2451-1986 Odcienie technologii VR. Zaburzenia odżywiania jako przykład psychospołecznych konsekwencji wykorzystania technologii wirtualnej rzeczywistości Shades of VR technology. Eating disorders as an example of the psychosocial consequences of the use of virtual reality technology Motyl Gabriela author Uniwersytet Jagielloński w Krakowie 03bqmcz70 Correspondence to: Gabriela Motyl 30 06 2023 Numer 1 (14) 2023 2023 193 208 Copyright © 2023 2023 <p>Współcześnie wraz z rozwojem przestrzeni wirtualnej można zaobserwować wzrost podatności społeczeństwa na treści i wzory kreowane w sieci. Co więcej, granica pomiędzy światem realnym a wirtualnym powoli się zaciera. Cyberprzestrzeń nie tylko tworzy dogodne warunki rozwoju, lecz także jest źródłem niebezpieczeństw w każdej dziedzinie życia. Celem pracy jest próba krytycznego spojrzenia na wykorzystanie technologii VR oraz analiza psychospołecznych konsekwencji korzystania z niej. Artykuł stanowi usystematyzowanie wiedzy na temat obszarów zastosowań i szans, jakie daje wirtualna rzeczywistość oraz zagrożeń, jakie ze sobą niesie. Problematyka zawarta w artykule dotyczy w szczególności psychospołecznych następstw wykorzystania wirtualnej rzeczywistości. Skupia się także na analizie wpływu korzystania z VR na nasilenie występowania niektórych zaburzeń odżywiania.</p> 2 Cęcelek G., Przestrzeń wirtualna w kontekście generowania zachowań aspołecznych dzieci i młodzieży [w:] Mass media we współczesnym świecie, red. V. Tanaś, W. Welskop, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu, Łódź 2019. 3 Epstein M.J., Yuthas K., Measuring and Improving Social Impacts a Guide for Nonprofits, Companies, and Impact Investors, Berrett-Koehler Publishers, San Francisco 2014. 4 Górska D., Zaburzenia osobowości w paradygmacie poznawczym [w:] Zaburzenia osobowości. Problemy diagnozy klinicznej, red. L. Cierpiałkowska, E. Soroko, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 2017. 5 Gutowska-Wyka A., Wpływ mass mediów na nawyki żywieniowe [w:] Mass media we współczesnym świecie, red. V. Tanaś, W. Welskop, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu, Łódź 2019. 6 Kopeć E., Gry komputerowe a rozwój społeczny dziecka [w:] Świat wirtualny a świat realny, red. J. Zimny, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II w Lublinie, Stalowa Wola 2013. 7 Kozłowska A., Oddziaływanie mass mediów, Oficyna Wydawnicza Szkoły Głównej Handlowej, Warszawa 2006. 8 McQuail D., Teoria komunikowania masowego, tłum. M. Bucholc, A. Szulżycka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008. 9 Makaruk K., Włodarczyk J., Skoneczna P., Problematyczne używanie internetu przez młodzież. Raport z badań, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Warszawa 2019. 10 Markowska K., Seksizm w grach komputerowych na przykładzie postaci kobiecych [w:] Edukacyjne, społeczne i medyczne konteksty w perspektywie zmian cywilizacyjnych, red. A. Mirczak, K. Jagielska, Wydawnictwo Scriptum, Kraków 2021. 11 Słomian W., Wanot B., Kosior-Lara A., Zdrowie a zaburzenia odżywiania [w:] Dieta a zdrowie i wiek, red. A. Biskupek-Wanot, B. Wanot, H. Wiśniewska-Śliwińska, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa 2020. 