2956-7440 Pomorska Szkoła Wyższa w Starogardzie Gdańskim Regulacyjne puzzle dotyczące zrównoważonego rozwoju jako narzędzie walki z handlem ludźmi do pracy przymusowej The sustainable development regulatory puzzle as an instrument to counter human trafficking for forced labour Faracik Beata author Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu Correspondence to: Beata Faracik beata.faracik@pihrb.org 24 10 2025 Wydanie Specjalne 2025 2025 141 162 Copyright © 2025 2025 Artykuł analizuje relacje między regulacjami przyjmowanymi w ramach Europejskiego Zielonego Ładu a działaniami na rzecz przeciwdziałania pracy przymusowej w globalnych łańcuchach dostaw. Przedstawiono najważniejsze instrumenty prawne, w tym rozporządzenie zakazujące produktów wytwarzanych z wykorzystaniem pracy przymusowej, dyrektywę CSDDD oraz CSRD, a także Taksonomię i SFDR, wskazując ich wzajemne powiązania oraz rolę w budowaniu spójnego systemu przeciwdziałania nadużyciom. Omówiono również wpływ nowych regulacji na obowiązki przedsiębiorstw i instytucji finansowych, w tym w zakresie należytej staranności i raportowania, oraz znaczenie koncepcji podwójnej istotności. Analiza podkreśla, że skuteczna walka z pracą przymusową wymaga nie tylko prawa karnego, lecz także narzędzi ekonomicznych i regulacyjnych, które czynią korzystanie z jej owoców nieopłacalnym. Wskazano także na potencjał zwiększenia odporności przedsiębiorstw poprzez lepsze poznanie własnych łańcuchów wartości. 1 Andrijasevic R., Novitz T., Supply chains and unfree labor: regulatory failure in the case of Samsung Electronics in Slovakia, “Journal of Human Trafficking” 6(2), 195-208, https://doi.org/10.1080/23322705.2020.1691817. 2 Anti-Slavery International and European Center for Constitutional and Human Rights’ position on import controls to address forced labour in supply chains, https://www.antislavery.org/reports/anti-slavery-international-andeuropean-center-for-constitutional-and-human-rights-position-on-import-controls-to-address-forced-labourin-supply-chains/. 3 Anti-Slavery International, EU Corporate Sustainability Due Diligence Directive: Anti-Slavery International’s analysis, https://www.antislavery.org/reports/analysis-of-the-eu-corporate-sustainability-due-diligencedirective-csddd/. 4 Anti-Slavery International, European Center for Constitutional and Human Rights, Response to the European Commission Call for Evidence on the proposed EU forced labour instrument, https://www.antislavery.org/reports/our-response-to-the-european-commission-call-for-evidence-on-the-proposed-eu-forced-labour-instrument/. 5 Anti-Slavery International, European Center for Constitutional and Human Rights, Understanding the EU Forced Labour Regulation: Assessment and Recommendations, https://www.antislavery.org/wp-content/uploads/2025/02/ASI-ECCHR-FLR-Analysis-February-2025_Final.pdf. 6 Anti-Slavery International, The inadequacies of social auditing: why we need worker-led solutions, https://www.antislavery.org/latest/social-auditing-inadequate-why-we-need-worker-led-solutions. 7 Business & Human Rights Resource Centre, France’s Law on the Corporate Duty of Vigilance: A Practical and Multidimensional Analysis in English, https://media.business-humanrights.org/media/documents/files/documents/France_Law_on_the_Corporate_Duty_of_Vigilance.pdf. 8 Commission Recommendation (EU) 2023/2113 of 3 October 2023 on critical technology areas for the EU’s economic security for further risk assessment with Member States, OJ L, 11.10.2023, https://data.europa.eu/eli/reco/2023/2113/oj. 9 Danish Institute for Human Rights (DIHR), A smart mix of measures on business and human rights in Latin America, https://www.humanrights.dk/publications/smart-mix-measures-business-and-human-rights-latin-america. 