2392-0106 Włodzimierz Pietrzak (1913-1944) – literat, krytyk i działacz polityczny Włodzimierz Pietrzak (1913-1944) – Writer, Critic and Political Activist Bańkowska Małgorzata author Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego Correspondence to: Małgorzata Bańkowska 06 12 2024 XI 2024 471 490 Copyright © 2024 2024 W artykule przedstawiono sylwetkę związanego z Turkiem oraz Kaliszem pisarza i krytyka literackiego Włodzimierza Pietrzaka. Przeprowadzona w zasobach archiwalnych, muzealnych i bibliotecznych kwerenda pozwoliła ustalić szereg nowych faktów związanych z życiem i twórczością pisarza oraz odkryć nieznane fotografie poety i dokumenty związane z okresem studiów na Uniwersytecie Warszawskim.<br />Biografię opracowaną na bazie archiwalnych i prasowych źródeł wzbogacono o dane zawarte w powojennych wspomnieniach członków Klubu Artystycznego „S” i Konfederacji Narodu, a także literatów, z którymi łączyły W. Pietrzaka zarówno związki artystyczno-literackie, jak i długoletnie przyjaźnie. Zebrany materiał ukazuje pisarza jako intelektualistę, erudytę, eseistę, współpracownika największych pism literackich dwudziestolecia międzywojennego oraz odesłania kulisy jego zaangażowania politycznego. 2 Archiwum Uniwersytetu Warszawskiego, Teczka studencka Włodzimierza Pietrzaka 3 Archiwum Uniwersytetu Warszawskiego, Teczka studencka Ireny Pietrzykowskiej 4 Archiwum Narodowe w Krakowie, Redakcja miesięcznika „Twórczość” w Krakowie 5 Archiwum Państwowe w Warszawie, Zbiór Korotyńskich 6 Muzeum Literatury w Warszawie, Listy Władysława Pietrzaka do Juliana Przybosia, Korespondencja Juliana Przybosia 7 Muzeum Literatury w Warszawie, Listy Włodzimierza Pietrzaka do Władysława Sebyły 8 Muzeum Literatury w Warszawie, Listy Ewy Pietrzakowej do Jana Kotta, Korespondencja Jana Kotta 9 Muzeum Literatury w Warszawie, Listy Ewy Pietrzakowej do Zbigniewa Mitznera 10 Muzeum Literatury w Warszawie, Archiwum okupacyjnej akcji wydawniczej „Wisła” 11 Muzeum Literatury w Warszawie, sygn. 2000. 12 Wojnarowska A. (2003), Włodzimierz Pietrzak. Życie i dzieło. Praca magisterska, pod kierunkiem dr hab. Jadwigi Woźniak, Uniwersytet Warszawski, Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych, [maszynopis]. 14 Ustawa z dnia 13 lipca 1920 r. o szkołach akademickich (Dz.U. 1920, nr 72, poz. 494). 15 Ustawa z dnia 16 marca 1933 r. o Funduszy Pracy (Dz.U. 1933, nr 22, poz. 163). 17 „Dekada” – 1933 18 „Dziś i Jutro” – 1946 19 „Kamena” – 1935,1937 20 „Kierunki” – 1974 21 „Kronika Wielkopolski” – 2020 22 „Kultura” – 1939 23 „Kuźnica” – 1946 24 „Okolica Poetów” – 1935-1936 25 „Pion” – 1935-1939 26 „Południowa Wielkopolska” – 1985 27 „Prosto z Mostu” – 1937-1939 28 „Przegląd Współczesny” – 1936 29 „Słowo Powszechne” – 1958 30 „Świt” – 1928-1931 32 100 lat „Kościuszki”. Praca zbiorowa (2005), red. A. Kolańczyk, Kalisz 33 Centralny katalog prasy konspiracyjnej (1962), oprac. L. Dobroszycki, Warszawa 34 Czernik S. (1961), „Okolica Poetów”. Wspomnienia i materiały, Poznań 35 Dudek A., Rytel G. (1990), Bolesław Piasecki. Próba biografii politycznej, Londyn 