.07.2025) 27 https://tvn24.pl/tvnwarszawa/najnowsze/wybil-szybe-bo-chcial-ratowac-psa-dostal-wezwanie-na-policje-ls56636 (13.07.2025) 28 https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114883,31590307,sledztwo-cbs-w-sprawie-znanej-organizacji-prozwierzecej-w-tle.html (19.07.2025) 29 https://wiadomosci.onet.pl/kraj/wybil-szybe-w-nagrzanym-samochodzie-zeby-ratowac-psa-zaplaci-za-szkody/25x0n7 (13.07.2025) 30 https://www.pap.pl/aktualnosci/jak-opiekowac-sie-psem-austria-wprowadza-obo­wiazkowe-kursy-dla-wlascicieli (20.07.2025) 31 https://www.podatki.biz/artykuly/wszystkie-zwierzeta-beda-wylaczone-z-egzekucji-komorniczej-jest-projekt-zmian_16_57971.html (10.07.2025) 32 Orzecznictwo 33 Postanowienie Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 9 czerwca 2017 r., I Ns 338/14. 34 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2024 r., I OSK 710/23. 35 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2020 r., II OSK 965/19. 36 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2023 r., I OSK 113/21. 37 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2023 r., I OSK 425/22. 38 Wyrok Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 10 sierpnia 2016 r., II Ka 231/16. 39 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 paździer­nika 2023 r., II SA/Gd 208/23. 40 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 paździer­nika 2023 r., II SA/Gl 943/23. 41 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 paździer­nika 2024 r., II SA/Gl 483/24. 42 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lutego 2025 r., II SA/Gl 1310/24. 43 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 stycz­nia 2021 r., II SA/Gl 1271/20. 44 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 paździer­nika 2024 r., II SA/Kr 978/24. 45 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 września 2024 r., II SA/Łd 370/24. 46 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 listopada 2024 r., II SA/Łd 620/24. 47 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 maja 2024 r., II SA/Łd 193/24. 48 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2018 r., IV SA/Po 332/18. 49 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 września 2024 r., II SA/Po 408/24. 50 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 czerwca 2004 r., SA/Sz 1197/02. 51 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 kwiet­nia 2024 r., II SA/Wr 259/23. 52 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 paździer­nika 2024 r., II SA/Wr 732/23. 53 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 czerw­ca 2015 r., II SA/Wr 905/14. 54 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2023 r., II SA/Wr 129/23. 55 Akty prawne 56 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 ze zm. 57 Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt oraz zmianie niektórych innych ustaw, https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=700 (22.07.2025). 58 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o ochronie zwierząt, Dz.U. 1928, nr 36, poz. 332; tekst jednolity: Dz.U. 1932, nr 42, poz. 417. 59 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. 2025, poz. 132 ze zm. 60 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 2024, poz. 1568 ze zm. 61 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, Dz.U. 2023, poz. 1580 ze zm. 62 Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 2023, poz. 2809 ze zm. 63 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, Dz.U. 2025, poz. 383.