10 Danish Institute for Human Rights (DIHR), Human Rights Due Diligence – Kenya (Global NAPs), https://globalnaps.org/country/kenya/. 11 Danish Institute for Human Rights (DIHR), Workshop report: Engaging with Supervisory Authorities under the Corporate Sustainability Due Diligence Directive, lipiec 2024, dostęp: https://www.humanrights.dk/publications/workshop-report-engaging-supervisory-authorities-under-corporate-sustainability-due. 12 Directive (EU) 2024/1760 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 on corporate sustainability due diligence and amending Directive (EU) 2019/1937 and Regulation (EU) 2023/2859, OJ L, 5.7.2024. 13 Directive 2014/95/EU of the European Parliament and of the Council of 22 October 2014 amending Directive 2013/34/EU as regards disclosure of non-financial and diversity information by certain large undertakings and groups, OJ L 330, 15.11.2014. 14 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 537/2014, dyrektywy 2004/109/WE, dyrektywy 2006/43/WE oraz dyrektywy 2013/34/ UE, Dz. U. UE L 322 z 15.12.2022. 15 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1760 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz zmieniająca dyrektywę (UE) 2019/1937 i rozporządzenie (UE) 2023/2859, Dz. U. UE L, 5.7.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32024L1760 16 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/794 z dnia 14 kwietnia 2025 r. w sprawie zmiany dyrektywy (UE) 2022/2464 i (UE) 2024/1760 w odniesieniu do dat, od których państwa członkowskie mają stosować niektóre wymogi dotyczące sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju i niektóre wymogi w zakresie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju, Dz.U. L 16.4.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2025/794/oj.  17 European Coalition for Corporate Justice (ECCJ), Evidence for mandatory Human Rights Due Diligence legislation, https://corporatejustice.org/publications/evidence-for-mhrdd/. 18 European Commission, Omnibus I proposal, 2025, https://commission.europa.eu/publications/omnibus-i_en. 19 Eurostat, 10 093 registered victims of human trafficking in 2022, https://ec.europa.eu/eurostat/web/productseurostat-news/w/ddn-20240124-1. 20 Federal Council (Switzerland), Ordinance on Due Diligence and Transparency in relation to Minerals and Metals from Conflict-Affected Areas and Child Labour (DDTrO), https://www.fedlex.admin.ch/eli/cc/2021/847/en. 21 Holly G., Morris D., Dicalou M., Fatmanur Caygın Aydın, Mandatory human rights due diligence laws: Key design features and practical considerations, DIHR, https://www.humanrights.dk/publications/guidance-ondeveloping-mhrdd-law. 22 Holly G., Signe Andreasen Lysgaard, How do the pieces fit in the puzzle? Making sense of EU regulatory initiatives related to business and human rights, DIHR, https://www.humanrights.dk/files/media/document/EURegulatoryMeasuresExplainer_EN_april2024.pdf. 23 Human Rights Watch, Bangladesh: Social Audits Shortchange Workers, https://www.hrw.org/news/2023/09/14/bangladesh-social-audits-shortchange-workers. 24 Human Rights Watch, Obsessed with Audit Tools, Missing the Goal: Why Social Audits Can’t Fix Labor Rights Abuses in Global Supply Chains: https://www.hrw.org/sites/default/files/media_2022/11/Social_audits_brochure_1122_WEBSPREADS_0.pdf. 25 International Labour Organization (ILO), Profits and poverty: The economics of forced labour, https://www.ilo.org/publications/major-publications/profits-and-poverty-economics-forced-labour. 26 International Labour Organization (ILO), Walk Free; International Organization for Migration (IOM), Global Estimates of Modern Slavery: Forced Labour and Forced Marriage, https://www.ilo.org/publications/major-publications/global-estimates-modern-slavery-forced-labour-and-forced-marriage. 