2081-4488 Czy koniec wielkiej ucieczki z peryferii? O/polska młodzież wobec migracji i rynku pracy w przeszłości i obecnie Jończy Romuald author Uniwersytet Opolski 04gbpnx96 Correspondence to: Romuald Jończy Romuald.Jonczy@ue.wroc.pl 29 01 2025 Nr 3 (193) 2024 (L) 105 127 Copyright © 2025 2025 Artykuł koncentruje się na zmianach, jakie w ostatnich dwudziestu latach dokonały się w zakresie drenażu ludności, zwłaszcza młodzieży z niemetropolitalnych obszarów kraju. zostały w nim przedstawione główne czynniki determinujące te przemiany: zmiany demograficzne, zmiany dokonujące się na rynku pracy (w tym zmiany strukturalne) jak również zmiany w stylu życia i systemach wartości młodzieży z wyeksponowaniem pokolenia Z. Analizę przeprowadzono w kontekście problemu narastania różnic rozwojowych pomiędzy metropolitalnymi ośrodkami kraju a jego resztą. Wskazano również na impulsy i przemiany ograniczające eksodus młodzieży z peryferii takie jak rozgęszczenie rynku pracy, sytuację na rynku mieszkaniowym, możliwość zdalnych form aktywności oraz zmiany w preferencjach i systemach wartości młodzieży. Wykorzystano w tym celu wyniki badań prowadzonych przez autora (lub przy jego współudziale) w województwach opolskim i dolnośląskim oraz na innych obszarach Polski. 1 Bell M., Charles-Edwards E., Ueffing P., Stillwell J., Kupiszewski M., Kupiszewska D. (2015). Internal migration and development: Comparing migration intensities around the world. Population and Development Review, 41(1), 33–58. 2 Czapiński J., Panek T. (red.) (2011). Diagnoza społeczna 2007. Warunki i jakość życia Polaków. Raport. Warszawa: VIZJA PRESS & T. 3 Czyż T., Churski P., Spychała-Szyszka H., (1996). Weryfikacja makroregionu poznańskiego w świetle migracji studentów, w: Czyż T. (red.), Podstawy regionalizacji geograficznej. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 69–95. 4 Doeringer P.B. Piore M. (1971), Internal Labour Markets and Manpower Analysis, Lexington. 5 Dolińska A., Jończy R. (red.) (2020). Procesy migracyjne w południowo-zachodniej Polsce w kontekście sytuacji na rynku pracy. Wybrane zagadnienia, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. 6 Dolińska A., Jończy R., Rokita D. (2018). Pomaturalny eksodus młodzieży z Opolszczyzny w układzie przestrzennym regionu i kontekście wyludnienia województwa. Referat na konferencję. Zmiany demograficzne a zmiany na rynku pracy – wymiar krajowy i regionalny województwa opolskiego. Opole 07.12.2018 (materiał niepublikowany). 7 Dolińska A., Jończy R., Rokita-Poskart D. (2020). Pomaturalne migracje młodzieży do dużych ośrodków regionalnych jako czynnik wyludnienia i dysharmonicznego rozwoju regionalnego Polski (materiał niepublikowany). 8 Dolińska A., Jończy R., Śleszyński P. (2020). Migracje pomaturalne w województwie dolnośląskim wobec depopulacji regionu i wymogów zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. 9 Dolińska A., Jończy R., Śleszyński P. (2021). Sytuacja demograficzna i zatrudnienie na obszarach wiejskich województwa dolnośląskiego. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. 10 Fiedor B., Jończy R. (2009), Globalne problemy interpretacji i wdrażania koncepcji sustainable development, w: Rozwój zrównoważony – Teoria i praktyka, Wydawnictwo Instytutu Śląskiego, Opole. 11 Frenkel I. (2003). Ludność, zatrudnienie i bezrobocie na wsi. Dekada przemian, Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, Warszawa. 12 Herbst M. (2009). Tworzenie i absorpcja kapitału ludzkiego przez miasta akademickie w Polsce. Studia Regionalne i Lokalne, 4(38), 21–38. 13 Jagodzińska, P. [@paula_jagodzinska] Panie i panowie…oto Luna! Nasz nowy członek rodziny… [Zdjęcie]. Instagram. https://www.instagram.com/p/CxH4kyINyzb/?img_index=1 (data dostępu 13.09.2023). 14 Jończy R. (2008) Migracje zarobkowe – przymus czy dobrowolny wybór? Indeks, 1 (dodatek specjalny), Opole. 15 Jończy R. (2009). Nowa poakcesyjna migracja – determinanty – zagrożenia –perspektywy, w: Współczesne migracje – dylematy Europy i Polski, publikacja z okazji 15-lecia Ośrodka Badań nad Migracjami, Warszawa: Ośrodek Badań nad migracjami UW. 16 Jończy R. (2010). Migracje zagraniczne z obszarów wiejskich województwa opolskiego po akcesji Polski do Unii Europejskiej. Wybrane aspekty ekonomiczne i demograficzne. Opole-Wrocław: Wydawnictwo Instytut Śląski. 17 Jończy R. (2011) Problemy wyludnienia, zatrudnienia i kształcenia w kontekście dalszego rozwoju regionu opolskiego. Wykład inauguracyjny z okazji jubileuszu 45 lecia Politechniki Opolskiej, Politechnika Opolska, Opole. 18 Jończy R. (2012). Nierejestrowane wyludnienie wsi w kontekście możliwości wykorzystania oficjalnych danych statystycznych i spisowych. Wnioski z badań w województwie opolskim. Studia Ekonomiczne, 103, 70–90. 