1234-7175 Zaburzenia ortoreksyjne a poczucie własnej skuteczności i satysfakcja z życia studentów kierunków medycznych – badanie przekrojowe Orthorexic disorders, self-efficacy and satisfaction with life of medical students – cross-sectional study Pieczykolan Agnieszka author Grzesik-Gąsior Joanna author Bień Agnieszka author Krygowska Krystyna author Uniwersytet Medyczny w Lublinie 016f61126 Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie Correspondence to: Agnieszka Pieczykolan Correspondence to: Joanna Grzesik-Gąsior Correspondence to: Agnieszka Bień Correspondence to: Krystyna Krygowska 19 12 2023 Tom 38, Numer 2 Tom 38 (2023) 13 24 Copyright © 2023 2023 <p>Celem badania była ocena związku pomiędzy poczuciem własnej skuteczności i satysfakcją z życia a występowaniem ortoreksji u studentów kierunków medycznych. Badanie zostało przeprowadzone w 2021 roku wśród 304 studentów kierunków medycznych. Wykorzystana została metoda sondażu diagnostycznego z zastosowaniem standaryzowanych kwestionariuszy ORTO-15, SWLS, GSES. Przeprowadzona analiza statystyczna wykazała silną dodatnią korelację pomiędzy satysfakcją z życia a poczuciem własnej skuteczności. Ryzyko zachowań ortorektycznych było związane z poziomem BMI, kierunkiem studiowania oraz województwem, w którym studiowały badane osoby. Studenci z nieprawidłowym BMI mają większą skłonność do zaburzeń ortorektycznych w porównaniu do studentów z prawidłowym BMI. Najwyższe ryzyko zachorowania na ortoreksję prezentowali studenci kierunku stomatologia i fizjoterapia, z województwa dolnośląskiego, a najmniejsze ryzyko zachowań ortorektycznych dotyczyło studentów kierunku zdrowie publiczne z województwa śląskiego.</p> 1 Barthels F. (2014). Orthorektisches Ernährungsver­ halten – Psychologische Untersuchungen zu einem neuen Störungsbild. Düsseldorf: Institut für Experimentelle Psychologie. 2 Catalina Zamora M.L., Bote Bonaechea B., García Sánchez F., Ríos Rial B. (2005). Orthorexia nervosa. A new eating behavior disorder? Actas Españolas de Psiquiatría, 33(1), 66–68. 3 Dunn T.M., Bratman S. (2016). On orthorexia nervosa: A review of the literature and proposed diagnostic criteria. Eating Behaviors, 21, 11–17. 4 Gkiouleka M., Stavraki C., Sergentanis T.N., Vassilakou T. (2022). Orthorexia nervosa in adolescents and young adults: a literature review. Children (Basel), 9(3), 365. 5 Gortat M., Samardakiewicz M., Perzyński A. (2021). Ortoreksja – wypaczone podejście do zdrowego odżywiania się. Psychiatria Polska, 55(2), 421–433. 6 Gubiec E., Stetkiewicz-Lewandowicz A., Rasmus P., Sobów T. (2015). Problem ortoreksji w grupie studentów kierunku dietetyka. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 21(1), 95–100. 7 Hyrnik J., Zasada I., Jelonek I., Wilczyński K.M., Janas-Kozik M. (2021). Ortoreksja – aktualne ujęcie problemu. Przegląd badań. Psychiatria Polska, 55(2), 405–420. 8 Juczyński Z. (2012). Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. 9 Kong F., Ding K., Yang Z., Dang X., Hu S., Song Y., Liu J. (2015). Examining gray matter structures associated with individual differences in global life satisfaction in a large sample of young adults. Social Cognitive and Affective Neuroscience, 10(7), 952–960. 10 Koszowska A., Dittfeld A., Zubelewicz-Szkodzińska B. (2013). Psychologiczny aspekt odżywiania oraz wpływ wybranych substancji na zachowania i procesy myślowe. Hygeia Public Health, 48(3), 279–284. 11 Kupcewicz E., Szczypiński W., Kędzia A. (2018). Satysfakcja z życia w kontekście życia zawodowego pielęgniarek. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 8(1), 27–32. 12 Lamarche L., Tejpal A., Mangin D. (2018). Self-efficacy for medication management: a systematic review of instruments. Patient Preference and Adherence, 12, 1279–1287. 13 Łucka I., Janikowska-Hołoweńko D., Domarecki P., Plenikowska-Ślusarz T., Domarecka M. (2019). Ortoreksja – oddzielna jednostka chorobowa, spektrum zaburzeń odżywiania czy wariant zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych? Psychiatria Polska, 53(2), 371–382. 14 Machado L.A.C., Telles R.W., Costa-Silva L., Barreto S.M. (2016). Psychometric properties of multidimensional health locus of control – A and General Self-Efficacy Scale in civil servants: ELSA-Brasil Musculoskeletal Study (ELSA-Brasil MSK). Brazilian Journal of Physical Therapy, 20(5), 451–460. 15 Mitrofanova E., Pummell E., Martinelli L., Petroczi A. (2021). Does ORTO-15 produce valid data for “orthorexia nervosa”? A mixed-method rpretations of the fifteen test items. Eating and Weight Disorders, 26(3), 897–909. 16 Moroze R.M., Dunn T.M., Craig Holland J., Yager J., Weintraub P. (2015). Microthinking about micronutrients: a case of transition from obsessions about healthy eating to near-fatal “orthorexia nervosa” and proposed diagnostic criteria. Psychosomatics, 56(4), 397–403. 17 Náfrádi L., Nakamoto K., Schulz P.J. (2017). Is patient empowerment the key to promote adherence? A systematic review of the relationship between self-efficacy, health locus of control and medication adherence. PLoS ONE, 12(10), e0186458. 18 Rajani N.B., Skianis V., Filippidis F.T. (2019). Association of environmental and sociodemographic factors with life satisfaction in 27 European countries. BMC Public Health, 19, 534. 19 Saddichha S., Babu G.N., Chandra P. (2012). Orthorexia nervosa presenting as prodrome of schizophrenia. Schizophrenia Research, 134(1), 110. 20 Skrzypek M., Krzyszycha R.M., Stachorzecka O., Szczygieł K. (2021). Rozpowszechnienie zachowań ortorektycznych i sposoby rozumienia zdrowia przez studentów Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 27(4), 473–479. 21 Stochel M., Janas-Kozik M., Zejda J.E., Hyrnik J., Jelonek I., Siwiec A. (2015). Walidacja kwestionariusza ORTO-15 w grupie młodzieży miejskiej w wieku 15–21 lat. Psychiatria Polska, 49(1), 119–134. 22 Varga M., Thege B.K., Dukay-Szabó S., Túry F., van Furth E.F. (2014). When eating healthy is not healthy: orthorexia nervosa and its measurement with the ORTO-15 in Hungary. BMC Psychiatry, 1), 1–11.