1644-3586 Rewitalizacja przestrzeni publicznej wsi szansą dla rozwoju turystyki – na przykładzie gmin powiatu tarnowskiego Revitalization of public space of the village as an opportunity for tourism development – a case study of the municipality of the Tarnów poviat Kwiek Magdalena author Instytut Zarządzania i Spraw Społecznych, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Correspondence to: Magdalena Kwiek magdalena.kwiek@uken.krakow.pl 31 03 2025 Zeszyt 177 2024 95 114 Copyright © 2025 2025 Kwestia kształtowania przestrzeni publicznych, choć jest tematem licznych analiz, rzadko odnosi się bezpośrednio do obszarów wiejskich. Tymczasem coraz częściej pojawia się potrzeba tworzenia i modernizacji wspólnych przestrzeni na terenach wiejskich. Celem pracy była ocena znaczenia rewitalizacji i potencjału turystycznego przestrzeni publicznej w opinii osób decydujących o zagospodarowaniu przestrzennym gmin powiatu tarnowskiego. W badaniach zastosowano kwestionariusz ankiety on-line przesłany do urzędów 16 gmin wiejskich i miejsko-wiejskich powiatu tarnowskiego oraz wywiady z przedstawicielami urzędów odpowiedzialnych za planowanie przestrzenne i promocję gminy. Wykazano, że gminy powiatu tarnowskiego są atrakcyjne pod względem turystycznym i zarówno mieszkańcy, jak i turyści chętnie korzystają z dostępnych elementów przestrzeni publicznej. Włodarze gmin doceniają znaczenie przestrzeni publicznej w życiu mieszkańców oraz w promocji gminy i w planach zagospodarowania często ujmują rewitalizację oraz tworzenie nowych miejsc wspólnych. 1 Balon J., Krąż P., 2021, Nizina Nadwiślańska (512.41), [w:] A. Richling, J. Solon, A. Macias i in. (red.), Regionalna geografia fizyczna Polski, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, 462–463. 2 Biczkowski M., Biczkowska M. 2017, Rewitalizacja a odnowa wsi. Analiza porównawcza instrumentów Unii Europejskiej, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica, 29, 27−45. 3 Borzyszkowski J., Bidłasik M., 2016, Mikroregiony fizycznogeograficzne, Dział Wydawnictw IOS-PIB, Warszawa. 4 Czapiewska G., 2018, Wioski tematyczne w procesie odnowy wsi pomorskich, Studia Obszarów Wiejskich, 49, 155–171. 5 Czapiewska G., 2018, Kształtowanie wiejskich przestrzeni publicznych. Przykład konkursu „Najlepszaprzestrzeń publiczna województwa pomorskiego”, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica, 3, 5–25. 6 Ćwik A., Szpara K., Krąż P., 2021, Pogórze Ciężkowickie (513.62), [w:] A. Richling, J. Solon, A. Macias i in. (red.), Regionalna geografia fizyczna Polski, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, 497–509. 7 Górka A., 2010, Przestrzeń publiczna osiedla wiejskiego, [w:] P. Lorens, J. Martyniuk-Pęczek (red.), Problemy kształtowania przestrzeni publicznych, Wydawnictwo Urbanista, Gdańsk. 8 Heffner K., 2016, Zmiany przestrzenne na obszarach wiejskich w Polsce w okresie transformacji i po wejściu do Unii Europejskiej, Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 167, 12–27. 9 Hełpa-Liszkowska K., 2013, Dziedzictwo kulturowe jako czynnik rozwoju lokalnego, Studia Oeconomica Posnaniensia, 1, 6(255), 6–17. 10 Idziak W., 2008, Wymyślić wieś od nowa. Wioski tematyczne, Fundacja Wspomagania Wsi. Wydawnictwo Alta-Press, Koszalin. 11 Idziak W., Wilczyński R. 2013, Odnowa wsi. Przestrzeń, ludzie, działania, Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA, Warszawa. 12 Kalbarczyk E., 2020, Przemiany przestrzeni publicznej na obszarach wiejskich – identyfikacja i ocena stanu rozwoju wybranych gmin województwa wielkopolskiego, Acta Scientiarum Polonorum Administratio Locorum, 19(2), 77–84. 13 Krzyżanowska K., 2014, Skuteczność działań informacyjno-promocyjnych w turystyce wiejskiej, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Ekonomiczne Problemy Turystyki, 3(27), 41–55. 14 Lorens P., Martyniuk-Pęczek J., 2010, Zarządzanie rozwojem przestrzennym miast, Wydawnictwo Urbanista, Gdańsk. 15 Łanczont M., Chabudziński Ł., 2021, Płaskowyż Tarnowski (512.43), [w:] A. Richling, J. Solon, A. Macias i in. (red.), Regionalna geografia fizyczna Polski, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, 463–464. 16 Mastalska-Cetera B., Krajewski P., Oleszek J., 2014, Kształtowanie przestrzeni publicznych we wsiach na terenie Ślężańskiego Parku Krajobrazowego, [w:] A. Włodarczyk (red.), Traditional and new public spaces in rural areas, Oficyna Wydawnicza PWSZ Nysa, 47–57. 17 Medwecka-Kornaś A., 1976, Szata roślinna dorzecza Białej Dunajcowej, [w:] Z. Czeppe (red.), Wartości środowiska geograficznego dorzecza Białej Dunajcowej i zagadnienia jego ochrony, Studia Ośrodka Dokumentacji Fizjograficznej V, PAN, Wrocław, 137–167. 