1734-4867 Zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej i urlop opiekuńczy z perspektywy prawa socjalnego Time off from work on grounds of force majeure and carers’ leave in the social law perspective Lach Daniel Eryk author Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 04g6bbq64 Correspondence to: Daniel Eryk Lach 22 10 2024 Tom 31 Zeszyt 4 Volume 31 (2024) 237 251 Copyright © 2024 2024 powstała w wyniku badań prowadzonych podczas pobytu naukowo-badawczego w Instytucie Niemieckiego i Europejskiego Prawa Administracyjnego na Wydziale Prawa Ruprecht-Karls-Universität w Heidelbergu, sfinansowanego ze środków Ruprecht-Karls-Universität w Heidelbergu w ramach projektu „Expanding Internationality – Internationales Gastprofessurenprogram”. 1 Borysiak W. (2016) Komentarz do art. 18 [w:] M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP, t. 1: Komentarz do art.1–86, Warszawa. 2 Czerniak-Swędzioł J. (2023) Vis maior jako powód zwolnienia od pracy, „Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej”, z. 4. 3 Czerniak-Swędzioł J. (2024) Urlop opiekuńczy i zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej – (nie)trafione uprawnienia pracownicze?, „Monitor Prawa Pracy”, nr 1. 4 Eurostat (2024) Demography of Europe – 2024 edition, https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/demography-2024#about-publication (dostęp: 2 sierpnia 2024). 5 Graue B. (2020) Auswirkungen der Richtlinie 2019/1158/EU zur Vereinbarkeit von Beruf und Privatleben fur Eltern und pflegende Angehorige auf das deutsche Arbeitsrecht, „Zeitschrift für europäisches Sozial- und Arbeitsrecht”, nr 2. 6 GUS (2019) Sytuacja demograficzna Polski do 2018 roku. Tworzenie i rozpad rodzin, Warszawa, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/sytuacja-demograficzna-polski-do-2018-roku-tworzenie-i-rozpad-rodzin,45,1.html (dostęp: 2 sierpnia 2024). 7 GUS (2023) Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2023 r., Warszawa, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-stan-i-struktura-ludnosci-oraz-ruch-naturalny-w-przekroju-terytorialnym-stan-w-dniu-30-czerwca,6,35.html (dostęp: 2 sierpnia 2024). 8 Henssler M., Willemsen H.J., Kalb H.J. (wyd.) (2020) Arbeitsrecht Kommentar, Köln. 9 Jaśkowski K. (2024) Komentarz do art. 1481 [w:] E. Maniewska, K. Jaśkowski, Kodeks pracy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 10 Krahmer U., Plantholz M., Kuhn-Zuber G. (wyd.) (2024) SGB XI. Soziale Pflegeversicherung. Lehrund Praxiskommentar, Baden-Baden. 11 Lach D.E. (2024) Kilka uwag do ustawy o świadczeniu wspierającym, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne”, nr 5. 12 Nałęcz M. (2024) Komentarz do art. 1731 [w:] W. Muszalski, K. Walczak (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa. 13 Rancke F., Pepping G. (wyd.) (2022) Mutterschutz, Elterngeld, Elternzeit: MuSchG, BEEG, MuSchEltZV, PflegeZG, FPfZG, Kindergeldrecht, UVG: Handkommentar, Baden-Baden. 14 Rączka K. (2024) Komentarz do art. 1481 [w:] M. Gersdorf, W. Ostaszewski, M. Raczkowski, A. Zwolińska, K. Rączka, Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa. 15 Rycak M. (2023) Komentarz do art. 1481 [w:] K. Walczak. (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa. 16 Sobczyk A. (2023) Komentarz do art. 1481 [w:] A. Sobczyk (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa. 17 Stefański K. (2023) Zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne”, nr 8. 18 Stopka K. (2020) O realizacji zabezpieczenia społecznego w przepisach kodeksu pracy, „Przegląd Prawa i Administracji”, nr 120. 19 Szukalski P. (2014) Charakterystyka związkow kohabitacyjnych we wspołczesnej Polsce, „Wiadomości Statystyczne”, nr 8. 20 Treichel S. (2021) Zur Notwendigkeit einer Umsetzung der Vereinbarkeitsrichtlinie 2019/1158 vom 20. Juni 2019 in das geltende Arbeits- und Sozialrecht: Rechtsgutachten im Auftrag des Bundesvorstandes des Deutschen Gewerkschaftsbundes, Berlin. 21 Zieleniecki M. (2023) Komentarz do art. 1731 [w:] A. Sobczyk (red.), Kodeks pracy. Komentarz. Warszawa. 23 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 ze zm. 24 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. 2024, poz. 572 tekst jedn. 25 Ustawa z dnia 25 lutego 1964 roku – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 2023, poz. 2809 tekst jedn. 26 Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy, Dz.U. 2023, poz. 1465 tekst jedn. ze zm. 27 Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz.U. 2023, poz. 2780 tekst jedn. 28 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, Dz.U. 2024, poz. 323 tekst jedn. 29 Ustawa z dnia 4 kwietnia 2004 roku o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, Dz.U. 2024, poz. 246 tekst jedn. 30 Ustawa z dnia 9 marca 2023 roku o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2023, poz. 641. 31 Ustawa z dnia 7 lipca 2023 roku o świadczeniu wspierającym, Dz.U. 2023, poz. 1429 ze zm. 32 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 roku w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, Dz.U. 2014, poz. 1632 tekst jedn. 33 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 roku w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy, Dz.U. 2017, poz. 927 tekst jedn. 34 Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dz.Urz. UE C 2016, nr 202/47 wersja skonsolidowana. 35 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1158 z dnia 20 czerwca 2019 roku w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającej dyrektywę Rady 2010/18/UE, Dz.Urz. UE L 2019, nr 188/79. 36 Ustawa z dnia 28 maja 2008 roku o czasie opieki (Gesetz über die Pflegezeit, Pflegezeitgesetz – PflegeZG), BGBl. I, s. 874, 896. 37 Ustawy z dnia 6 grudnia 2011 roku o rodzinnym czasie opieki (Gesetz über die Familienpflegezeit, Familienpflegezeitgesetz – FPfZG), BGBl. I, s. 2564.