1231-1960 Higienizacja polskiej wsi przełomu lat 50. i 60. XX w. na przykładzie wybranych województw Hygienization of the Polish countryside at the turn of the 1950s and 1960s on the example of selected voivodships Paciorek Magdalena author Instytut Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów Polskiej Akademii Nauk Correspondence to: Magdalena Paciorek magda.pa@op.pl 27 11 2023 Tom 29 (2023) Suplement 2023 359 378 Copyright © 2023 2023 2 AAN, Ministerstwo Zdrowia, sygn. 1/47. 3 AAN, Zb. Najwyższa Izba Kontroli, sygn. 1154/0/12/30/204. 4 AAN, Zb. Najwyższa Izba Kontroli, sygn. 1154/0/12/30/203. 5 Dz.U. z 1959 r. nr 27, poz. 167. 7 „Biblioteczka Metodyczna Organizatora Oświaty Sanitarnej” nr 5. 8 „Biblioteczka Aktywisty PCK”. 9 „Biblioteczka Pogadanek Sanitarno-Oświatowych PCK”. 10 „Biblioteczka Zdrowia”. 11 „Biuletyn Informacyjny Wojewódzkiego Komitetu Higienizacji wsi w Poznaniu” wyd. przez WSSE w Poznaniu w latach 1959–1960. 12 Chrząstek H., Poddubiuk W., Ocena warunków bytowych i stanu zdrowia dzieci gromady Gołąb, [w:] Stan zdrowotny i higiena wsi lubelskiej, Materiały z obozów naukowo-społecznych 1954–1960, Lublin 1964. 13 Danielski J., Zdrowie i higiena wsi na Lubelszczyźnie, „Lubelski Dziennik Wojewódzki” 1938, nr 3. 14 Danielski J., Wawrzyszuk B., Stankiewicz A., Kowalczyk M., Badania ogniskowe stanu sanitarno-higienicznego wybranych wsi gromady Świeciechów, [w:] Stan zdrowotny i higiena wsi lubelskiej. Materiały z obozów naukowo-społecznych 1954–1960, Lublin 1964. 15 Demel M., W służbie Hygiei i Syreny. Życie i dzieło doktora Polaka, Warszawa 1970. 16 Demel M., Z dziejów promocji zdrowia, Kraków 2000. 17 Florek-Łuszczki M., Higienizacja polskiej wsi jako ruch socjomedyczny, Lublin 2015. 18 Grzesiak W., Stan Higieny i zdrowia ludności wiejskiej południowych powiatów województwa stanisławowskiego pod koniec lat 30. XX w. na podstawie sprawozdań instruktorek kursu gospodarstwa domowego, [w:] W. Ślusarczyk, G. Frischke (red.), Lecznictwo na prowincji w świetle tekstów kultury i źródeł historycznych (wybrane problemy XIX–XX w.), Lublin 2022. 19 Higiena otoczenia na wsi, Warszawa 1959. 20 https://www.archiwum.kalisz.pl/wystawy-on-line/wzorowa-wiesliskow-i-jej-tworca. 21 Kacprzak M., Wieś płocka – warunki bytowania, Warszawa 1937. 22 Kaczmarski Z., Birbach I., Wawrzyszuk B., Umińska R., Badania stanu higieny wsi Gołąb, [w:] Stan zdrowotny i higiena wsi lubelskiej, Materiały z obozów naukowo-społecznych 1954–1960, Lublin 1964. 23 Konkursy zdrowia na wsi, „Wiadomości Medyczne” 1937, z. 3. 24 Księga pamiątkowa zjazdu medycyny wiejskiej w Lublinie, Warszawa 1964. 25 Mejers S., Łaźnie i pralnie na wsi, Poradnik dla działacza wiejskiego, Warszawa 1958. 26 Paciorek M., Higiena dzieci i młodzieży w polskim czasopiśmiennictwie medycznym okresu międzywojennego, Warszawa 2010. 