1731-7398 Comparison of guidelines for diabetes diagnostics in 2019 and 2024 in Poland and the rights of insured persons to health services, including access to psychological care Kamińska Monika author Miernik-Skrzypczak Magdalena author Malicka Marta author Karnas-Bogacka Patrycja author Moczyróg Katarzyna author Barwinek-Grajek Katarzyna author Błaszczyk Aleksandra author Wojewódzki Szpital Zespolony w Kielcach Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu Szpital Powiatowy w Strzyżowie Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej MSWiA im. Sierżanta Grzegorza Załogi w Katowicach Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Św. Rafała w Czerwonej Górze Collegium Medicum Uniwersytetu Jana Kochanowskiego Correspondence to: Monika Kamińska Correspondence to: Magdalena Miernik-Skrzypczak Correspondence to: Marta Malicka Correspondence to: Patrycja Karnas-Bogacka Correspondence to: Katarzyna Moczyróg Correspondence to: Katarzyna Barwinek-Grajek Correspondence to: Aleksandra Błaszczyk 07 10 2025 Tom 23, Numer 1 2025 36 43 Copyright © 2025 2025 This article compares diabetes diagnostics and treatment reimbursement in Poland between 2019 and 2024, highlighting the changes that occurred over these years. The review is based on an analysis of literature covering diabetes classification, diagnosis, complications, and current guidelines. Scientific articles, reviews, and relevant legislation were analyzed. Diagnostic guidelines highlight the use of glycated haemoglobin (HbA1c) and recommend genetic testing for neonatal diabetes. Reimbursements for diabetes treatment, particularly for modern devices and insulin pen needles, have improved. The 2024 guidelines highlight the importance of mental health, recommending regular psychological assessments. Guidelines have become more comprehensive, and reimbursement policies are more extensive, making access to essential therapies easier for patients. These changes aim at improving treatment outcomes and enhancing the quality of life. 1 Antar S.A., Ashour N.A., Sharaky M. et al., Diabetes Mellitus: Classification, Mediators, and Complications; A Gate to Identify Potential Targets for the Development of New Effective Treatments, “Biomedicine and Pharmacotherapy” 2023; 168: 115734, https://doi.org/10.1016/j.biopha.2023.115734, Epub2023Oct17, PMID:37857245 . 2 ElSayed N.A., Aleppo G., Aroda V.R. et al., 2. Classification and Diagnosis of Diabetes: Standards of Care in Diabetes – 2023, “Diabetes Care” 2023; 46 (Suppl 1): S19–S40, https://doi.org/10.2337/dc23-S002. Erratum in: “Diabetes Care” 2023; 46(5): 1106, https://doi.org/10.2337/dc23-er05. Erratum in: “Diabetes Care” 2023; 46(9): 1715, https://doi.org/10.2337/dc23-ad08, PMID:36507649, PMCID: PMC9810477. 3 Hu J., Zhang R., Zou H. et al., Latent Autoimmune Diabetes in Adults (LADA): From Immunopathogenesis to Immunotherapy, “Frontiers in Endocrinology” 2022; 13: 917169, https://doi.org/10.3389/fendo.2022.917169, PMID: 35937817, PMCID: PMC9350734. 4 Lu Y., Wang W., Liu J. et al., Vascular Complications of Diabetes: A Narrative Review, “Medicine” 2023; 102 (40): e35285, https://doi.org/10.1097/MD.0000000000035285, PMID: 37800828, PMCID: PMC10553000. 5 Fung T.H., Patel B., Wilmot E.G. et al., Diabetic Retinopathy for the Non-Ophthalmologist, “Clinical Medicine” 2022; 22 (2): 112–116, https://doi.org/10.7861/clinmed.2021-0792, PMID: 35304370, PMCID: PMC8966825. 6 Di Vincenzo A., Bettini S., Russo L. et al., Renal Structure in Type 2 Diabetes: Facts and Misconceptions, “Journal of Nephrology”2020; 33 (5): 901–907, https://doi.org/10.1007/s40620-020-00797-y, Epub 2020 Jul 12, PMID: 32656750, PMCID: PMC7557481. 