2451-1986 Konstruktywna krytyka, mowa nienawiści czy przemoc słowna? Świadomość zjawiska hejtu w sieci w internetowej społeczności Constructive criticism, hate speech or verbal violence? Awareness of the phenomenon of online hate in the online community Ołtarzewska Karolina author Przybysz Monika author Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie 05sdyjv16 Correspondence to: Karolina Ołtarzewska k_oltarzewska@wp.pl Correspondence to: Monika Przybysz 28 06 2024 Numer 1 (16) 2024 2024 75 99 Copyright © 2024 2024 Mowa nienawiści, przemoc słowna, hejt i trolling są coraz częstszymi zjawiskami, z którymi spotyka się niemal każdy użytkownik internetu i mediów społecznościowych – niejednokrotnie w charakterze obserwatora, nieraz ofiary, a czasami jeszcze w roli samego hejtera. Aby zrozumieć coraz powszechniejszą agresję słowną w internetowej debacie w aspekcie komunikacyjnym, autorki poddały analizie przeprowadzoną fragmentaryczną celową diagnozę społeczną dotyczącą poziomu świadomości zjawiska hejtu w internecie oraz skutków wywołanych mową nienawiści bezpośrednio wpływających na człowieka. Celem podjętych badań jest charakterystyka zjawiska hejtu w świadomości internetowej społeczności. 1 Ahlgren M., Ponad 55 statystyk, faktów i trendów na Facebooku na rok 2023, https://www.websiterating.com/pl/research/facebook-statistics/ (dostęp: 7.01.2024). 2 Breczko B., Tak się walczy z hejtem w sieci. Youtuber Michał Karmowski odnalazł osobę, która obrażała go w internecie, https://tech.wp.pl/tak-sie-walczy-z-hejtem-w-sieci-youtuber-michal-karmowski-odnalazl-osobe-ktora-obrazala-go-w-internecie,6071628378764417a (dostęp: 7.01.2024). 3 Council of Europe, Committee of Ministers, Recommendation No. R (92) 19 Of the Committee Of Ministers To Member States On Video Games With A Racist Content (Adopted by the Committee of Ministers on 19 October 1992 at the 482nd meeting of the Ministers’ Deputies), https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=09000016804d74f7 (dostęp: 8.01.2024). 4 Council of Europe, Committee of Ministers, Recommendation No. R (97) 20 of the Committee of Ministers to member states on “hate speech” adopted on 30 October 1997, https://rm.coe.int/1680505d5b (dostęp: 8.01.2024). 5 Frącz A., Hejting – przejawy mowy nienawiści w Sieci, „Parezja” 2019, nr 2 (12), http://www.parezja.uwb.edu.pl/wp-content/uploads/2020/09/4.pdf (dostęp: 8.01.2024). 6 Grudecki M., Prawnokarne konsekwencje hejtu internetowego, „Kultura-Media-Teologia” 2017, nr 29, s. 112–126. 7 Hejt nasz powszedni. Dlaczego kobiety obrażają w Sieci?, https://www.papilot.pl/lifestyle/psychologia/32522/przyczyny-hejtu (dostęp: 7.01.2024). 8 Juza M., Hejterstwo w komunikacji internetowej: charakterystyka zjawiska, przyczyny i sposoby przeciwdziałania, „Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja” 2015, nr 25, s. 27–50. 9 Kaczmarek-Śliwińska M., Zarządzanie komunikacją kryzysową w przestrzeni mediów społecznościowych w kontekście zjawiska hejtingu, „Kultura-Media-Teologia” 2016, nr 25, s. 46–58. 10 Karmowski M., Zanim coś zrobisz…, pomyśl!!!, 21.12.2016, https://www.youtube.com/watch?v=HwXHokADYBQ (dostęp: 7.01.2024). 11 Komunikat z badań CBOS, Korzystanie z internetu w 2022 roku, Warszawa 2022. https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2022/K_077_22.PDF (dostęp: 8.01.2024). 12 Komunikat z badań CBOS, Korzystanie z komputerów i internetu, Warszawa 2010, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2010/K_079_10.PDF (dostęp: 8.01.2024). 13 NASK – Państwowy Instytut Badawczy, Ogólnopolska Sieć Edukacyjna, „Nastolatki 3.0” Raport z ogólnopolskiego badania uczniów, Warszawa 2021, https://www.nask.pl/download/30/4252/media202109ThinkstatNastolatki30-Digital.pdf (dostęp: 7.01.2024). 14 Podraza U., Hejt jako zagrożenie wizerunku i pozycji rynkowej firm, „Kultura-Media-Teologia” 2017, nr 29, s. 33–45. 15 Raport Fundacji UNAWEZA, MŁODE GŁOWY. Otwarcie o zdrowiu psychicznym, Warszawa 2023, https://mlodeglowy.pl/wp-content/uploads/2023/04/MLODE-GLOWY.-Otwarcie-o-zdrowiu-psychicznym_-Raport-final.pdf (dostęp: 8.01.2024). 16 Raport Gemius, PBI I IAB Polska, Social Media 2023, 31.05.2023, https://www.iab.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/RAPORT_SOCIAL_MEDIA_2023.pdf (dostęp: 7.01.2024). 17 Rosińska K., Zjawisko hejtingu wśród młodzieży oraz sposoby przeciwdziałania, „Kultura-Media-Teologia” 2017, nr 29, s. 9–23. 18 Rybicka M., Raport na temat hejtu wśród młodzieży, Global Dignity, 2018, https://globaldignity.pl/wp-content/uploads/2018/03/IQS_Wilki-i-owce-w-internecie_Hejt_Palac-Prezydencki_prezentacja_22.11.2017.pdf (dostęp: 7.01.2024). 19 Traczyk Ł., Obraz kibicowskiej wojny warszawsko-poznańskiej w publikacjach serwisu internetowego weszlo.com, „Kultura-Media-Teologia” 2016, nr 25, s. 30–45. 20 Uniwersytet SWPS, ARC Rynek i Opinia, Polacy a hejt, https://arc.com.pl/polacy-a-hejt/#:~:text=-Zdecydowana%20wi%C4%99kszo%C5%9B%C4%87%20respondent%C3%B3w%20uwa%C5%BCa%2C%20%C5%BCe%20hejt%20to%20powa%C5%BCny,wyrazi%C4%87%20krytyczne%20opinie%20na%20jaki%C5%9B%20temat%20w%20Internecie (dostęp: 8.01.2024). 21 Wajs P., Hejting i trolling w kontekście kanonów 1364 i 1369, „Kultura-Media-Teologia” 2017, nr 29, s. 127–143. 22 Wajs P., Zjawisko hejtingu i trollingu na @ponfitex_pl. Analiza tweetów na przykładzie profilu papieża Franciszka, „Kultura-Media-Teologia” 2016, nr 25, s. 59–70.