19 Jończy R. (2014). Problem nierejestrowanej emigracji definitywnej (emigracji zawieszonej) w badaniu procesów społeczno-gospodarczych na obszarach wiejskich. Prace Naukowe UE, 360, 11–18. 20 Jończy R. (2017). Sytuacja demograficzna i zatrudnienie na obszarach wiejskich województwa opolskiego. Opole-Wrocław: Wydawnictwo Instytut Śląski. 21 Jończy R. (2020). Migracje a sytuacja demograficzna Polski, w: Hrynkiewicz J., Witkowski J., Potrykowska A. (red.). Migracje a sytuacja demograficzna Polski. Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa, 37–59. 22 Jończy R. (2023). Migracje jako przyczyna wyludnienia w skali regionalnej, w: Solga B. (red.). Migracje i rozwój regionu. Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa, 53–66. 23 Jończy R., Rokita-Poskart D., Rokitowska-Malcher J. (2024). Migracje maturzystów na studia i ich trwałość – zróżnicowania w oddziaływaniu małych i dużych ośrodków regionalnych na przykładzie Opola i Wrocławia (materiał dotychczas niepublikowany). 24 Jończy R., Rokita-Poskart D., Tanas M. (2013). Exodus absolwentów szkół średnich województwa opolskiego do dużych ośrodków regionalnych kraju oraz za granicę (w kontekście problemu depopulacji województwa oraz wyzwań dla szkolnictwa wyższego i regionalnego rynku pracy). Opole: Wydawnictwo Instytut Śląski. 25 Jurek Ł. (2012). Ekonomia starzejącego się społeczeństwa. Warszawa: Difin. 26 Kamińska W. (red.) (2016). Współczesne problemy ludnościowe na obszarach wiejskich. Biuletyn KPZK PAN, 263, Warszawa. 27 Kiniorska I., Brambert P., (red.) (2021). Migracje pomaturalne na obszarach wiejskich województwa świętokrzyskiego. Warszawa: KPZK PAN. 28 Kowalewska G. (2022), Uwarunkowania migracji studentów pielęgniarstwa, [rozprawa doktorska] Olsztyn. 29 Kudłacz T. (red.) (2010). Rozwój regionalny w Polsce w świetle wyzwań XXI w. Studia KPZK PAN, 131, Warszawa. 30 Nowicka E (red.). (2004). Migracje zarobkowe polskiej młodzieży: badania i analizy. Warszawa: Urząd Komitetu Integracji Europejskiej Departamentu Analiz Ekonomicznych i Społecznych. 31 Okólski M. (1997). Statistics of immigration in Poland. Conditions of correctness, assessment of the current state, proposals of new solutions. Working Papers ISS, 6, ISS UW, Warszawa. 32 Perspektywy, Licea 2023, https://2023.licea.perspektywy.pl/2023/rankings/ranking-glowny-liceow (data dostępu 30.09.2023). 33 Petroniusz (1968). Satyryki. Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład im. Ossolińskich. 34 Pismo święte starego i nowego testamentu (1990). Wydawnictwo Pallottinum, Poznań – Warszawa, Ewangelia Mateusza 25, 24–30, 1152. 35 Rokita-Poskart D. (2021). Ekonomiczne skutki migracji edukacyjnych do ośrodka akademickiego. Studium przypadku Opola. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. 36 Romaniszyn K. (2023). Styl życia jako istotna determinanta dzietności, w: Witkowska M. (red.), Uwarunkowania dzietności. Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa, 276–288. 37 Rosner A. (2014). Migracje wewnętrzne i ich związek z przestrzennym zróżnicowaniem rozwoju społeczno-gospodarczego wsi. Wieś i Rolnictwo, 1(162), 63–79. 38 Sakson B. (2002). Wpływ „niewidzialnych” migracji zagranicznych lat osiemdziesiątych na struktury demograficzne Polski. Monografie i Opracowania, 481, Warszawa: Szkoła Główna Handlowa. 39 Śleszyński P. (2005). Różnice liczby ludności ujawnione w Narodowym Spisie Powszechnym 2002. Przegląd Geograficzny, 77, 2, 193–212. 40 Śleszyński P. (2010). Znaczenie przemian demograficznych w przestrzeni Polski dla rozwoju gospodarczego. Biuletyn, 55, Rządowa Rada Ludnościowa, Warszawa, 49–71. 41 Śleszyński P. (2012). „Faktyczne” dane rzeczywiste, czyli o NSP 2011. Biuletyn Migracyjny, 37, 2. 42 Śleszyński P. (2018). Migracje wewnętrzne, w: Potrykowska A. (red.), Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2017–2018. Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa, 154–195. 43 Śleszyński P., Mazurek D. (2020). Obszary strategicznej interwencji, problemowe i funkcjonalne w dokumentach strategicznych szczebla krajowego i wojewódzkiego, Studia Regionalne i Lokalne, 1(79), 30–59. 44 Szafraniec, K. (2013). Młodzież na obszarach wiejskich w Polsce. Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN. 45 Szlachta J., Legutko-Kobus P. (red.) (2017). Wyzwania dla polityki rozwoju regionalnego (tom dedykowany pamięci prof. Z. Strzeleckiego). Studia KPZK PAN, 178, Warszawa. 46 Wich U. (2014). Metropolie – czynnik integracji czy dezintegracji regionów? Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H. Oeconomia, 48, 1, 193–201.