27 Prażmowski W., Zagadnienie higienizacji wsi województwa łódzkiego, Łódź 1960. 28 Rudolf Z., Higiena wsi, „Lekarz Polski” 1938, nr 4. 29 Rudolf Z., O technice sanitarnej, „Zdrowie Publiczne” 1938, nr 7. 30 Rudolf Z., Planowanie wsi a zdrowie publiczne, „Nowiny Społeczno-Lekarskie” 1938, nr 13–14. 31 Rudolf Z., Podstawowe zagadnienia zdrowotne wsi i miasteczek, Warszawa 1927. 32 Rudolf Z., Urządzenia techniczno-sanitarne i inwestycje użyteczności publicznej na wsi, „Zdrowie Publiczne” 1939, nr 2. 33 Sobociński A., Higiena na wsi, broszurka przeznaczona do bezpłatnego rozdawnictwa przez placówki służby zdrowia na wsi, Warszawa 1972. 34 Stankiewicz A., Krupka M., Birbach I., Wawrzyszuk B., Umińska R., Kaczmarski Z., Badanie stanu higieny środowiska wiejskiego wybranego rejonu w gromadzie Zwierzyniec, [w:] Stan zdrowotny i higiena wsi lubelskiej, Materiały z obozów naukowo-społecznych 1954–1960, Lublin 1964. 35 Stankiewicz Z., Chrząstek-Spruch H., Poddubiuk W., Analiza sposobu żywienia i stanu zdrowia dzieci z wybranych wsi województwa lubelskiego, „Zdrowie Publiczne” 1962, nr 1. 36 Szajner I., Wróblewska B., Niedobory jakościowe w odżywianiu dzieci wiejskich oraz wpływ tych czynników na rozwój i zachorowalność, [w:] Stan zdrowotny i higiena wsi lubelskiej, Materiały z obozów naukowo-społecznych 1954–1960, Lublin 1964. 37 Szniolis A., Uzdrawianie wsi, „Zdrowie” 1930, nr 9–10. 38 Szniolis A., Przyczynek do poznania wsi polskiej. Wynik badania wsi Nieporęt, „Zdrowie” 1930, nr 9–10. 39 Szpak E., Chory człowiek jest wtedy jak coś go boli, Społeczno-kulturowa historia zdrowia i choroby na wsi w Polsce Ludowej, Warszawa 2018. 40 Umińska R., Kaczmarski Z., Wawrzyszuk B., Birbach I., Krupka M., Stankiewicz A., Stan higieny wsi Żabno i Zagroble gromady Turobin oraz perspektywy jej poprawy na tle warunków ekonomicznospołecznych, [w:] Stan zdrowotny i higiena wsi lubelskiej. Materiały z obozów naukowo-społecznych 1954–1960, Lublin 1964. 41 Wawrzyszczuk B., Łaźnie na wsi, Warszawa 1957. 42 Wawrzyszuk B., Łaźnie na wsi, Warszawa 1963. 43 Wawrzyszuk B., Próba oceny stanu sanitarno-higienicznego wsi polskiej w świetle 28 obozów letnich organizowanych przez akademie medyczne w latach 1953–1958, [w:] Stan zdrowotny i higiena wsi lubelskiej, Materiały z obozów naukowo-społecznych 1954–1960, Lublin 1964. 44 Więckowska E., Państwowy Zakład Higieny w Warszawie w latach 1918–1954: organizacja cele i zadania, „Medycyna Nowożytna” 2001, nr 2. 45 Wojciechowski M., Olszewski J., Społeczne obozy wędrowne Koła Medyków Uniwersytetu Warszawskiego w okresie międzywojennym, [w:] W. Ślusarczyk, G. Frischke (red.), Lecznictwo na prowincji w świetle tekstów kultury i źródeł historycznych (wybrane problemy XIX–XX w.), Lublin 2022.