2392-0106 Dawne pieczęcie miejskie Izbicy na Kujawach (do 1816 roku) – stan badań The Ancient City Seals of Izbica in Kujawy (up to 1816) – Status of Research Dorcz Krzysztof author Polskie Towarzystwo Historyczne Correspondence to: Krzysztof Dorcz 27 11 2024 XI 2024 19 30 Copyright © 2024 2024 Artykuł dotyczy dawnych pieczęci miejskich Izbicy Kujawskiej (do 1816 r.), złożonej z miast Izbica i Nowa Izbica. Zawiera podsumowanie stanu wiedzy znanej z literatury przedmiotu i uzyskanej w wyniku kwerend archiwalnych. Jednocześnie odnosi się do Izbicy leżącej w województwie lubelskim i ukazuje problemy badawcze w identyfikacji pieczęci dwóch różnych miejscowości o takich samych nazwach. W artykule zostały przedstawione ustalenia znanych badaczy z okresu ponad stu lat, od W. Wittyga (1914) i M. Gumowskiego, poprzez S. K. Kuczyńskiego, M. Adamczewskiego i P. Bokotę, po H. Serokę (2022). Ustalenia te, jak również wnioski autorskie, zilustrowano reprodukcjami pieczęci oraz dokumentów, na których je odciśnięto. Generalnie artykuł wpisuje się w badania nad symboliką miejską Izbicy Kujawskiej, stanowiącej część polskiej heraldyki samorządowej. 2 Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Piłsudskich-Giniatowiczów. Zbiór pieczęci 3 Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Policji 4 Archiwum Państwowe w Toruniu, Oddział we Włocławku, Akta notariusza B. Gościckiego 5 Muzeum Narodowe w Krakowie, M. Gumowski, Kartoteka pieczęci i herbów miejskich 6 Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku, Archiwalia 8 Adamczewski M. (1995), Heraldyka miast wielkopolskich w świetle dokumentów lokacyjnych (17-18. w.), „Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego”, t. 2 9 Adamczewski M. (1999), Funkcje użytkowe herbu miejskiego do końca XVIII wieku, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego”, t. IV, s. 68. 10  Adamczewski M. (1999), Miejsce Albumu herbów Królestwa Polskiego z 1847 r. w polskiej heraldyce miejskiej, [w:] Herby miast polskich w okresie zaborów (1772-1918). Materiały sesji naukowej we Włocławku 5-6 grudnia 1996 r., red. S. K. Kuczyński, Włocławek 11 Adamczewski M. (2000), Heraldyka miast wielkopolskich do końca XVIII wieku, Warszawa 12 Adamczewski M. (2010), Pieczęcie urzędowe władz lokalnych z obszaru Polski centralnej, cz. 3, Pieczęcie władz miejskich do 1950 (płyta CD), Zgierz 13 Adamczewski M. (2020),Wyobrażenia na pieczęciach władz i urzędów miejskich w Księstwie Warszawskim. Kilka uwag na temat jednego faktu, „Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym”, t. 56 14 Bokota P. (2006), Pieczęcie i herby miast Kujaw brzeskich i ziemi dobrzyńskiej w średniowieczu, część 1 – legenda pieczęci, „Zeszyty Naukowe WSHE. Nauki humanistyczne i społeczne”, t. 21 15 Bokota P. (2015), Pieczęcie miast Kujaw brzeskich jako źródło do dziejów i procesu heraldyzacji znaków miejskich, [w:] Dawne pieczęcie. Typologia – metody badań –interpretacje, red. Z. Piech, Warszawa 16 Chomicki A. (1939), Herby miast i ziem polskich, Warszawa 17 Dorcz K. (1994), Izbica Kujawska – herb miasta, Izbica Kujawska 18 Dorcz K. (2000), Matka Chopina. Szkic do portretu, Włocławek 19 Dorcz K. (2001), Projekty pieczęci Rady i Zarządu Gminy i Miasta Izbica Kujawska, mnps. 20 Dorcz K. (2003), Pieczęcie miejskie i gminne oraz wykonawcy pieczęci w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego”, t. VI, s. 65 21 Dorcz K. (2003), Uwagi o herbach i dawnych pieczęciach miejskich Izbicy Kujawskiej, „Ziemia Kujawska”, t. 16 22 Encyklopedia Powszechna (1863), t. 12, Warszawa 23 Gumowski M. (1959), Pieczęcie i herby miejscowości województwa lubelskiego, Lublin 24 Kallas M. (1981), Opis Izbicy Kujawskiej z 1820 roku, „Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie”, seria D, Gospodarka, Włocławek 25 Kosecki A. (2018), Miasta kujawskie w średniowieczu. Lokacje, ustrój i samorząd miejski, Kraków 26 Kosman M. (1974), Izbica Kujawska – przeszłość i teraźniejszość, „Rocznik Wielkopolski Wschodniej”, t. 2 27 Kuczyński S.K. (1978), Polonica heraldyczne i sfragistyczne w zbiorach leningradzkich, „Archeion”, t. LXVI 28 Seroka H. (2013), Herb miasta Krasnystaw i kwestia herbu gminy Izbica, „Nestor”, nr 1 29 Seroka H. (2022), Przywilej lokacyjny Izbicy z 1750 r., „Studia Archiwalne”, t. 9 30 Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich (1882), red. F. Sulimierski, B Chlebowski, W. Walewski, t. 3, Warszawa 31  Strzyżewski W., Seroka H. (1998), Polska heraldyka miejska doby saskiej, [w:] Polska – Saksonia w czasach unii (1697-1763). Próba nowego spojrzenia, red. K. Bartkiewicz, Zielona Góra 32 Szymański J. (1992), Herb – znak samorządnej wspólnoty, [w:] Polskie tradycje samorządowe a heraldyka. Materiały sesji naukowej zorganizowanej w dniach 4 i 5 czerwca 1991 r. w Lublinie, red. P. Dymmel, Lublin 33 Wittyg W. (1914), Pieczęcie miast dawnej Polski, z. 3, Kraków 35 Dorcz K., Jeszcze o pieczęciach i herbach Izbicy, https://sigillarium.pl/index.php/2022/11/28/jeszcze-o-pieczeciach-i-herbie-izbicy/2022 [dostęp: 30. 08. 2024]