2392-0106 Sport szkolny w Kaliszu do 1939 roku School Sports in the City of Kalisz up to 1939 Jaroszewski Julian author Akademia Nauk Stosowanych w Koninie Correspondence to: Julian Jaroszewski 15 11 2023 X 2023 163 182 Copyright © 2023 2023 <p>Artykuł poświęcony jest działalności sportowej młodzieży szkolnej w m. Kaliszu do 1939 roku. Ruch sportowy młodzieży szkolnej m. Kalisza rozpoczął się w II dekadzie XX wieku. Miał charakter spontaniczny, ograniczony do meczów piłkarskich „dzikich drużyn”. Formalnego kształtu przybrał po 1921 roku, tj. powołaniu uczniowskich kół sportowych, następnie Przystani Wioślarskiej Młodzieży Szkolnej (1929 rok) i Międzyszkolnego Klubu Sportowego (1932 rok). Najpopularniejszymi dyscyplinami sportowymi w środowisku młodzieży była piłka nożna, boks, lekkoatletyka oraz wioślarstwo. Najwyższy poziom sportowy demonstrowali uczniowie Gimnazjum Państwowego im. Adama Asnyka i Gimnazjum Państwowego im. Tadeusza Kościuszki. Największym sukcesem sportowym było wywalczenie przez pięściarzy Międzyszkolnego Klubu Sportowego tytułów drużynowego mistrza m. Kalisza w boksie w latach 1932 i 1933. Corocznie młodzież szkolna uczestniczyła w mistrzostwach szkół średnich i świętach wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego. Główny ruch sportowy skoncentrowany był w środowisku męskiej młodzieży szkół gimnazjalnych. Sport wśród dziewcząt oraz uczniów szkół powszechnych był opóźniony. Niekorzystny wpływ na rozwój sportu szkolnego miało zarządzenie władz oświatowych izolujące sport szkolny od klubów i stowarzyszeń sportowych.</p> <p> </p> 2 Archiwum Państwowe w Poznaniu, Kuratorium Okręgu Szkolnego Poznańskiego w Poznaniu 3 Archiwum Państwowe w Łodzi, Urząd Wojewódzki Łódzki 1918-1939 4 Archiwum Państwowe w Kaliszu, Starostwo Powiatowe w Kaliszu 5 Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej, Zbiory prywatne J.S. Stabno 7 „Makabi” 1913-1938. XXV lat istnienia Ż.T.G.S. w Kaliszu (1939), Kalisz [jedniodniówka]. 8 Dziennik „Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego” 1925, nr 5, poz. 52; 1926, nr 7, poz. 57 9 Mały Rocznik Statystyczny 1939 10 „Monitor Polski”, 1930, Nr 169, poz. 255 11 Wojciechowski A. (1988), Rozwój wychowania fizycznego i sportu w Kaliszu do 1939 roku, Praca magisterska, AWF we Wrocławiu, Wrocław. 13 „Asnykowiec” – 2002 14 „Czyn i słowo” – 1934 15 „Echo Kaliskie Ilustrowane” – 1930, 1933-1939 16 „Gazeta Kaliska” – 1911, 1922-1925, 1927, 1929-1930, 1932 17 „Goniec Kaliski” – 1932 18 „Kurier Łódzki” – 1930 19 „Przegląd Sportowy” – 1925, 1933, 1935 20 „Raz, dwa, trzy” – 1933 21 „Sport szkolny” – 1937-1938 22 „Stadion” – 1923 23 „Sztubank” – 931-1932 24 „Świt” – 1925, 1928-1932 25 „Wychowanie Fizyczne” – 1938 26 „Ziemia Kaliska” – 1986 28 Grot Z., Gaj J. (1973), Zarys dziejów kultury fizycznej w Wielkopolsce, Warszawa-Poznań 29 Hapiжний C. (S. Nariżnyj) (1942), Українська еміграція культурна праця української еміграції між двома світовими ві ѝнамі, Praga 30 Humeniuk O. (2019), Organizacje młodzieżowe w obozach dla internowanych z Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej w Polsce, [w:] Polska i Ukraina. Problemy i perspektywy, red. M. Apollo, M. Krupska-Klimczak, Kraków 31 Jarecki M. (2004/2005), Kartka z dziejów ukraińskiej emigracji w Kaliszu w połowie lat trzydziestych XX w., „Rocznik Kaliski”, t. 30 32 Jaroszewski J. (2020), Physical activity of Ukrainian people interned in camps on the territory of Łódzkie voivodeship in years 1920-1938, „Sport i Turystyka”, t. 3, nr 3, Częstochowa. 33 Kaczmarkiewicz M. (2021), Fibigerowie, Kalisz 34 Kobierecki M. M. (2011), Czym jest sport? Analiza wybranych definicji pojęcia „sport” oraz pojęć zbliżonych, [w:] Z dziejów kultury fizycznej Polski i wybranych regionów mniejszości narodowych, red. J. Dżereń, Płock 35 Kolańczyk A. (1995), Internowani żołnierze armii UNR w Kaliszu 1920-1939, Kalisz-Przemyśl-Lwów 36 Osiński W. (2011), Teoria wychowanie fizycznego, Poznań 37 Polanowski E. (1993), Szkoła kaliska. Dzieje I Liceum Ogólnokształcącego im. A. Asnyka w Kaliszu, Kalisz 38 Polk E. (2008), Miejsce sportu we współczesnej polszczyźnie, [w:] Społecznoedukacyjne oblicza współczesnego sportu i olimpizmu, red. J. Chełmecki, Warszawa 39 Stabno J. S. (2020), Kaliszanie na ringu 1932-2019, tom II. Wrocław 40 Sribniak I., Palienko M. (2022), Sport w obozowej codzienności internowanych żołnierzy Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej (Strzałkowo-Kalisz-Szczypiorno) 1921-1922, „Polonia Maior Orientalis”, T. IX 41 Szymański L. (1995), Kultura fizyczna w polityce II Rzeczypospolitej, Wrocław 42 Walczak K. (1999), Szkoła dwojga imion. Kalisz 43 Wrotkowski H. (1976), Szkolnictwo kaliskie w latach 1918-1928, „Rocznik Kaliski” t. IX 45 https://www.facebook.com/photo/?fbid=10217560839078271&amp;-set=gm.2994561960608744, [dostęp: 27.12.2021].