36 Formacja 1910. Świadkowie nowoczesności (2011), red. D. Kozicka, T. Cieślak-Soko- łowski, Kraków 37 Gazda G. (2008), Dwudziestolecie międzywojenne. Słownik literatury polskiej, Gdańsk 38 Iwaszkiewicz I. (1984), Aleja przyjaciół, Warszawa 39 Jaworski K.A. (1973), W kręgu „Kameny”, Lublin 40 Kłak T. (1979), W cieniu awangardy (O Klubie S), Katastrofizm i awangarda, pod red. T. Bujnickiego i T. Kłaka, Katowice 41 Kobylańska Z. (1999), Konfederacja Narodu w Warszawie, Warszawa 42 Kott J. (1956), Jak zostałem pisarzem, [w:] tenże, Postęp i głupstwo. Krytyka literacka, wspomnienia, t. 2, Warszawa 43 Lichniak Z. (1955), Skazany na szukanie, Warszawa (w zbiorze W. Pietrzak, Rachunek z dwudziestoleciem). 44 Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny (2000), t. 2, red. W. Hutnie- wicz, S. Lam, Warszawa. 45 Matuszewski R. (1976), Od Klubu „S” do tragicznego wieczoru w ZAiKS-ie, [w:] 46 Wspomnienia o Julianie Przybosiu, oprac. Janusz Sławiński, Warszawa 47 Michalak Z. (2007), Kościelne dzieje Turku, Kalisz-Turek 48 Millak K. (1963), Słownik polskich lekarzy weterynaryjnych biograficzno-bibliograficzny 1394-1918, Lublin 49 Nowa encyklopedia powszechna PWN (1998), T 4, M-P, red. D. Kalisiewicz, Warszawa 50 Polski Słownik Biograficzny (1981), T. 26/1, z. 108, red. E. Rostworowski, Wrocław 51 Polski Słownik Biograficzny (2004-2005), T. 43, red. A. Romanowski, Wrocław 52 Pamuła S. (1988-1989), Geneza, rozwój i założenia tygodnika „Kierunki”, „Rocznik Nauk Społecznych”, t. 16-17 53 Pietrzak T. (2005), Wrześniowe dni, Turek-Kalisz 54 Pietrzak W. (2012), Literatura sumieniem narodu, wstęp i wybór K. Świegocki, Warszawa 55 Pietrzak W. (1955), Rachunek z dwudziestoleciem, Warszawa 56 Podlewski S. (1994), Przemarsz przez piekło, Warszawa 57 Prosnak-Tyszkowa M. (1995), Nieznane listy Włodzimierza Pietrzaka, „Przegląd Humani- styczny”, z. 1 58 Sceptyk pełen wiary. Wspomnienia o Stefanie Otwinowskim (1979), oprac. W. Maciąg, Warszawa 59 Słownik współczesnych pisarzy polskich (1964), T. 2, J-P, pod red. E. Korzeniewskiej, Warszawa 60 Stępień M. (1983), Pokolenie krytyków dwudziestolecia, „Ruch Literacki”, z. 2 61 Trzebiński A. (2001), Pamiętnik, Warszawa 62 Turek i okolice. Słownik biograficzny (2011), red. M. Kaszyński, Turek 63 W gałązce dymu, w ognia blasku…. Wspomnienia o Wacławie Bojarskim, Tadeuszu Gajcym, Onufrym Bronisławie Kopczyńskim, Wojciechu Menclu, Zdzisławie Stroińskim, Andrzeju Trzebińskim (1971), oprac. J. Szczypka, Warszawa 64 Wielka encyklopedia PWN (2001), t.21, red. Jan Wojnowski, Warszawa. 65 Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny (1997), red. J. Czachowska, A. Szałagan A., T. 5, L-M, Warszawa. 66 Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny (1999), red. J. Czachowska, A. Szałagan A., T. 6, N-P, Warszawa 67 Szczęsny Potocki S. (2005), Dzieje rodzinne, Turek 69 Powstańcze relacje świadków. Wspomnienia sanitariuszki batalionu AK „Miotła” Haliny Jędrzejewskiej ps. „Sławka”, [dostęp 05.02.2024] http://www.sppw1944.org/index. 70 html?http://www.sppw1944.org/relacje/relacja47c.html.