2392-0106 Stefan Zakrzewski (1898-1934) – żołnierz Legionów Polskich i oficer zawodowy Wojska Polskiego Stefan Zakrzewski (1898-1934) – Soldier of the Polish Legions and Professional Officer in the Polish Army Durka Jarosław author Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego Correspondence to: Jarosław Durka 30 11 2023 X 2023 385 396 Copyright © 2023 2023 <p>Artykuł opisuje losy Stefana Zakrzewskiego (1898-1934), pochodzącego z rodziny o silnych tradycjach patriotycznych, młodzieżowego działacza Polskiej Organizacji Wojskowej, ochotnika Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego i uczestnika wojny polsko-sowieckiej 1920 r., podczas której został ranny. Po zakończeniu działań zbrojnych Stefan Zakrzewski postanowił kontynuować karierę wojskową. Dosłużył się stopnia kapitana. Na uwagę zasługuje też najbliższa rodzina Stefana Zakrzewskiego. Zarówno postać dziadka, Antoniego Freytaga, powstańca styczniowego, jak i matki, Stefanii, która działała społecznie w Kaliszu. Osoby te miały niewątpliwy wpływ na wybory życiowe Stefana, ale też jego siostry, Janiny, która podobnie jak matka działała społecznie, m. in. na rzecz internowanych w Szczypiornie legionistów.</p> <p> </p> 2 Archiwum Państwowe w Poznaniu. Oddział w Koninie, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Grodziec, sygn. 78 3 Archiwum Państwowe w Poznaniu. Oddział w Koninie, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Izbica Kujawska, sygn. 56 4 Archiwum Państwowe w Poznaniu. Oddział w Koninie, Księgi i akta hipoteczne sądów w Turku, sygn. 54/507/0/-/794 5 Archiwum Państwowe w Toruniu. Oddział we Włocławku, Akta Stanu Cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Osięciny, sygn. 21 6 Archiwum Państwowe w Toruniu. Oddział we Włocławku, Wojskowe Biuro Historyczne 7 Archiwum Państwowe w Toruniu. Oddział we Włocławku, Kolekcja Akt Personalnych i Odznaczeniowych 8 Archiwum Państwowe w Toruniu. Oddział we Włocławku, Janina Zakrzewska, sygn. Odrzuc. 25.06.1938 9 Archiwum Państwowe w Toruniu. Oddział we Włocławku, Stefan Zakrzewski, sygn. 6118 10 Archiwum Państwowe w Toruniu. Oddział we Włocławku, Stefan Zakrzewski, sygn. KZ 29/Z – 214 11 Archiwum Państwowe w Toruniu. Oddział we Włocławku, Stefan Zakrzewski, sygn. MN 15.06.1932 12 Archiwum Państwowe w Toruniu. Oddział we Włocławku, Stefania Zakrzewska, sygn. MN 16.03.1933 13 Archiwum rodzinne Anny Majewskiej-Rau, Akt śmierci Ludwika Zakrzewskiego z dnia 16 listopada 1923 r. 14 Archiwum rodzinne Anny Majewskiej-Rau,  Fragment historii rodziny napisany przez Grażynę z Kinów Rzymkowską (1` Majewską) (ur. 1934 r., zm. 2021 r.) 15 Archiwum rodzinne Anny Majewskiej-Rau, Książeczka legitymacyjna Stefana Zakrzewskiego – studenta Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Poznańskiego 17 Bieniecki R., Celer B. (2014), Katastrofa kaliska 1914. Materiały źródłowe (wybór), Kalisz. 18 Materiały źródłowe do dziejów legionistów internowanych w Szczypiornie w 1917 roku, wybór i oprac. G. Waliś (2017), Kalisz. 