2392-0106 Skarby monet rzymskich z okolic Kalisza. Historia odkryć i późniejsze losy The Hoards of Roman Coins from the Vicinity of Kalisz. History df Discoveries and Subsequent Fate Jarych Adam author Uniwersytet Warszawski 039bjqg32 Correspondence to: Adam Jarych 08 11 2023 X 2023 101 113 Copyright © 2023 2023 <p>Niniejszy tekst koncentruje się na pięciu skarbach monet rzymskich, odkrytych w okolicach Kalisza w XIX i XX w. Przybliżając głównie historie odkryć oraz późniejsze losy skarbów, które w większości przypadków zostały rozproszone i trafiły do Rosji, Niemiec czy Stanów Zjednoczonych. Tylko nieliczne zabytki z opisanych w artykule depozytów są obecnie uchwytne i znajdują się w muzeach w Polsce tj. srebrna zapinka z Zagórzyna w MOZK czy kilka monet ze skarbu z Prażuch i Zagórzyna w Łodzi i w Warszawie.</p> <p> </p> 2 „Ilustrowany Kuryer Codzienny” – 1931 4 Alföldi A. (1929-1930), Materialien zur Klassifizierung der gleichzeitigen Nachahmungen von römischen Münzen aus Ungarn und den Nachbarländern, III, Nachahmungen römischer Goldmedaillons als germanischer Halsschmuck, „Numizmatikai Közlöny”, nr 28-29 5 Baranowski T. (1983), Dzieje badań archeologicznych nad okresem przedrzymskim i rzymskim w dorzeczu środkowej Prosny, „Rocznik Kaliski” t. 16 6 Baranowski T. (1985), Kaliskie skupisko osadnicze kultury przeworskiej (przemiany zasiedlenia), „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Seria Archeologiczna” 32 7 Biliński B. (1961), Dwa świadectwa antyczne: Kalisia Ptolemeusza (Geographia II, 11, 13) i Halisii Tacyta (Germania 43,2), [w:] Osiemnaście wieków Kalisza. Studia i materiały do dziejów miasta Kalisza i regionu kaliskiego, tom 2, Kalisz 8 Bursche A. (2009), Germanic gold bracteates from the hoard in Zagórzyn near Kalisz, [w:] Byzantine Coins in Central Europe between the 5th and 10th Century, red. M. Wołoszyn, Moravia Magna, Seria Polona vol. III, Kraków 9 Bursche A. 1998. Złote medaliony rzymskie w Barbaricum: symbolika prestiżu i władzy społeczeństw barbarzyńskich u schyłku starożytności, Warszawa 10 Dymowski A. (2011), Znaleziska monet rzymskich z terenów Polski rejestrowane w pierwszych latach XXI w. aspekty źródłoznawcze, Zielona Góra 11 Dymowski A. (2013), Chronologia napływu denarów rzymskich z I-III wieku na ziemie Polski w świetle analizy nowego materiału ze znalezisk drobnych, „Wiadomości Numizmatyczne”, nr 57 12 Gumowski M. (1954-1956), Moneta rzymska w Polsce, „Przegląd Archeologiczny”, nr 9 13 Gupieniec A. (1954), Przewodnik po Dziale Numizmatycznym Muzeum Archeologicznego w Łodzi, tom 1, Łódź 14 Jakimowicz R. (1924), Zabytki przedhistoryczne z obszaru Rzeczpospolitej Polskiej w zbiorach rosyjskich, „Wiadomości Archeologiczne”, nr 9 15 Jakimowicz R. (1935), Sprawozdanie z działalności Państwowego Muzeum Archeologicznego za 1927 r., „Wiadomości Archeologiczne”, nr 13 16 Jażdżewski W. (1890), Zapinki z dwoma i trzema wałkami z pod Kalisza, „Zapiski Archeologiczne Poznańskie”, nr 1 17 Kaczanowicz P., Margos U. (2002), Tabvla Imperii Romani, M34 – Kraków, Kraków 18 Kasiński Z. (1948), Zestawienie importów rzymskich z obszarów województwa łódzkiego, „Biblioteka Archeologiczna”, nr 2. 