7 Armstrong D.G., Tan T.W., Boulton A.J.M. et al., Diabetic Foot Ulcers: A Review, “Journal of the American Medical Association”2023; 330 (1): 62–75, https://doi.org/10.1001/jama.2023.10578, PMID: 37395769, PMCID: PMC10723802. 8 Małecki M., Jarosz-Chobot P., Kołakowska K. et al., Praktyczne aspekty prawne dla osób z cukrzycą, „Pediatria Polska” 2016 Apr.: 11–16. 9 Christ-Crain M., Winzeler B., Refardt J., Diagnosis and Management of Diabetes Insipidus for the Internist: an Update, “Journal of Internal Medicine” 2021; 290 (1): 73–87, https://doi.org/10.1111/joim.13261, Epub 2021 Mar 13, PMID: 33713498. 10 Burgess J.L., Wyant W.A., Abdo Abujamra B. et al., Diabetic Wound-Healing Science, “Medicina” 2021; 57 (10): 1072, https://doi.org/10.3390/medicina57101072, PMID: 34684109, PMCID: PMC8539411. 11 Sweeting A., Wong J., Murphy H.R. et al., A Clinical Update on Gestational Diabetes Mellitus, “Endocrine Reviews” 2022; 43 (5): 763–793, https://doi.org/10.1210/endrev/bnac003, PMID: 35041752, PMCID: PMC9512153. 12 Czupryniak L., Dzida G., Gierczyński J. et al., Rozwój terapii w diabetologii, Modern Healthcare Institute, Warszawa 2022. 13 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz.U. poz. 2461). 14 Głodzik, System ciągłego monitorowania glikemii metodą skanowania. Przedłużanie zlecenia w gabinecie lekarza rodzinnego, 2024, https://www.mp.pl/insulinoterapia/refundacja/340166,system-ciaglego-monitorowania-glikemii-metoda-skanowania-przedluzanie-zlecenia-w-gabinecie-lekarza-rodzinnego (accessed: 29.08.2025). 15 Głodzik, Jak w 2024 r. wystawić zlecenie na refundowany system ciągłego monitorowania glikemii w czasie rzeczywistym?, 2024, https://www.mp.pl/insulinoterapia/refundacja/338885,jak-w-2024-r-wystawic-zlecenie-na-refundowany-system-ciaglego-monitorowania-glikemii-w-czasie-rzeczywistym (accessed: 29.08.2025). 16 Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz.U. poz. 1267). 17 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 września 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz.U. poz. 1899). 18 Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2018 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 stycznia 2019 r., https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenie-ministra-zdrowia-z-dnia-27-grudnia-2018-r-w-sprawie-wykazu-refundowanych-lekow-srodkow-spozywczych-specjalnego-przeznaczenia-zywieniowego-oraz-wyrobow-medycznych-na-1-stycznia-2019-r. (accessed: 26.08.2024). 19 Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 30 kwietnia 2019 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 maja 2019 r., https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenie-ministra-zdrowia-z-dnia-30-kwietnia-2019-r-w-sprawie-wykazu-refundowanych-lekow-srodkow-spozywczych-specjalnego-przeznaczenia-zywieniowego-oraz-wyrobow-medycznych-na-1-maja-2019-r. (accessed: 26.08.2024). 20 Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 23 października 2019 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 listopada 2019 r., https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenie-ministra-zdrowia-z-dnia-23-pazdziernika-2019-r-w-sprawie-wykazu-refundowanych-lekow-srodkow-spozywczych-specjalnego-przeznaczenia-zywieniowego-oraz-wyrobow-medycznych-na-1-listopada-2019-r. (accessed: 26.08.2024). 21 Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 11 grudnia 2023 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 stycznia 2024 r., https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenie-ministra-zdrowia-z-dnia-11-grudnia-2023-r-w-sprawie-wykazu-refundowanych-lekow-srodkow-spozywczych-specjalnego-przeznaczenia-zywieniowego-oraz-wyrobow-medycznych (accessed: 26.08.2024). 