Artykuł analizuje rolę i potencjał nauczycieli w oporze wobec formowania i przejawów autorytarnych wzorców w białoruskim systemie edukacji szkolnej od lat 90. XX wieku do IX 2020 r. W oparciu o podejście interdyscyplinarne badanie łączy perspektywy pedagogiczne, socjologiczne i kulturoznawcze, przyjmując za ramy teoretyczne dorobek krytycznej pedagogiki (m.in. Paulo Freire, Henry Giroux) oraz teorii autorytaryzmu (Hannah Arendt, Juan Linz, Samuel Huntington). Część empiryczna opiera się na wywiadach pogłębionych z nauczycielami, które ujawniają mechanizmy normalizacji autorytarnych praktyk w szkołach, a także indywidualne i kolektywne strategie oporu wobec nich. Wyniki badań wskazują, że autorytarne wzorce – odziedziczone po systemie sowieckim – pozostają kluczowym elementem kultury edukacyjnej na Białorusi, ograniczając samorealizację nauczycieli i rozwój demokratycznych postaw wśród uczniów. Artykuł kończy się rekomendacjami dotyczącymi procesu deautorytaryzacji edukacji w kontekście przyszłych reform demokratycznych.

This article is dedicated to the role and potential of schoolteachers in resisting the formation and manifestation of authoritarian patterns in education in Belarus from the early 1990s to IX 2020. The study includes an analysis of the genesis of authoritarian patterns, identification of ways to normalize them, and a description of the methods of resistance by educators. The research methodology is based on interdisciplinary methods, and the theoretical framework is built on works analyzing and studying the complex phenomenon of authoritarianism, including in education. The empirical part is grounded in expert interviews with Belarusian educators, where teachers shared their experiences regarding how the conditions of school education, the demands and expectations from teachers and students, teaching methods, and formats changed during their careers. They also reflected on ways to resist pressure from school administration. The text includes conclusions and recommendations for overcoming authoritarian patterns in the Belarusian educational context, including through reforming the education system and supporting educators in the process of deauthoritarianization.