1426-5915 Integracja kolei z innymi środkami transportu – studium przypadku Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego Rail integration with other modes of transport – the case study of Szczecin Metropolitan Area Paśko Mikołaj author Bocheński Tadeusz author Uniwersytet Szczeciński 05vmz5070 Correspondence to: Mikołaj Paśko mikolaj.pasko@phd.usz.edu.pl Correspondence to: Tadeusz Bocheński tadeusz.bochenski@usz.edu.pl 24 10 2025 27 (2) 2024 69 85 Copyright © 2025 2025 Celem badań była ocena poziomu integracji kolejowego transportu pasażerskiego z innymi środkami transportu na terenie Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. Przyjęto założenie, że każda kolejowa stacja pasażerska stanowi potencjalny węzeł przesiadkowy. Obszar badań objął 18 gmin, w tym 13 wchodzących w skład stowarzyszenia Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego (miasta: Szczecin, Świnoujście i Stargard, gminy miejsko-wiejskie: Goleniów, Gryfino, Nowe Warpno, Police i Stepnica oraz gminy wiejskie: Dobra, Kobylanka, Kołbaskowo, Stare Czarnowo, Stargard), a także 5 gmin powiązanych z nim funkcjonalnie (gminy miejsko-wiejskie: Golczewo, Kamień Pomorski, Międzyzdroje i Wolin oraz gmina wiejska Przybiernów). Zbadano stan wyposażenia kolejowych stacji pasażerskich na obszarze badań oraz ich otoczenia, w tym liczbę dostępnych miejsc parkingowych i stojaków rowerowych oraz odległość do najbliższego przystanku autobusowego. W obrębie wszystkich badanych stacji stwierdzono występowanie infrastruktury umożliwiającej zmianę środka transportu, czyli wybór rozwiązania multimodalnego. Integracja kolei z innymi środkami transportu była jednak mocno zróżnicowana. Największe węzły przesiadkowe na badanym obszarze tworzą Szczecin Główny, Szczecin Dąbie, Stargard oraz Świnoujście, a nieco mniejsze stacje w ośrodkach powiatowych, tj.: Goleniów, Gryfino i Kamień Pomorski. Stacje pasażerskie z najbardziej rozbudowaną infrastrukturą i bogatszą ofertą przewozową (zwłaszcza ofertą pociągów dalekobieżnych), stanowiły najczęściej ważne węzły przesiadkowe. 1 Adamkiewicz T., 2019, Wdrażanie rozwiązań integracyjnych transportu miejskiego z transportem kolejowym na przykładzie zurbanizowanego obszaru Lęborka, Technika Transportu Szynowego, 1-2, 58-64. 2 Anioł Z., 2021, Analiza potencjału pasażerskiego dworców, stacji i przystanków kolejowych na terenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, Transport Miejski i Regionalny, 5/2021, 15-21. 3 Atlas Kolejowy. Pobrano z: https://www.atlaskolejowy.net/ [dostęp: 06.06.2022]. 4 Bank Danych Lokalnych GUS. Pobrano z: https://bdl.stat.gov.pl/ [dostęp: 18.01.2024]. 5 Bartosiewicz B., Wiśniewski S., 2016, Kolej Aglomeracyjna jako element systemu lokalnego transportu zbiorowego w Łodzi, Space – Society – Economy, 18, 49-65. 6 Black W., 2003, Transportation: A Geographical Analysis, Guilford Press, New York. 7 Bocheński T., 2020a, Transport miejski w ośrodkach wo­jewódzkich w Polsce [w:] T. Bocheński (red.), Ośrodki wojewódzkie w Polsce – ujęcie alternatywne część I, Ba­dania Miast, t. I, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin, 38-63. 8 Bocheński T., 2020b, Ośrodki wojewódzkie w Polsce jako węzły transportowe [w:] T. Bocheński (red.), Ośrodki wojewódzkie w Polsce – ujęcie alternatywne część I, Ba­dania Miast, t. I, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin, 64-87. 9 Bonnafous A., Raux C., 2003, Transport Energy and Emissions: Rail, Handbook of Transport and the Environment, vol. 4, Elsevier, Amsterdam, 293-307. 10 Delimitacja Obszarów Wiejskich GUS, 2024, Pobrano z: https://stat.gov.pl/statystyka-regionalna/jednostki-terytorialne/delimitacja-obszarow-wiejskich-dow-/ [dostęp: 12.09.2025]. 11 Dimitriou H., 1993, Urban Transport Planning, Routledge, New York. 12 Giedryś A., 2017, Dworzec Łódź Fabryczna jako multimodalny dworzec centralny, TTS Technika Transportu Szynowego, 1-2, 63-77. 