1896-0200 Społeczeństwo obywatelskie w rozumieniu uczniów krakowskich szkół średnich Civil society as understood by students of Kraków secondary schools Trzópek- Paszkiewicz Joanna author Ulatowska Roksana author Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Instytut Spraw Publicznych Uniwersytet Jagielloński w Krakowie 03bqmcz70 Correspondence to: Joanna Trzópek- Paszkiewicz j.trzopek@uj.edu.pl Correspondence to: Roksana Ulatowska roksana.ulatowska@uj.edu.pl 29 12 2023 Numer 3–4 (60) 2023 115 125 Copyright © 2023 2023 <div>Celem głównym badania jest poznanie rozumienia społeczeństwa obywatelskiego przez uczniów krakowskich szkół średnich. Szkoła to instytucja, która poza nauczaniem i tworzeniem przestrzeni dla uczenia się uczniów pełni inne funkcje społeczne, w tym socjalizacyjną i rozwoju podmiotowości. Szkoła to pierwsza wspólnota życia społecznego, która może być przestrzenią dla rozwoju kompetencji społecznych, demokratycznych i obywatelskich. Punktem wyjścia jest poznanie modeli mentalnych uczniów w zakresie konstruktu społeczeństwa obywatelskiego. Przeprowadzono badania ilościowe wśród 308 uczniów szkół ponadpodstawowych z miasta i gminy Kraków. Młode pokolenie rozumie społeczeństwo obywatelskie jako aktywnych obywateli, którzy tworzą zaangażowaną, niezależną wspólnotę ukierunkowaną na cel. Badania pokazują, że to pojęcie rozumiane jest różnie i wymaga deliberacji i konstruktywnej rozmowy wśród młodych obywateli. Autorki postawiły także cel praktyczny, jakim było  wypracowanie rekomendacji dla szkół dotyczących sposobów wspierania aktywności obywatelskiej uczniów. </div> 1 Biesta G. (2019), What kind of society does the school need? Redefining the democratic work of education in impatient time, „Studies in Philosophy and Education”, 7, 657–668. 2 Bottery M. (2012), Leadership, the logic of sufficiency and the sustainability of education, „Educational Management Administration &amp; Leadership”, 40(4), 449–463. 3 Byung-Chul H. (2022), Społeczeństwo zmęczenia i inne eseje, przeł. R. Pokrzywka, M. Sutowski, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa. 4 Dewey J. (1966), Democracy and Education, Collier-Macmillan Canada Ltd, Toronto. 5 Fullan M. (2010), All Systems Go: The Change Imperative for Whole System Reform, SAGE Publishing, Thousand Oaks. 6 Hess D.E. (2009), Controversy in the Classroom: The Democratic Power of Discussion, Routledge, New York. 7 Kazimierczuk M. (2021), Ewolucja pojęcia idei społeczeństwa obywatelskiego [w:] R . Kania, M. Kazimierczuk, Społeczeństwo obywatelskie. Historia. Teoria. Praktyka (14–33), Wydawnictwo Difin, Warszawa. 8 Kurczewska J. (2006), Lokalne społeczeństwo obywatelskie (dwie możliwości interpretacyjne) [w:] B. Jałowiecki, W. Łukowski, Społeczności lokalne. Teraźniejszość i przyszłość (73–95), Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa. 9 Maurissen L., Claes E., Barber C. (2018), Deliberation in citizenship education: how the school context contributes to the development of an open classroom climate, „Social Psychology of Education”, 21, 951–972. 10 Osler A, Starkey H. (2006), Education for democratic citizenship: a review of research, policy and practice 1995–2005, „Research Papers in Education”, 21(4), 433–466. 11 Pietrzyk-Reeves D. (2012), Idea społeczeństwa obywatelskiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń. 12 Tocqueville A. de (1976), O demokracji w Ameryce, przeł. M. Król, Państwowy Instytut Wydawniczy, Kraków. 13 Trzópek-Paszkiewicz J. (2022), Rola szkoły w środowisku społecznym w opinii nauczycieli – doniesienia z badań [w:] G. Baran, Współczesne problemy zarządzania publicznego (163–178), Instytut Spraw Publicznych UJ, Kraków. 15 CBOS, Aktywność w organizacjach obywatelskich, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2022/K_041_22.PDF [dostęp: 2.05.2023]. 16 Rejestr szkół i placówek oświatowych, 2023, https://dane.gov.pl/pl/dataset/839,wykaz-szko-iplacowek-oswiatowych/resource/51521/table [dostęp: 2.05.2023].