18 Medwecka-Kornaś A., Denisiuk Z., Dziewolski J., Szewczuk J., 1988, Szata roślinna – potencjalna roślinność naturalna, [w:] Atlas województwa tarnowskiego, Polska Akademia Nauk Oddział w Krakowie, Kraków. 19 Mierzejewska L., 2011, Przestrzeń publiczna strefy podmiejskiej (na przykładzie Poznania), [w:] M. Wdowicka, L. Mierzejewska (red.), Problemy rozwoju lokalnego i regionalnego na początku XXI w., Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, 85–99. 20 Nowak P., Myśliwska K., 2016, Kapitał ludzki i społeczny a rozwój turystyki na obszarach wiejskich, Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 172, 21–42. 21 Podolska A., 2014, Przestrzenie publiczne na obszarach wiejskich Dolnego Śląska – studium porównawcze wybranych miejscowości, [w:] A. Włodarczyk (red.), Traditional and new public spaces in rural areas, Oficyna Wydawnicza PWSZ Nysa, 65–77. 22 Ratajczak W., 2018, Przestrzeń publiczna w aspekcie geograficznym i społecznym, Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 183, 103–117. 23 Sagan I., 2017, Miasto. Nowa kwestia i nowa polityka, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa. 24 Sikora J., Wartecka-Ważyńska A., 2016, Reklama internetowa w promocji ruchu turystycznego na wsi, Ekonomiczne Problemy Turystyki, 1, 211–224. 25 Soszyński D., Gadaj P., Kołodyńska M., Muda K, Szewczyk A., 2012, Problemy funkcjonowania i kształtowania wiejskich przestrzeni publicznych na przykładzie wybranych wsi gminy Uścimów na Polesiu Zachodnim, Acta Scientiarum Polonorum Administratio Locorum, 3, 227–237. 26 Szkaradkiewicz M., Kazak J., Szewrański S., 2014, Współczesne przestrzenie publiczne w strefie suburbialnej miasta Wrocławia, [w:] A. Włodarczyk (red.), Traditional and new public spaces in rural areas, Oficyna wydawnicza PWSZ, Nysa, 145–155. 27 Ślączka A., 1976, Budowa geologiczna dorzecza Białej Dunajcowej, [w:] Z. Czeppe (red.), Wartości środowiska geograficznego dorzecza Białej Dunajcowej i zagadnienia jego ochrony, Studia Ośrodka Dokumentacji Fizjograficznej V, PAN, Wrocław, 13–31. 28 Tomecka J., Korzeniowska A., 2017, Rural public meeting space – selected examples from the Podkarpackie Voivodeship, Przestrzeń Urbanistyka Architektura (PUA), 17, 329–340. 29 Warczewska B., Warczewski W., 2014, Przestrzeń publiczna nowych osiedli mieszkaniowych w strefie podmiejskiej Wrocławia, [w:] A. Włodarczyk (red.), Traditional and new public spaces in rural areas, Oficyna Wydawnicza PWSZ, Nysa, 175–187. 30 Wesołowska M., 2016, Depopulacja wsi – szansa czy zagrożenie dla przestrzeni wiejskiej? Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 16, 250–272. 31 Wilkin J., Nurzyńska I., 2016, Polska wieś. Raport o stanie wsi, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa. 32 Wiszniowski J., 2016, Czynniki kształtujące przestrzenie publiczne, Architectus, 2(46), 113–119. 33 Wysocki M., 2009, Dostępna przestrzeń publiczna, Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, Kraków. 34 Zimnicka A., Czernik L., 2007, Kształtowanie przestrzeni wsi podmiejskiej na przykładzie obszaru oddziaływania miasta Szczecin, Wydawnictwo Hogben, Szczecin. 36 Atrakcje, https://www.it.tarnow.pl/atrakcje/ (10.11.2022). 37 Wykaz obiektów wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy. Stan na styczeń 2021 r., Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie, https://www.wuoz.malopolska.pl/wp-content/uploads/2021/02/Rejestr-powiaty-stycze%C5%84-2021.pdf (22.02.2025). 38 https://ciezkowice.pl/pl/523/0/centrum-uslug-turystycznych-i-komunalnych-w-ciezkowicach.html (1.03.2023). 39 https://www.gminaradlow.pl/dla-turysty/o-gminie/historia-i-zabytki (1.03.2023). 40 https://www.gromnik.pl/asp/niezbednik-turysty,184,1 (1.03.2023). 41 https://www.it.tarnow.pl/atrakcje/tarnow/zabytki-i-atrakcje/ (1.03.2023). 42 https://kultura-zakliczyn.pl/ (1.03.2023). 43 https://lisiagora.pl/gmina/historia/gminne-zabytki/ (1.03.2023). 44 https://www.plesna.pl/dla-turysty/atrakcje-turystyczne/ (1.03.2023). 45 https://rzepiennik.pl/dziedzictwo-kulturowe/ (1.03.2023). 46 https://samorzad.gov.pl/web/gmina-wietrzychowicem (1.03.2023). 47 https://skrzyszow.pl/pl/277/0/turystyka-sport-kultura.htmlm (1.03.2023) 48 https://sp.powiat.tarnow.pl/index.php/gminy (1.03.2023). 49 https://szerzyny.pl/zabytki/ (1.03.2023). 50 https://www.tuchow.pl/sport-turystyka/tuchowskie-zabytki-pomniki-historii/ (1.03.2023). 51 https://turystyka.ryglice.pl/ (1.03.2023). 52 https://wierzchoslawice.pl/dla-turysty/ (1.03.2023). 53 https://zabno.pl/dla-turystow/ (1.03.2023).