0083-4327 Rekonstrukcja wytwarzania obrazu dagerotypowego w kontekście XIX-wiecznej kultury, innowacyjności techniki i jej ówczesnej recepcji Reconstruction of Daguerreotype Image‑Making in the Nineteenth‑Century Cultural Context, Technical Innovation, and its Reception Machowska Magdalena author Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Correspondence to: Magdalena Machowska magdalenamach@agh.edu.pl 30 12 2025 Tom 53 2025 109 134 Copyright © 2025 2025 1 Barycz H., 1963, Franciszek Ksawery Prek głuchoniemy pamiętnikarz w: H. Barycz, Wśród gawędziarzy pamiętnikarzy i uczonych galicyjskich. Studia i sylwety z życia umysłowego Galicji XIX w., t. 1, Kraków, s. 173–211. 2 Blixen K., 1997, Dagerotypy, przeł. K.F.R.H. Chojnacki, Poznań. 3 Bourdieu P., 2004, The Peasant and photography, „Etnography” 2004, t. 5, nr 4, s. 611–612. 4 Broniewski S., 1964, Kraków wczorajszy w anegdocie w: S. Broniewski (red.), Kopiec wspomnień, Kraków. 5 Burzyński R., 1958, Fotografia w prasie i książce, Warszawa. 6 Chadaj Z., 2018, Jak fotografować w: M. Kozień, M. Miskowiec, A. Kopczacka (red.), Szkice do portretu, Kraków, s. 57–66. 7 Dąbrowska M., 1988, Dzienniki 1914–1932, wybór, wstęp i przyp. T. Drewnowski, Warszawa. 8 Dziewit J., 2014, Aparaty i obrazy. W stronę kulturowej historii fotografii, Katowice. 9 Figuier L., 1876, Najważniejsze odkrycia i wynalazki w dziedzinie nauk, sztuk i przemysłu, Warszawa. 10 Gebethner J., 1977, Młodość wydawcy, Warszawa. 11 Gorkiewicz M., 1950, Ceny w Krakowie 1796–1914, Poznań. 12 Herling‑Grudziński G., 1995, Portret wenecki, Lublin. 13 Jackiewicz D., 2009, Droga ku światłoczułej kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie w: D. Jackiewicz, A. Masłowska (red.), Światłoczułe. Kolekcje fotografii w Muzeum Narodowym w Warszawie. Wystawa w 170-lecie ogłoszenia wynalazku fotografii. Muzeum Narodowe w Warszawie 10 września – 15 listopada 2009, Warszawa, s. 7–26. 14 Janczyk M., 2018, Portret artystyczny w: M. Kozień, M. Miskowiec, A. Kopczacka (red.), Szkice do portretu, Kraków, s. 123–138. 15 Kanicki W., 2013, Negatywna historia fotografii w: D. Jackiewicz, Z. Jurkowlaniec (red.), Wielkie i małe historie fotografii. Materiały z sesji naukowej zorganizowanej przez Oddział Warszawski Stowarzyszenia Historyków Sztuki i Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. 16 Karoli A., 1893, Podręcznik dla fotografów i amatorów fotografii, Kraków. 17 Kemp W., 2014, Historia fotografii. Od Daguerre’a do Gursky’ego, przeł. M. Bryl, Kraków. 18 Kopczacka A., 2018, Technika i magia w: M. Kozień, M. Miskowiec, A. Kopczacka (red.), Szkice do portretu, Krakow, s. 17–42. 19 Kozień M., 2018, Fotografia a malarstwo w: M. Kozień, M. Miskowiec, A. Kopczacka (red.), Szkice do portretu, Kraków, s. 67–92. 20 Kozień M., Miskowiec M., Kopczacka A. (red.), 2018, Szkice do portretu, Kraków. 21 Kozień M., Miskowiec M., Kopczacka A. (red.), 2018a, Wstęp w: Szkice do portretu, Kraków, s. 9–16. 