19 Sprawozdanie z działalności Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w 1935 r. 21 Wierna służba. Wspomnienia uczestniczek walk o niepodległość 1910-1915. Służba ojczyźnie. Wspomnienia uczestniczek walk o niepodległość 1915-1918, Warszawa 2021 23 Wywiad z Anną Majewską-Rau 24 Informacja z Archiwum Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie 26 „Dziennik Personalny” – 1932 27 „Gazeta Kaliska” – 1923, 1934 28 „Słowo” – 1898 29 „Świat Zasłużonych” – 1934 31 Bełdowski L. (1928), Zarys historji wojennej 29-go Pułku Strzelców Kaniowskich, Warszawa 32 Bożyk I. (2017), „Wzór żołnierza i obywatela” – Jan Opieliński, „Wojsznar”, „Zdanowicz” (1892-1918), „Przegląd Historyczno-Wojskowy”, nr 3 33 Brzychaczek W. (1929), Zarys historji wojennej 35-go Pułku Piechoty, Warszawa 34 Cutter Z. J. (2005), Saperzy II Rzeczypospolitej. Warszawa 35 Dobrowolski P. (2018), Świetlice żołnierskie – rola i zadania w systemie wychowawczym żołnierzy (1918-1939), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”, nr 101 36 Durka J. (2017), Materiały aparatu bezpieczeństwa na temat ziemianina Witolda Karłowskiego (1896-1959) z Grodnej, „Polonia Maior Orientalis”, T. 4 37 Maliszewski J. (1932), Postanie styczniowe. Notatki biograficzne uczestników, Warszawa 38 Małyszko S. (2012), Zabytkowe cmentarze przy Rogatce w Kaliszu, Kalisz 39 Mastalski L. (2020), Polska Organizacja Wojskowa. Okręg Częstochowsko-Wieluński Va/IX 1915-1918, Częstochowa 40 Mościcki H. (1929), Pomniki bojowników o niepodległość 1794-1863,Warszawa 41 Sętowski J. (2005), Cmentarz Kule w Częstochowie. Przewodnik biograficzny, Częstochowa 42 Sętowski J. (2011/2012), Powstańcy styczniowi 1863-1864 na cmentarzach częstochowskich: Kule, św. Rocha i ewangelicko-augsburskim. Biogramy, „Rocznik Muzeum Częstochowskiego” 43 Sobczak-Waliś M., Waliś G. (2013), Miejsca pamięci powstania styczniowego na terenie powstańczego województwa kaliskiego, Kalisz 44 Tabaka A. (2020), Podziękowania legionistów dla kaliskiej Ligi Kobiet. List Mieczysława Naramowskiego (1889-1954) na tle pamiętników jeńców ze Szczypiorna, „Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”, nr 20 45 Wolski M. (1931), Zarys historji wojennej 5-go Pułku Saperów, Warszawa 46 Wrotkowski H. (1970), Społeczeństwo Kalisza w latach pierwszej wojny światowej i dniach wyzwolenia, „Rocznik Kaliski”, T. III 48 Genealogia Polaków, https://genealogia.okiem.pl/powstaniec-styczniowy/71394/lucjan-freytag [dostęp: 20.12.2022]. 49 Genealogia Polaków, https://genealogia.okiem.pl/powstaniec-styczniowy/58099/lucjan-freytag [dostęp: 20.12.2022]. 50 Halak M., Kaliscy harcerze też walczyli o niepodległość, https://zyciekalisza.pl/artykul/kaliscy-harcerze-tez/853596 [dostęp: 20.12.2022]. 51 Kielakowie.com, https://kielakowie.com/getperson.php?personID=I85310&amp;tree=tree381 [dostęp: 20.12.2022]. 52 Kielakowie.com, https://kielakowie.com/getperson.php?personID=I85524&amp;tree=tree381 [dostęp: 20.12.2022]. 53 Mydlach P., Szkoła Handlowa w Kaliszu (1905-1917), http://2lo.kalisz.pl/images/szkola_handlowa_1905-1917.pdf [dostęp: 20.12.2022]. 54 MyHeritage, https://www.myheritage.pl/names/antoni_freytag [dostęp: 20.12.2022]. 55 Szczypiorno. Historia i współczesność, https://szczypiorno.info/oboz-w-szczypiornie-galeria-zdjec/nggallery/oboz-w-szczypiornie/pamietnik-janki-zakrzewskiej-wpisy-w-warszawie-kaliszu-1917_1920 [dostęp: 20.12.2022]. 56 Szczypiorno. Historia i współczesność, https://szczypiorno.info/oboz-w-szczypiornie-galeria-zdjec/nggallery/oboz-w-szczypiornie/albumik-stelli-takze-wpisy-wierszowane-legionistow-i-grafiki-jurka-krukowskiego-pazdziernik-grudzien-1917-r [dostęp: 20.12.2022]. 57 Szczypiorno. Historia i współczesność, https://szczypiorno.info/oboz-w-szczypiornie-galeria-zdjec/nggallery/oboz-w-szczypiornie/Albumik-dla-Janki-Zakrzewskiej [dostęp: 20.12.2022].