22 Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 17 czerwca 2024 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 lipca 2024 r., https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenie-ministra-zdrowia-z-dnia-17-czerwca-2024-r-w-sprawie-wykazu-refundowanych-lekow-srodkow-spozywczych-specjalnego-przeznaczenia-zywieniowego-oraz-wyrobow-medycznych-na-1-lipca-2024-r (accessed: 26.08.2024). 23 Holt R.I., de Groot M., Golden S.H., Diabetes and Depression, “Current Diabetes Reports” 2014; 14 (6): 491, https://doi.org/10.1007/s11892-014-0491-3, PMID: 24743941, PMCID: PMC4476048. 24 Araszkiewicz A., Bandurska-Stankiewicz E., Borys S. et al., Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą 2024. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, Łódź 2023. 25 Poos S., Faerovitch M., Pinto C. et al., The Role of Diabetes Distress in Diabulimia, “Journal of Eating Disorders” 2023; 11 (1): 213, https://doi.org/10.1186/s40337-023-00924-7, PMID: 38041170, PMCID: PMC10691075. 26 Gebeyehu N.A., Gesese M.M., Tegegne K.D. et al., Global Prevalence of Sexual Dysfunction among Diabetic Patients from 2008 to 2022: Systematic Review and Meta-Analysis, “Metabolism Open” 2023; 18: 100247, https://doi.org/10.1016/j.metop.2023.100247 , PMID: 37323562, PMCID: PMC10267599. 27 Abdoli S., Hessler D,. Doosti-Irani M. et al., The Value of Measuring Diabetes Burnout, “Current Diabetes Reports” 2021; 21 (8): 25, https://doi.org/10.1007/s11892-021-01392-6, PMID: 34132905. 28 Hood K.K., Peterson C.M., Rohan J.M. et al., Association between Adherence and Glycemic Control in Pediatric Type 1 Diabetes: a Meta-Analysis, “Pediatrics” 2009; 124 (6): e1171-9, https://doi.org/10.1542/peds.2009-0207, Epub 2009 Nov 2, PMID: 19884476. 29 Araszkiewicz A., Bandurska-Stankiewicz E., Budzyński A. et al., 2019 Guidelines on the Management of Diabetic Patients. A Position of Diabetes Poland, “Clinical Diabetology” 2019; 8 (1), https://doi.org/10.5603/DK.2019.0001. 30 Wender-Ożegowska E., Bomba-Opoń D., Brązert J. et al., Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników postępowania u kobiet z cukrzycą, „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2017; 2 (5): 215–229. 31 Banach M., Burchardt P., Chlebus K. et al., Wytyczne PTL/KLRwP/PTK/PTDL/PTD/PTNT diagnostyki i leczenia zaburzeń lipidowych w Polsce 2021, „Lekarz POZ Suplement” 2021; 1. 32 Głodzik W., Jak w 2024 r. wystawić zlecenie na refundowany system monitorowania glikemii FreeStyle Libre 2?, 2024, https://www.mp.pl/insulinoterapia/refundacja/338886,jak-w-2024-r-wystawic-zlecenie-na-refundowany-system-monitorowania-glikemii-freestyle-libre-2 (accessed: 29.08.2025). 33 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 marca 2015 r. w sprawie wzorów oświadczeń o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U., poz. 438). 34 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (art. 3 ust. 1 i art. 66 ust. 1). 35 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1938, z późn. zm.). 36 Etiologiczna klasyfikacja cukrzycy wg WHO (1999, modyfikacja 2019), https://www.mp.pl/interna/table/016_8677 (accessed: 10.08.2024). 37 Od 1 stycznia refundacja systemu ciągłego monitorowania glikemii dla kobiet w ciąży z cukrzycą, 2023, https://www.mp.pl/insulinoterapia/aktualnosci/334166,od-1-stycznia-refundacja-systemu-ciaglego-monitorowania-glikemii-dla-kobiet-w-ciazy-z-cukrzyca (accessed: 10.08.2024). 38 Prywatne ubezpieczenie zdrowotne ma już niemal 5 mln Polaków, 2024, https://piu.org.pl/prywatne-ubezpieczenie-zdrowotne-ma-juz-niemal-5-mln-polakow/ (accessed: 10.08.2024). 39 1 lipca wchodzą nowe zasady. Od dziś zmiany dla ponad 3 milionów pacjentów, 2024, https://www.rynekzdrowia.pl/Serwis-Diabetologia/1-lipca-wchodza-nowe-zasady-Od-dzis-zmiany-dla-ponad-3-milionow-pacjentow,260008,1016.html?mp=promo (accessed: 10.08.2024).