2392-0106 Antykomunistyczne konspiracyjne inicjatywy młodzieżowe w powiecie kaliskim w latach 1947-1954 Anti-communist Conspirative Youth Initiatives in Kalisz County in the Years 1947-1954 Bereszyński Zbigniew author Niezależny badacz Correspondence to: Zbigniew Bereszyński zbereszynski@wp.pl 27 11 2024 XI 2024 217 249 Copyright © 2024 2024 W latach 1946-1947 komuniści stopniowo rozprawili się z legalną opozycją polityczną spod znaku Polskiego Stronnictwa Ludowego. Ogłoszona w ślad za tym amnestia okazała się druzgocącym ciosem dla podziemia kontynuującego działalność z okresu drugiej wojny światowej. W tej sytuacji szczególnego znaczenia zaczęła nabierać opozycyjna działalność wśród młodzieży dorastającej już w okresie powojennym. Postępująca sowietyzacja życia społecznego w Polsce spotykała się z rozmaitymi przejawami sprzeciwu i oporu w tych środowiskach. Konsekwencją tego były podejmowane spontanicznie próby działalności konspiracyjnej wśród młodzieży szkolnej. Inicjatywy takie rodziły się również w powiecie kaliskim. Nie stanowiły one poważnego zagrożenia dla systemu komunistycznego, ale ówczesny aparat władzy bynajmniej ich nie lekceważył, a skutkiem tego były działania represyjne z jego strony. Problematykę tę przedstawiono na przykładzie dziewięciu różnych inicjatyw konspiracyjnych z lat 1947-1954. 2 Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie 3 Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu 5 Abramowicz S. (2001), Młodzieżowe organizacje antykomunistyczne w centralnej Polsce w latach 1945-1955, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, nr 3 6 Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944-1956 (2020), Lublin-Warszawa 7 Bereszyński Z (2021)., Młodzież przeciwko zniewoleniu. Opór społeczny i działalność konspiracyjna wśród młodzieży szkolnej w okresie stalinowskim w świetle wybranych przykładów z różnych części Wielkopolski, „Przegląd Archiwalno-Historyczny”, t. 8 8 Friszke A. (2003), Losy państwa i narodu 1939-1989, Warszawa 9 Friszke A. (2016), Związek Harcerstwa Polskiego 1956-1963. Społeczna organizacja wychowawcza w systemie politycznym PRL, Warszawa 10 Kamiński Ł. (2002), Wstęp, [w:] Młodzież w oporze społecznym 1944–1989, red. M. Kała i Ł Kamiński, Wrocław 11 Kuświk B. (2012), Antykomunistyczna działalność harcerzy w Wielkopolsce i na Ziemi Lubuskiej w latach 1945-1956, dysertacja doktorska przygotowana pod kierunkiem prof. dr. hab. Zbigniewa Pilarczyka, Poznań 12 Lesiakowski K. (2008), Powszechna Organizacja „Służba Polsce” – powstanie, działalność, likwidacja, Łódź 13 Leśkiewicz R. (2020), Młodzieżowe organizacje konspiracyjne w Poznaniu w latach 1945-1956 jako przykład miejskich działań antykomunistycznych, [w:] Młodzieżowy opór antykomunistyczny w Polsce po II wojnie światowej, red. Paweł Wąs, Łódź-Warszawa 14 Roszkowski W. (2003), Najnowsza historia Polski 1945-1980, Warszawa 15 Sowa A.L. (2011), Historia polityczna Polski 1944-1991, Kraków 16 Szuba L. (2005), Działalność Powszechnej Organizacji „Służba Polsce” w latach 1948-1956, [w:] Niezależny ruch młodzieżowy w Polsce po drugiej wojnie światowej (1945-2001), red. R. Sudziński, Toruń 17 Wierzbicki M. (2009), Młodzież w PRL, Warszawa 18 Wołoszyn J.W. (2002), Konspiracyjne organizacje młodzieżowe jako forma opozycji politycznej w systemie monocentrycznym – próba interpretacji, „Dzieje Najnowsze”, nr 2 19 Wołoszyn J.W. 2019 (), Niepodległościowa konspiracja młodzieżowa na ziemiach polskich w latach 1944/1945-1956, Warszawa 20 Zwiernik P. (2016), Młodzieżowe organizacje niepodległościowe w Wielkopolsce w latach 1945-1956, [w:] Konspiracja antykomunistyczna i podziemie zbrojne na terenie Wielkopolski w latach 1945-1956, red. A. Łuczak i A. Pietrowicz, Poznań 21 Żaryn J. (2004), Kościół w PRL, Warszawa