The pogroms Jews in Russia in 1905‑1906 against the backdrop of the state crisis
Choose format
RIS BIB ENDNOTEPublication date: 15.12.2025
Wschodnioznawstwo (Eastern Studies), 2025, Volume 19, pp. 443-464
https://doi.org/10.4467/20827695WSC.25.023.22836Authors
Pogromy Żydów w Rosji w latach 1905‑1906 na tle kryzysu państwa
W latach 1905-1906 Rosję dotknęła największa w jej dotychczasowej historii fala pogromów. W ich wyniku zginęło od 3 do nawet 4 tys. Żydów a ok. 10 tys. odniosło rany. Podłożem dla pogromów stał się kryzys zewnętrzny i wewnętrzny państwa rosyjskiego. W latach 1904‑1905 Rosja przeżyła szok wynikający z porażki w wojnie z Japonią a w 1905 r. wybuchła rewolucja. Zjawiska te zachwiały w posadach systemem autarchii. Uwolniły również nawarstwiające się pokłady antysemityzmu, który eksplodował z ogromną siłą w X 1905 r. po ogłoszeniu carskiego manifestu. Rezultatem pogromów, oprócz utraty nadziei Żydów na ich równouprawnienie w Rosji i ogromnej skali tragedii w postaci ofiar, zniszczeń i strat materialnych, stała się też fala emigracji z Rosji. Pogromy były również rozumiane i wykorzystane przez władze jako narzędzie do rozładowania nastrojów rewolucyjnych.
Johnson, P., Historia Żydów, Kraków 2000.
Kuznetsov, G. R., Soyuz russkogo naroda i „Pogromnaya trevoga” 1906-1907, Moskva 2010.
Linden, A. & Motzkin, L., Prototyp des Pogroms in den 1880ern Jahren. Die Juden-pogrome in Russland, T. 1, Zionistischer Hilfsfond in London, Koeln 1909, [in:] Antisemitismus, Pogrome und Judenfreunde im Russischen Zarenreich. Quellentexte und Forschungen aus den Jahren 1877-1927, ed. P. Buerger, T. 2, Duesseldorf 2024.
Linden, A. & Motzkin, L., Die Dimension der Oktoberpogrome 1905, Die Juden-pogrome in Russland, T. 1, Zionistischer Hilfsfond in London, Koeln 1909, [in:] Antisemitismus, Pogrome und Judenfreunde im Russischen Zarenreich. Quellentexte und Forschungen aus den Jahren 1877-1927, ed. P. Buerger, T. 2, Duesseldorf 2024.
Pamiętnik Mikołaja II, opr. J. Kutta, Warszawa 2006.
Polonsky, A., Dzieje Żydów w Polsce i w Rosji, Warszawa 2014.
Rimscha, H. von, Geschichte Ruslands, Darmstadt 1970.
Told, A. & Feiwel, B., Kischiniew 1903. Die Judenpogrome in Russland, T. 2. Zionistischer Hilfsfond in London, Koeln 1909, [in:] Antisemitismus, Pogrome und Judenfreunde im Russischen Zarenreich. Quellentexte und Forschungen aus den Jahren 1877-1927, ed. P. Buerger, T. 2, Duesseldorf 2024.
Umanski, A., Das Oktoberpogrom 1905 in Kischinew, Die Judenpogrome in Russland, T. 2, Zionistischer Hilfsfond in London, Koeln 1909, [in:] Antisemitismus, Pogrome und Judenfreunde im Russischen Zarenreich. Quellentexte und Forschungen aus den Jahren 1877-1927, ed. P. Buerger, T. 2, Duesseldorf 2024.
Żbikowski, A., Rocznica wydania ukazu o ustanowieniu „strefy osiedlenia” dla Żydów, 12 IV 2023, https://www.jhi.pl/artykuly/rocznica-wydania-ukazu-o-ustanowieniu-strefy-osiedlenia-dla-zydow,243.
Information: Wschodnioznawstwo (Eastern Studies), 2025, Volume 19, pp. 443-464
Article type: Original scientific article
Titles:
University of Wroclaw
Poland
Published at: 15.12.2025
Article status: Open
Licence: CC BY-SA 4.0
Percentage share of authors:
Article corrections:
-Publication languages:
PolishView count: 404
Number of downloads: 405