13 Google Maps. Pobrano z: https://www.google.pl/maps/@53.4950268,14.6793701,9.92z?hl=pl [dostęp: 01.09.2022 – 30.09.2022]. 14 Guzik R., Kołoś A., Fiedeń Ł., Kocaj A., Wiedermann K., 2021, Dostępność komunikacyjna i relacje przestrzenne w wo­jewództwie zachodniopomorskim, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagielloń­skiego, Kraków. 15 Jurkowski W., 2018, Integracja głównych dworców autobuso­wych i kolejowych w miastach wojewódzkich w Polsce, Przegląd Komunikacyjny, 5, 22-26. 16 Jurkowski W., 2019, Integracja zabudowy mieszkaniowej z in­frastrukturą kolejową w strefach podmiejskich Krakowa, Łodzi, Poznania i Wrocławia, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław. 17 Kowalczyk K., 2018, Typologia multimodalnego potencjału linii kolejowych zlokalizowanych w strefach podmiej­skich największych polskich aglomeracji, Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 21(1), 17-31. 18 Kowalczyk K., 2019, Pasażerski transport kolejowy na obszarach aglomeracyjnych w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin. 19 Kowalczyk K., Rosik P., 2016, Train and bus commuting in Polish metropolitan areas: complementary or separate services?, European Transport Conference 2016, 13-16. 20 Kruszyna M., 2012a, Dworzec kolejowy jako węzeł mobil­ności, Przegląd Komunikacyjny, 10, 34-37. 21 Kruszyna M., 2012b, Znaczenie węzłów przesiadkowych w miejskim transporcie zbiorowym, Transport Miejski i Regionalny, 1, 11-14. 22 Łada M., 2015, Integracja taryfowa w obszarach metropolital­nych jako istotny element kształtowania oferty transportu zbiorowego w miastach, Konferencja Kół Naukowych Transportu KoKoNaT 2015, Kraków. 23 Michałowska M., Tomanek R., 2006, Integracja systemów transportowych jako przedmiot badań naukowych, Logistyka, 2, 11-13. 24 Open Street Map. Pobrano z: https://www.openstreetmap.org/ [dostęp: 24.05.2022 – 30.09.2022]. 25 Rodrigue J.P., Comtois C., Slack B., 2006, The Geography of Transport Systems, Routledge, Abingdon. 26 Rosik P., Pomianowski W., Goliszek S., Stępniak M., Kowalczyk K., Guzik R., Kołoś A., Komornicki T., 2017, Multimodalna dostępność transportem publicznym gmin w Polsce, Prace Geograficzne nr 258, IGiPZ PAN, Warszawa. 27 Rozkład jazdy PKP. PKP Informatyka. Pobrano z: http://old.rozklad-pkp.pl/bin/stboard.exe/pn [dostęp: 07.07.2022, 08.09.2022]. 28 Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Mor­skiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie, Dz. U. Nr 151 poz. 987 z dnia 10 września 1998 r. 29 Standardy oznakowania i wykonania parkingów P&R i B&R oraz wybranych elementów małej architektury przy­stankowej na terenie Szczecińskiego Obszaru Metropo­litalnego, 2017, Stowarzyszenie Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego, Szczecin. Pobrano z: http://zit-som.szczecin.pl/images/dokumenty/standardy_oznakowa­nia_parkingow.pdf 30 Stowarzyszenie Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. Pobrano z: http://som.szczecin.pl/ [dostęp: 24.05.2022]. 31 Szczecińska Kolej Metropolitalna. Pobrano z: http://skm.szczecin.pl/index.php/mapa [dostęp: 05.06.2022]. 32 Tolley R., Turton B., 1995, Transport Systems, Policy and Plan­ning: A Geographical Approach, Longman, Harlow. 33 Wojtkiewicz S., Bocheński T., 2019, Szczecińska Kolej Metro­politalna do Polic – konflikt ruchu towarowego i pasa­żerskiego, Problemy Transportu i Logistyki, 45(1), 19-29. 34 Wykaz peronów przy liniach kolejowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Regulamin sie­ci 2020/2021, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A, stan na 13 grudnia 2020. 35 Załuski D., 2014, Zintegrowane węzły przesiadkowe przy małych dworcach kolejowych, TTS Technika Transportu Szynowego, 7-8, 62-68.