2392-0106 „Choćby do Kalisza”. Meandry karier kaliskich notariuszy: Zbigniewa Dulęby (1883-1942) i Bolesława Zawadzkiego (1885-1938) „Even to Kalisz”. The Twists and Turns of the Careers of Kalisz Notaries: Zbigniew Dulęba (1883–1942) and Bolesław Zawadzki (1885-1938) Gąszcz Bogusław author Stowarzyszenie na rzecz zachowania dziedzictwa kulturowego miasta Wilamowice Correspondence to: Bogusław Gąszcz 01 12 2025 XII 2025 333 350 Copyright © 2025 2025 Celem artykułu jest przybliżenie sylwetek dwóch kaliskich notariuszy Zbigniewa Dulęby (1883-1942) oraz Bolesława Zawadzkiego (1885-1938), którzy – wcześniej nie związani z Kaliszem – na skutek różnych zawirowań w swoich prawniczych karierach, zakończyli je właśnie w tym mieście. Opracowanie jest przyczynkiem do badań nad kaliskimi notariuszami poruszanymi już w literaturze przez Samantę Kowalską („Notariat miasta Kalisza w dobie dwudziestolecia międzywojennego (1918-1939)”, Kalisz-Poznań 2012) oraz Grzegorza Walisia („Notariusze kaliscy w latach 1808-1951”, Kalisz 2022). Przypomnienie postaci tych dwóch notariuszy jest istotne dla ukazania, że poza niewątpliwym profesjonalizmem dla kontynuowania kariery w notariacie konieczne było zaangażowanie polityczne. Ponadto notariusze to nie tylko bezduszni prawnicy, cieszący się estymą w społeczeństwie, ale ludzie „z krwi i kości” z emocjami, zazdrością i walką o klienta. 2 Archiwum Akt Nowych, Gabinet Cywilny Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego w Warszawie 1917-1918 3 Archiwum Akt Nowych, Ministerstwo Sprawiedliwości w Warszawie (1914-1917) 1918-1937 4 Archiwum Akt Nowych, Obóz Zjednoczenia Narodowego, Oddział Organizacyjno-Personalny [1937-1939] 5 Archiwum Akt Nowych, Tymczasowa Rada Stanu w Warszawie 1916-1918 6 Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, Okręgowa Rada Adwokacka w Toruniu (1921-1939) 7 Archiwum Państwowe w Kaliszu, Akta Miasta Kalisza 8 Archiwum Państwowe w Kaliszu, Akta Miasta Kępna 9 Archiwum Państwowe w Kaliszu, Notariusz Dulęba Zbigniew w Kaliszu 10 Archiwum Państwowe w Kaliszu, Notariusz Dulęba Zbigniew w Koźminie 11 Archiwum Państwowe w Kaliszu, Notariusz Zawadzki Bolesław w Kaliszu 12 Archiwum Państwowe w Kaliszu, Notariusz Zawadzki Bolesław w Kępnie 13 Archiwum Państwowe w Lublinie, C. i K. Komenda Powiatowa w Lublinie 1914-1918 [1919] 14 Archiwum Państwowe w Poznaniu, Sąd Apelacyjny w Poznaniu (1916) 1919-1939 16 Rozporządzenie Ministra byłej Dzielnicy Pruskiej z 15 grudnia 1919 r. o urządzeniu sądów pokoju w byłej dzielnicy pruskiej (Tyg.Urzęd.M.b.Dz.Pr. z 1919 r., Nr 70, poz. 186) 17 Rozporządzenie Ministra byłej Dzielnicy Pruskiej z 31 stycznia 1920 r. o mianowaniu sędziów komisoryjnych i podprokuratorów komisoryjnych przy Sądach Okręgowych (Dz.U.M.b.Dz.Pr. z 1920 r., Nr 6, s. 111) 18 Rozporządzenie Ministra byłej Dzielnicy Pruskiej z 23 czerwca 1920 r. o adwokaturze byłej dzielnicy pruskiej (Dz.U.M.b.Dz.Pr. z 1920 r., Nr 34, poz. 303) 19 Rozporządzenie Prezydenta RP z 27 października 1933 r., zawierające Prawo o notariacie (Dz.U.R.P. z 1933 r., Nr 84, poz. 609) 20 Rozporządzenie