19 Kolendo J. (1998), Kontakty Cesarstwa Rzymskiego z ziemiami Europy Środkowej, w: Nowe znaleziska importów rzymskich z ziem Polski I, tom I, red. J. Kolendo, Warszawa 20 Kolendo J. (1998), Rola studiów źródłoznawczych w badaniach nad importami rzymskimi znajdującymi się na terenie Barbaricum, w: Świat antyczny i barbarzyńcy, teksty, zabytki, refleksja nad przeszłością, tom 2, Warszawa 21 Kolendo J. (2001), O kilku znaleziskach monet rzymskich w Polsce, [w:] Korpus znalezisk rzymskich z europejskiego Barbaricum – Polska, Suplement, tom 2, red. J. Kolendo, A. Bursche, Warszawa 22 Kolendo J. (2006), Jerzy Samuel Bandtkie autorem pionierskiej pracy z roku 1824 o znaleziskach monet rzymskich na ziemiach Polski, [w:] Korpus znalezisk rzymskich z europejskiego Barbaricum – Polska, Suplement, tom 3, red. A. Bursche, R. Ciołek, Warszawa 23 Kolendo J. (2009-2010), Kalisia i Leukaristos: dwa „miasta” w Geografii Ptolemeusza i zagadnienie współrzędnych geograficznych w „Wielkiej Germanii”, „Światowit” nr 8 24 Kunisz A. (1973), Katalog skarbów monet rzymskich odkrytych na ziemiach polskich, [w:] Materiały do prahistorii ziem polskich, epoka żelaza okres rzymski, red. W. Hensel, Warszawa 25 Miłek S. (2017), Sprzączka srebrna pozłacana ze skarbu odkrytego w Zagorzynie (pow. kaliski, woj. wielkopolskie), [w:] Barbarzyńskie tsunami. Okres wędrówek ludów w dorzeczu Odry i Wisły, red. A. Bursche, K. Kowalski, B. Rogalski, Warszawa-Szczecin 26 Miłek S. (2020), New Evidence for the Migration Period in the Central Prosna Basin, [w:] The Migration Period between the Oder and the Vistula (2 vols), red. A. Bursche, J. Hines, A. Zapolska, Leiden 27 Pesch A. (2020), Shared Divine Imagery: Gold Bracteates, [w:] The Migration Period between the Oder and the Vistula (2 vols), red. A. Bursche, J. Hines, A. Zapolska, Leiden. 28 Petersen E. (1944), Bekannte und unbekannte germanische Funde der frühen Völkerwanderungszeit aus dem Osten. „Posener Jahrbuch für Vorgeschichte”, Posen 29 Potin V. M. (1967), Znaleziska monet na obszarze Polski według danych archiwów leningradzkich (1859-1889), „Wiadomości Numizmatyczne” t. 11 30 Przybylski S. (2011), Osadnictwo kultury przeworskiej w dorzeczu górnej Baryczy i Ołoboku, Ostrów Wielkopolski 31 Romanowski A. (2006), Denary z miejscowości Podzamcze, pow. garwoliński. Nowa lokalizacja skarbu z Maciejowic, [w:] Korpus znalezisk rzymskich z europejskiego Barbaricum – Polska, Suplement, tom 3, red. A. Bursche, R. Ciołek, Warszawa 32 Sadowski N. J. (1876), Drogi handlowe greckie i rzymskie przez porzecza Odry, Wisły, Dniepra i Niemna do wybrzeży morza bałtyckiego, Kraków 33 Samokwasow D. J (1884), Istorija ruskago prava, Warszawa 34 Zasłona M. (2009), Znaleziska monet rzymskich w dorzeczu Prosny, Warszawa (nieopublikowana praca magisterska znajdująca się w zbiorach biblioteki Instytutu Archeologii UW) 35 Ziąbka L. (2017), Skarb odkryty we Wtórku (pow. ostrowski, woj. wielkopolskie), [w:] Barbarzyńskie tsunami. Okres wędrówek ludów w dorzeczu Odry i Wisły, red. A. Bursche, K. Kowalski, B. Rogalski, Warszawa-Szczecin