2956-3763 Zarządzanie profilaktyką bezpieczeństwa w jednostkach oświatowych Management of safety prevention in educational units Kobiałka Andrzej author Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Correspondence to: Andrzej Kobiałka 18 07 2024 4/2024 2024 83 96 Copyright © 2024 2024 Bezpieczeństwo w jednostkach oświatowych podlega nieustannym zmianom. To jedno z najważniejszych obowiązków zarówno dla organów prowadzących, dyrektorów, jak i nauczycieli, zwłaszcza w czasie, gdy pojęcie bezpieczeństwa na stałe wpisuje się w retorykę współczesnych czasów. W natłoku różnych niepokojących zdarzeń, incydentów, aktów przemocy, które mają miejsce na terenie placówek oświatowych, to promowanie profilaktyki na rzecz bezpieczeństwa wydaje się nieuchronne. Aby to zmienić należy ukierunkować oddziaływania na przeformułowanie nowej generacji oddziaływań profilaktycznych ukierunkowanych na bezpieczeństwo. Nawarstwiające się (nowe i ,,stare”) problemy społeczne w zakresie zachowań ryzykownych, problemowych, dewiacyjnych itp. wymagają szczegółowych procedur i wytycznych w celu ich ochrony. Pojawiające się nowe zagrożenia, jak i nowe podejścia do działań profilaktycznych wymagają zmiany formuły programów i realizatorów, którzy obejmują środowisko szkolne, będące największym terytorium działań profilaktycznych. Nie zawsze jednak rzeczywistość szkoły podąża za wyzwaniami współczesnej profilaktyki na rzecz bezpieczeństwa w jednostkach oświatowych. Nieoczekiwane, niekontrolowane zdarzenia przekładają się bowiem bezpośrednio na niskie poczucie bezpieczeństwa w szkołach. 1 Bilińska-Sucharek, E. (2003). Opor wobec szkoły. Dorastanie w perspektywie paradygmatu oporu. Kraków: Oficyna Wydawnicza ,,Impuls”. 2 Borkowska-Żebrowska, M. Czaczuń, K. Kusztal, J. Piasecka, M. Turczyk, M. (2020). 3 Bezpieczny uczeń w Krakowie – analiza zasobów środowiskowych w zakresie profilaktyki w szkole. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”. 4 Gaś, Z.B. (2016). Nowe wyzwania profilaktyki. Lublin: Wydawnictwo Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji. 5 Gierszewski, J. (2013). Bezpieczeństwo społeczne. Studium z zakresu bezpieczeństwa narodowego. Warszawa: Wydawnictwo Difin. 6 Iłendo-Milewska, A., Wojtach, A. (2014). Jakość funkcjonowania uczniów w środowisku szkolnym – poczucie bezpieczeństwa w percepcji uczniów. Przegląd Badań Edukacyjnych, 2(17), 153–174. 7 Karpińska, A. Zińczuk, M. Kowalczuk, K. (2022). Nauczyciel we współczesnej rzeczywistości edukacyjnej. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku. 8 Kobiałka, A. (2020). Nauczyciel w systemie implementacji działań profilaktycznych w szkole. Badania własne. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Paedagogica, 13, 92–110. 9 Korzeniowski, L. (2010). Menedżment – Podstawy zarządzania. Kraków: Wydawnictwo Eas. 10 Kunikowski, J. (2008). Bezpieczeństwo człowieka w świecie współczesnych zagrożeń. W: M. Konopczyński, B.M. Nowak (red.), Resocjalizacja. Ciągłość i zmiana. Warszawa: Wydawnictwo „Pedagogium”. 11 Macander, D. (2013). Profilaktyka uzależnień w szkole. E-poradnik. Warszawa: Wydawnictwo Ośrodek Rozwoju Edukacji. 12 Okoń, W. (2001). Słownik pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak. 13 Pilch, T. Bauman, T. (2001). Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”. 14 NIK (2020). Zabezpieczenie szkół przed zagrożeniami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Raport Najwyższej Izby Kontroli, nr 175/2020/P/20/070/LLO. 15 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2020 r. poz. 1386). 16 Rutkowski, C. (2018). Podstawy nauk o bezpieczeństwie z elementami naukoznawstwa. Bezpieczeństwo jako problem nauki i praktyki. Warszawa: Wydawnictwo Szkoła Główna Służby Pożarniczej. 17 Sajkowska, M. Szredzińska, R. (2022). Dzieci się liczą 2022. Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce. Warszawa: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. 18 Skubisz, J. (2018). Profilaktyka a bezpieczeństwo szkolne. Zarys problematyki, Zarządzanie innowacyjne w gospodarce i biznesie, 2(27), 89–104. 19 Szymańska, J. (2002). Programy profilaktyczne. Podstawy profesjonalnej psychoprofilaktyki. Warszawa: CMPPP. 20 Świniarski, J. (1999). Filozoficzne podstawy edukacji dla bezpieczeństwa. Warszawa: Departament Społeczno-Wychowawczy Ministerstwa Obrony Narodowej. 21 Urban, B. (2000). Zachowania dewiacyjne młodzieży. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. 22 Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. 2017 poz. 59). 23 Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 1991 nr 95 poz. 425). 24 Ziarko J. (2011). Zarządzanie wiedzą o zagrożeniach i bezpieczeństwie uczniów w rozwijaniu szkolnych systemów bezpieczeństwa. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.