Prezydenta RP z 27 października 1933 r. w sprawie zniesienia Sądu Apelacyjnego w Toruniu, zmiany granic okręgów Sądów Apelacyjnych w Poznaniu i Warszawie, zniesienia Sądu Okręgowego we Włocławku oraz zmiany granic okręgów Sądów Okręgowych w Łodzi i Toruniu (Dz.U.R.P. z 1933 r., Nr 85, poz. 634) 22 Biuletyn Towarzystwa Prawniczego w Lublinie. No 1 (luty 1916) 23 Kalendarz Lubelski Na Rok Zwyczajny 1917 Kalendarz Lubelski Na Rok Zwyczajny 1921 24 Kalendarz Sądowy na rok 1933, oprac. J. Kirkiczenko, M. Kraczkiewicz, Warszawa [b.r.w.] 25 Kalendarz Sądowy na rok 1937”, oprac. J. Kirkiczenko, M. Kraczkiewicz, Warszawa [b.r.w.] 26 Ruch służbowy, Dodatek do Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedliwości” 1929 27 Sprawozdanie z działalności Towarzystwa „Kółek Rolniczych” za rok 1894”, Lwów 1895 28 „Monitor Polski” 1938 30 „ABC Kaliskie” – 1938 31 „Dziennik Bydgoski” – 1926, 1931, 1934 32 „Dzień Bydgoski” – 1933 33 „Echo Kaliskie Ilustrowane” – 1937, 1939 34 „Gazeta Powszechna” – 1938 35 „Kurier Poznański” – 1932, 1933, 1937 36 „Krotoszyński Orędownik Powiatowy” – 1935 37 „Nowy Przyjaciel Ludu” – 1923 38 „Orędownik Urzędowy Powiatów Krotoszyńskiego i Pleszewskiego” – 1924 39 „Orędownik Ostrowski” – 1932, 1933, 1938 40 „Ziemia Lubelska” – 1919 42 Cybulski B. (1986), Wpływ wytyczenia zachodniej granicy II Rzeczypospolitej na strukturę wymiaru sprawiedliwości w Polsce i w Niemczech, „Dzieje Najnowsze”, z. 3-4 43 Kotliński T. (2012), Kandydatura adwokacka w Galicji w latach 1849-1932, „Palestra” 44 Kowalska S. (2012), Notariat miasta Kalisza w dobie dwudziestolecia międzywojennego (1918-1939), Kalisz-Poznań 45 Krzyżanowski L. (2011), Sędziowie w II Rzeczypospolitej. Okręgi apelacyjne: krakowski i katowicki, Katowice 46 Malec D. (2011), Adwokatura galicyjska na przełomie XIX i XX w. Wybrane zagadnienia. [w:] Adwokatura w dawnej Galicji. Historia samorządności, Kraków 47 Malec D. (2003), Adwokatura a notariat w Drugiej Rzeczypospolitej: wybrane zagadnienia z dziejów obu instytucji: część I; „Palestra”, 48/7-9 48 Malec D. (2002), Notariat Drugiej Rzeczypospolitej, Kraków 49 Materniak-Pawłowska M. (2009), Adwokatura II Rzeczpospolitej. Zagadnienia prawno-ustrojowe, Poznań 50 Moszyński R., Policha L. (1962), Przyczynek do historii sądownictwa lubelskiego, „Palestra”, 6/3-4 51 Sioma M. (2010), Koncepcja i realizacja hasła konsolidacji narodowej w latach 1936-1939. Założenia ogólne, „Dzieje Najnowsze”, nr 2 52 Waliś G. (2022), Notariusze kaliscy w latach 1808-1951, Kalisz 53 Zajączkowski T. (1921), Szkic historyczny organizacji sądownictwa polskiego w byłej dzielnicy pruskiej od czasów rewolucyjnych 1918 r. [w:] Zbiór rozporządzeń i okólników Ministerstwa byłej Dzielnicy Pruskiej z r. 1920 mających znaczenie dla wymiaru sprawiedliwości, Poznań 55 Nekrolog Zbigniewa Dulęby – https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/doccontent?id=839953 [dostęp: 25 kwietnia 2025 r.]. 56 Grób Bolesława Zawadzkiego – https://grobonet.com/p/kaliszkatedra/2929/boleslaw-rogala-zawadzki-1884-kalisz-katedra#google_vignette [dostęp: 25 kwietnia 2025 r.].