2956-7440 Pomorska Szkoła Wyższa w Starogardzie Gdańskim Ponowne przesłuchanie ofiary handlu ludźmi, czyli o prawie do rzetelnego procesu Re-interviewing victims of human trafficking, or the right to a fair trial Makarska Małgorzata author Sąd Okręgowy w Siedlcach Correspondence to: Małgorzata Makarska 24 10 2025 Wydanie Specjalne 2025 2025 195 203 Copyright © 2025 2025 Przesłuchanie ofiary handlu ludźmi należy do jednych z najważniejszych i zarazem najtrudniejszych do przeprowadzenia czynności procesowych. Pierwsze i co do zasady jedyne przesłuchanie pokrzywdzonego przestępstwem z art. 189a § 1 k.k., pozwala organom prowadzonym postępowanie przygotowawcze na uzyskanie największej ilości informacji niezbędnych dla ustaleń faktycznych w sprawie o handel ludźmi. Nie tracąc z pola widzenia wartości materiału dowodowego oraz roli ofiary w postępowaniu karnym, przesłuchujący powinien mieć na względzie ochronę jej godności, zapewnienie bezpieczeństwa, a także zabezpieczenie przed wtórną witktymizacją. Celem niniejszego artykułu jest analiza obowiązujących regulacji prawnych zabezpieczających ofiary handlu ludźmi przed wielokrotnym przesłuchiwaniem, a także zwrócenie uwagi na niejednolitość procesowych gwarancji ochronnych, które są zależne zarówno od wieku ofiary, jak i formy jej wykorzystania. 1 Bembas I., Jednorazowość sądowego przesłuchania małoletniego świadka w postępowaniu przygotowawczym w trybie art. 185a kpk [w:] Czynności dochodzeniowo-śledcze i działania operacyjne policji a rola sądu w postępowaniu przygotowawczym, (red.) S. Lelental, J. Kudrelek, I. Nowicka, Szczytno 2008. 2 Dawid-Olczyk I., Dlaczego ofiary handlu ludźmi stanowią wyzwanie dla organów ścigania w Polsce, „Kwartalnik Policyjny” nr 3 (2020). 3 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE z 25 października 2012 r., Dz. U. UE.L.2012.315.57. 4 ETPC, Przydział przeciwko Polsce, skarga nr 15487/08, wyrok z 24 maja 2016 r. 5 Kaczmarska D., Przesłuchanie małoletniego pokrzywdzonego w świetle nowelizacji kodeksu postępowania karnego, „Prokuratura i Prawo” nr 1 (2014). 6 Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Rzym 4 listopada 1950 r., Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 z późn. zm. 7 Kosonoga J., Przesłuchanie pokrzywdzonego w trybie art. 185 k.p.k., „Prokuratura i Prawo” nr 1 (2004). 8 Koss-Goryszewska M., Wizerunek ofiary handlu kobietami w krajowym orzecznictwie karnym, „Archiwum Kryminologii” t. 35 (2013). 9 Kruk E., Ochrona prawna małoletniego w procesie karnym, „Teka Komisji Prawniczej PAN Oddział w Lublinie”, t. 12, nr 1 (2019). 10 Kurowski M., Komentarz do art. 185a k.p.k. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, (red.) D. Świecki, LEX/el., 2025. 11 Makarska M., Postępowanie przed sądem [w:] Handel ludźmi. Praktyczne aspekty prowadzenia postępowań, „Prokuratura i Prawo” 2022. 12 Polska Karta Praw Ofiar, Ministerstwo Sprawiedliwości, 1999, https://www.gov.pl/web/po-jelenia-gora/polska-karta-praw-ofiary. 13 Postanowienie SN z 18 grudnia 2024 r., I KK 378/24, LEX nr 3793458. 14 Postanowienie SN z 29 stycznia 2025 r., V KK 524/24, LEX nr 3823595. 15 Postanowienie SN z 4 kwietnia 2018 r., III KK 362/17, LEX nr 2495928. 16 Postanowienie SN z 7 września 2022 r., II KK 367/22, LEX nr 3417441. 17 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 września 2024 r. w sprawie sposobu przygotowania i przeprowadzania przesłuchań, Dz. U. z 2024 r., poz. 1477. 18 Świecki D. (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, LEX/el., 2025. 19 Ustawa z 10 stycznia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego, Dz. U. z 2003 r., nr 17, poz. 155. 20 Wyrok SN z 28 września 2023 r., I KK 264/22, LEX nr 3720424. 21 Wyrok SN z 29 listopada 2017 r., III KK 171/17, LEX nr 2428752.