0080-3456
„Narodzie Polski, Litwy i Rusi, do broni! […] bój ostatni Europejskiej Cywilizacyi z dzikiem barbarzyństwem Azyi” – refleksje nad 160. rocznicą powstania styczniowego
“Nation of Poland, Lithuania and Ruthenia, to arms! […] the last battle of European Civilization with the wild barbarism of Asia” – reflections on the 160th anniversary of the January Uprising
Lewalski
Krzysztof
author
Instytut Historii Uniwersytetu Gdańskiego, ul. Wita Stwosza 55 80-952 Gdańsk
Correspondence to: Krzysztof Lewalski prodziekandsn@historia.ug.edu.pl
29
12
2023
LXXXIII (83)
2023
82
91
Copyright © 2023
2023
Autor w artykule snuje rozważania nad 160. rocznicą powstania styczniowego. Koncentrują się one wokół kilku istotnych zagadnień, które zostają podjęte w odpowiedzi na następujące pytania: czy była szansa na zwycięstwo? Czy sytuacja międzynarodowa w momencie wybuchu powstania była sprzyjająca? Czy stojący na czele powstania potrafili w tej szczególnej próbie być zjednoczeni i odłożyć spory partyjne na bok? Czy musiało dojść do powstania, czy można było go uniknąć? I wreszcie, czy powstanie coś dało?
[
Bigoszewska W., Polska biżuteria patriotyczna, Warszawa 2003.
]
[
Czy powstanie w roku 1863 było nieuchronne? Zapis dyskusji redakcyjnej odbytej 11 marca 2013 r. z udziałem Jerzego W. Borejszy, Andrzeja Nowaka, Jerzego Zdrady, prowadzonej
]
[
przez Macieja Janowskiego, „Kwartalnik Historyczny” 2014, R. 121, nr 4.
]
[
Dobrzycki W., Historia stosunków międzynarodowych w czasach nowożytnych 1815–1945, Warszawa 1996.
]
[
Dunin‑Wąsowicz K., Kult tradycji i opieka nad weteranami powstania 1863 roku w okresie międzywojennym, „Przegląd Historyczny” 1991, t. 82, z. 2.
]
[
Jan Paweł II o dziejach Polski, wybor i oprac. A. Zwoliński, Radom 2004.
]
[
Kieniewicz S., Powstanie Styczniowe 1863–1864 [w:] S. Kieniewicz, A. Zahorski, W. Zajewski, Trzy powstania narodowe kościuszkowskie, listopadowe, styczniowe, red. W. Zajewski, Warszawa 2000.
]
[
Kieniewicz S., Powstanie Styczniowe, Warszawa 1983.
]
[
Kondracki T., Polskie organizacje kombatanckie w Wielkiej Brytanii w latach 1945–1948, Warszawa 2006.
]
[
Konwicki T., Kompleks polski, Warszawa 1989.
]
[
Kozłowski E., Bibliografia Powstania Styczniowego, Warszawa 1964.
]
[
Kozłowski E., Wrzosek M., Dzieje oręża polskiego 1794–1938, Warszawa 1973.
]
[
Małyszek D., W 100. rocznicę. Trójgłos katolicki o powstaniu styczniowym (1963 rok) [w:] Scientia et Fidelitate. Księga Pamiątkowa Ewy i Czesława Deptułów Profesorów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, red. T. Panfil, Lublin 2013.
]
[
Marks i Engels o Polsce, Warszawa 1971.
]
[
Niebelski E., Wobec roku 1863. Księża w powstaniu styczniowym i ich losy, Lublin 2015.
]
[
Nieuważny A., Głupota czy wielki czyn, „Uważam Rze Historia” 2013, nr 1, https://historia.uwazamrze.pl/artykul/971129/glupota‑czy‑wielki‑czyn [dostęp: 5.07.2023].
]
[
Polskie powstania narodowe na tle przemian europejskich w XIX wieku, red. A. Barańska, W. Matwiejczyk, J. Ziołek, Lublin 2001.
]
[
Postuła W., Polska biżuteria patriotyczna i pamiątki historyczne XIX i XX wieku (na podstawie zbioru autora), Warszawa 2017.
]
[
Skibiński P., Insurekcyjny patriotyzm politycznego realisty? Stosunek prymasa Stefana Wyszyńskiego do powstań narodowych [w:] Patriotyzm Polaków. Studia z historii idei, red. J. Kloczkowski, Krakow 2006.
]
[
Skok H., Polacy nad Bajkałem 1863–1883, Warszawa 1974.
]
[
Sokoł S., 155 rocznica Powstania Zabajkalskiego, https://cbw.wp.mil.pl/pl/articles6‑aktualnosci/155‑rocznica‑powstania‑zabajkalskiego/ [dostęp: 17.05.2023].
]
[
Sztakelberg J.I., Pieczęcie powstańcze 1863–1864, Warszawa 1988.
]
[
Śliwowska W., Stefan Kieniewicz jako wydawca źródeł do dziejów powstania styczniowego, „Annales Universitatis Mariae Curie‑Skłodowska 1993, vol. 48, Sectio F.
]
[
Tarle E., Dyplomacja europejska od pokoju paryskiego do wojny Prus i Austrii z Danią (1856–1863) [w:] Historia dyplomacji do 1871 r., t. 1, oprac. S.W. Bachruszyn [i in.], Warszawa 1973.
]
[
Tierling‑Śledź E., 150. rocznica Powstania Styczniowego w polskich tygodnikach opinii (styczeń 2013), „Niepodległość i Pamięć” 2014, nr 1–2 (45–46).
]
[
W sto pięćdziesiątą rocznicę powstania styczniowego. Refleksje o dawnej i nowej historiografii – rozmowa z Profesorem Andrzejem Szwarcem (15.05.2013), wywiad przeprowadziła Edyta Pętkowska, „Teka Historyka” 2013, z. 46.
]
[
Wereszycki H., Historyk sam o sobie, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1986, R. 31, nr 3–4.
]