22 Koziński J., 1978, Fotografia krakowska w latach 1840–1914. Zarys historii, Kraków. 23 Kwietniewski J., 1925, Pierwociny fotografii w Warszawie, „Fotograf Polski”, nr 6, s. 83–85. 24 Lewkowicz W., 1875, Fotografia, Warszawa. 25 Marion P., 1867, Rys fotografii, Warszawa. 26 Masłowska A., 2020, Malarz i fotografia. O obecności nowego medium w warsztacie twórczym malarza w drugiej połowie XIX wieku w: E. Doleżyńska‑Sewerniak, R. Mączyński (red.), Wokół zagadnień warsztatu artysty: malarza, rzeźbiarza, architekta…, t. 1, Toruń, s. 229–239. 27 Modlibowska E., 1991, Poznańskie warsztaty fotograficzne w latach 1844–1914, „Kronika Miasta Poznania”, R. 59, nr ., s. 41–50. 28 Mossakowska W., 1989, Dagerotypy w zbiorach polskich. Katalog, Wrocław–Warszawa. 29 Pizzighelli G., 1889, Wstęp do fotografii, oprac. wg dziewiątego wydania niemieckiego W. Skłodowski i S. Szalay, Warszawa. 30 Płażewski I., 1982, Spojrzenie w przeszłość polskiej fotografii, Warszawa. 31 Pol W., 1960, Pamiętniki, oprac. K. Lewicki, Kraków. 32 Skąpska z Odrowąż‑Pieniążków Z., 2019, Dziwne jest serce kobiece… Wspomnienia galicyjskie, oprac. R. Skąpski, Warszawa. 33 Smoleński B., 1867, Krótki rys fotografii praktycznej, napisał z własnego doświadczenia Amator fotografii, Warszawa. 34 Sobota A., 2001, Szlachetność techniki. Artystyczne dylematy fotografii w XIX i XX wieku, Warszawa. 35 Strasz M., 1857, Fotografia, czyli zbiór środków używanych do zdejmowania obrazów za pomocą światła, na papierze lub na szkle, ułożony do praktycznego zastosowania, podług dzieł hrabiego de la Sor i Texier, le Graya i Brebissona przez M. S.…, Warszawa. 36 Strasz M., 1862, Dalszy ciąg fotografii, czyli opisanie nowych najpraktyczniejszych środków do zdejmowania obrazów za pomocą światła na papierze lub szkle. Ułożonych podług najnowszych dzieł francuskich i niemieckich, Warszawa. 37 Strasz M., 1866, Fotografia czyli opisanie środków obecnie używanych do zdejmowania obrazów za pomocą światła, przy użyciu kolodionu ułożone podług najnowszych dzieł, Warszawa. 38 Szalay S., 1901, Przepisy dla fotografów, miłośników i zawodowców, Warszawa. 39 Szalay S., 1930, Jak fotografować. Wskazówki dla początkujących amatorów fotografii, Warszawa. 40 Talbot W.H.F., 1839, Some account of the art of photogenic drawning or the process by which natural objects may be made to delineate themselves without the aid of the artist’s pencil, London. 41 Tatarkiewicz T., Tatarkiewicz W., 1979, Wspomnienia, Warszawa. 42 Warner Marien M., 2012, 100 idei, które zmieniły fotografię, Raszyn. 43 Wermiński F., 1867, O niektórych specjalnych gałęziach fotografii, Warszawa. 44 Żdżarski W., 1974, Historia fotografii warszawskiej, Warszawa. 45 Materiały prasowe 46 Anonim, „Gazeta Wielkiego Księstwa Poznańskiego” 1839, nr 266. 47 Anonim, „Kurier Warszawski” 1839, 6 XII. 48 Anonim, „Gazeta Warszawska” 1842, nr 151, 12 VI. 49 Anonim, „Czas” 1859, nr 267, 20 XI. 50 Fraget, inserat, „Kurier Warszawski” 1839, 17 XI.