12 Smaga D., Mass media jako jeden z czynników oddziałujących negatywnie na zachowanie młodzieży w aspekcie zjawisk patologicznych – przemoc jako studium przypadku [w:] Mass media we współczesnym świecie, red. V. Tanaś, W. Welskop, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu, Łódź 2019. 13 Soroko E., Integracyjne modele w diagnozie zaburzeń osobowości [w:] Zaburzenia osobowości. Problemy diagnozy klinicznej, red. L. Cierpiałkowska, E. Soroko, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 2017. 14 Tytko O., Zaburzenia odżywiania – oblicza znane i mniej znane [w:] Cywilizacja zdrowia, red. M. Warchał, Wydawnictwo internetowe e-bookowo, Będzin 2016. 15 Wirtual. Czy nowy wspaniały świat?, red. K. Korab, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2010. 17 Białokoz-Kalinowska I., Kierus K., Nawrocka B., Piotrowska-Jastrzębska J.D., Uzależnienie od Internetu (siecioholizm) wśród młodzieży licealnej – konsekwencje zdrowotne i psychospołeczne, „Pediatria i Medycyna Rodzinna” 2011, nr 7(4), s. 372–377. 18 Darvesh N., Radhakrishnan A., Lachance C.C., Nincic V., Sharpe J.P., Ghassemi M., Straus S.E., Tricco A.C., Exploring the Prevalence of Gaming Disorder and Internet Gaming Disorder: A Rapid Scoping Review, „Systematic Reviews” 2020, Vol. 9(68). 19 Dell’Osso L. Abelli M., Carpita B., Pini S., Castellini G., Carmassi C., Ricca, V., Historical Evolution of the Concept of Anorexia Nervosa and Relationships with Orthorexia Nervosa, Autism, and Obsessive–Compulsive Spectrum, „Neuropsychiatric Disease and Treatment” 2016, Vol. 12, s. 1651–1660. 20 Dycht M., Marszałek L., Mass media i reklama a choroby cywilizacyjne: anoreksja i bulimia, „Seminare. Poszukiwania naukowe” 2011, nr 30, s. 147–158. 21 Krzepkowski M., Moeglich M., Wronieck P., Z georadarem, dronem i łopatą. O odkrywaniu tajemnic zaginionego Dzwonowa, „Archeologia Żywa” 2017, nr 3, s. 40–47. 22 Rębisz S., Sikora I., Smoleń-Rębisz K., Poczucie samotności a poziom uzależnienia od Internetu wśród adolescentów, „Edukacja –Technika – Informatyka” 2016, nr 1(15), s. 90–98. 23 Strzelecki W., Cybulski M., Strzelecka M., Dolczewska-Samela A., Zmiana wizerunku medialnego kobiety a zaburzenia odżywiania we współczesnym świecie, „Nowiny Lekarskie” 2007, nr 76(2), s. 173–181. 24 Wilk A.K., Wirtualna rzeczywistość – wsparcie czy zagrożenie dla bezpieczeństwa?, „Journal of Modern Science” 2018, nr 4(39), s. 277–292. 26 Cook J.S., From Siri to Sexbots: Female AI Reinforces a Toxic Desire for Passive, Agreeable and Easily Dominated Women, https://www.salon.com/2016/04/08/from_siri_to_sexbots_female_ai_reinforces_a_ toxic_desire_for_passive_agreeable_and_easily_dominated_women/ (dostęp: 27.03.2023). 27 Łapczyński A., VR i pożar w samolocie? Jak VR pomaga w szkoleniach dla lotnictwa? VR AR MR EXPERT – IV -, https://www.youtube.com/watch?v=lAGuI8L 71Og (dostęp: 10.02.2023). 28 Mader M., Wirtualna rzeczywistość w architekturze – cz. 1, https://blog.p.lodz.pl/nauka-i-badania/wirtualna-rzeczywistosc-w-architekturze-cz-1, (dostęp: 18.03.2023). 29 Systel, Virtual reality, czyli czym jest wirtualna rzeczywistość?, https://systel.pl/virtual-reality/ (dostęp: 26.04.2022). 30 Zabłocka S., VR, AR, MR – jak najłatwiej zrozumieć różnice?, https://apollogic.com/pl /2017/02/vr-ar-mr-czy-znasz-roznice/ (dostęp: 26.04.2022).