27 KNTC Watch, Asia’s First Corporate Human Rights and Environmental Due Diligence Bill Reintroduced in South Korea, https://kntcwatch.org/news/south-korea-bill-2025. 28 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 z późn. zm. 29 Landau I., Human Rights Due Diligence and the Risk of Cosmetic Compliance, “Melbourne Journal of International 30 Law”, 2019, t. 20(1), https://research.monash.edu/en/publications/human-rights-due-diligence-and-the-riskof-cosmetic-compliance. 31 Norwegian Consumer Authority, The Transparency Act, https://www.forbrukertilsynet.no/. 32 OECD, Due Diligence Guidance for Responsible Business Conduct, 2018. 33 OECD, Guidelines for Multinational Enterprises on Responsible Business Conduct, 2023. 34 Penelope Kyritsis; Genevieve LeBaron; Neil Howard; Cameron Thibos, Confronting the root causes: forced labour in global supply chains, OpenDemocracy, 19 marca 2019 r., https://cdnprod.opendemocracy.net/media/documents/. 35 Confronting_Root_Causes_Forced_Labour_In_Global_Supply_Chains.pdf; https://www.opendemocracy.net/en/beyond-trafficking-and-slavery/confronting-root-causes/. 36 Regulation (EU) 2019/2088 of the European Parliament and of the Council of 27 November 2019 on sustainabilityrelated disclosures in the financial services sector (SFDR), OJ L 317, 9.12.2019. 37 Regulation (EU) 2020/852 of the European Parliament and of the Council of 18 June 2020 on the establishment of a framework to facilitate sustainable investment (EU Taxonomy), amending Regulation (EU) 2019/2088, OJ L 198, 22.06.2020. 38 Regulation (EU) 2024/1252 of the European Parliament and of the Council of 11 April 2024 establishing a framework for ensuring a secure and sustainable supply of critical raw materials, OJ L, https://data.europa.eu/eli/reg/2024/1252/oj. 39 Regulation (EU) 2024/1735 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 establishing a framework of measures for strengthening Europe’s net-zero technology manufacturing ecosystem (Net-Zero Industry Act) and amending Regulation (EU) 2018/1724, OJ L, https://data.europa.eu/eli/reg/2024/1735/oj. 40 Regulation (EU) 2024/3015 on prohibiting products made with forced labour on the Union market and amending Directive (EU) 2019/1937, OJ L, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32024R3015. 41 Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2772 z dnia 31 lipca 2023 r. uzupełniające dyrektywę 2013/34/UE w odniesieniu do europejskich standardów sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju (ESRS), Dz. U. UE L 2023/2772, z późn. zm. 42 Tembo/Tempo, What is the Presidential Regulation on Human Rights Due Diligence that Requires Companies to Implement Human Rights Principles, https://www.tempo.co/english/. 43 The California Transparency in Supply Chains Act, 2010, https://oag.ca.gov/SB657.  44 Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wersja skonsolidowana, OJ C 326, 26.10.2012. 45 Transparentem, Hidden Harm: Audit Deception in Apparel Supply Chains and the Urgent Case for Reform, https://transparentem.org/wp-content/uploads/2021/09/Hidden-Harm-Audit-Deception-in-ApparelSupply-Chainsand-the-Urgent-Case-for-Reform.pdf. 46 US Department of Labor, List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor, https://www.dol.gov/agencies/ilab/reports/child-labor/list-of-goods. 47 Ustawa z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2018 r., poz. 858. 48 Walk Free, Thailand to introduce mandatory supply chain due diligence law, https://www.walkfree.org/news/thailand-due-diligence-law-2025. 49 Zarządzenie Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 14 czerwca 2024 r. w sprawie powołania Rady Doradczej Krajowego Punktu Kontaktowego OECD do spraw odpowiedzialnego biznesu, Dziennik Urzędowy MFiPR z dnia 17 czerwca 2024 r., poz. 25.