Higher Education in Crisis: The Role of the Belarusian Free University in the Democratic Transformation of Belarus
Choose format
RIS BIB ENDNOTEPublication date: 15.12.2025
Wschodnioznawstwo (Eastern Studies), 2025, Volume 19, pp. 111-127
https://doi.org/10.4467/20827695WSC.25.008.22821Authors
Kryzys edukacji na Białorusi a rola Wolnego Uniwersytetu Białoruskiego w budowaniu przyszłości demokratycznej
Niniejszy artykuł bada kryzys edukacji wyższej na Białorusi w kontekście autorytarnych represji oraz rolę Wolnego Uniwersytetu Białoruskiego (WUB) jako instytucji akademickiej działającej na wygnaniu. Opierając się na analizie jakościowej, obejmującej wywiady strukturyzowane oraz analizę dyskursu materiałów instytucjonalnych, artykuł eksploruje, w jaki sposób WUB kształtuje swoją misję i strategię wobec białoruskiej społeczności akademickiej w obliczu represji politycznych i przymusowej migracji. Wyniki badań wskazują, że choć WUB stanowi kluczowy element oporu wobec erozji wolności akademickiej, jego działalność jest jednocześnie ograniczana przez konieczność balansowania między zachowaniem tożsamości akademickiej a adaptacją do nowego środowiska instytucjonalnego. Analiza ukazuje, że WUB pełni funkcję przestrzeni nadziei i akademickiej kontynuacji, ale jednocześnie jego przyszłość wymaga dalszej refleksji nad mechanizmami instytucjonalnego przetrwania i rozwoju w warunkach kryzysu politycznego. Badanie wskazuje również na potrzebę dalszej eksploracji strategii długoterminowej integracji WUB z międzynarodowym krajobrazem edukacyjnym oraz jego roli w procesach demokratyzacyjnych na Białorusi.
Altbach, P. G., Academic Freedom in a Global Perspective: Lessons from the Past, Challenges for the Future, Rotterdam 2007.
Apple, M. W., Ideology and Curriculum, New York 2004.
Belarus in the world 2025, Freedom House, https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2025/uphill-battle-to-safeguard-rights.
Belarus: ‘Anti-extremism’ legislation used to further suppress civil society, https://www.article19.org/resources/belarus-anti-extremism-legislation-used-to-further-suppress-civil-society.
„Bolee 400 žurnalistov, okolo 30 nezavisimyh izdanij”… BAŽ sozdala proekt „Bez nas vy by ne znali”, https://spring96.org/ru/news/118516.
Drobysh, O., Academic freedom of a university teacher: issues of legal regulation and national educational practice, „Bielaruś i Sviet” 2022, no. 2, https://kamunikat.org/belarus-i-svet-vesnik-belaruskay-akademii-1-2021.
Free to Think 2022. Report of the Scholars at Risk, Academic Freedom Monitoring Project, https://www.scholarsatrisk.org/resources/free-to-think-2022.
Heyneman, S. P., From the Party/State to Multiethnic Democracy: Education and Social Cohesion in Europe and Central Asia, „Educational Evaluation and Policy Analysis” 2000, vol. 22, no. 2.
Iz veduŝego VUZA Belarusi uvolili 500 rabotnikov iz-za protestov, https://www.svoboda.org/a/iz-veduschego-vuza-belarusi-uvolili-500-rabotnikov-iz-za-protestov/3297.
Iz veduŝego VUZA Belarusi uvolili 500 rabotnikov iz-za protestov, https://www.dw.com/ru/iz-vuza-v-belarusi-uvolili-500-sotrudnikov-za-podderzku-protestov/a-692652298616.html.
Kłysiński, K. & Żochowski, P., Edukacja w służbie reżimu. Ideologizacja i militaryzacja szkolnictwa na Białorusi, Komentarze OSW, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2023-05-17/edukacja-w-sluzbie-rezimu-ideologizacja-i-militaryzacja.
Nacional’nyj Statističeskij Komitet Respubliki Belarus’, https://www.belstat.gov.by/upload-belstat/upload-belstat/pdf/oficial_statistika/2024/infografika-obrazovanie-2024.pdf.
O merah protivodejstviâ èkstremizmu i terrorizmu. Soblûdenie zakonodatel’stva o massovyh meropriâtiâ, https://utzsz.by/news/984-o-merakh-protivodejst-viya-ekstremizmu-i-terrorizmu-soblyudenie-zakonodatelstva-o-massovykh-meropriyatiyakh-v-respublike-belarus.
O merah protivodejstviâ èkstremizmu i reabilitacii nacizma, https://mvd.gov.by/ru/news/8642.
„Poloviny kafedry vot tak, bah – i net!” Kak repressii uničtožaût istfak BGU, https://nashaniva.com/ru/344882.
Ponad 105 tysięcy obcokrajowców studiuje w Polsce, https://perspektywy.pl/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=8492:w-polsce-studiuje-juz-ponad-105-tysiecy-obcokrajowcow&catid=24&Itemid=119.
Raport Free Universities: Putting the Academic Freedom Index Into Action, Global Public Policy Institute, III 2021, https://gppi.net/media/KinzelbachEtAl_2021_Free_Universities_AFi-2020_upd.pdf.
Situaciâ s pravami čeloveka v Belarusi. Mart 2025, https://spring96.org/ru/news/117734.
Situaciâ s pravami čeloveka v Belarusi. Iûl’ 2025, https://spring96.org/ru/news/118420.
Stan belaruskaj akadèmii – 2023, https://learn4belarus.online/helpfulmaterials/belarusian-academy.
Students for students, https://www.students4student.com/articles.
Ugolovnoe presledovanie s načala izbiratel’noj kampanii 2020. Spisok ot pravozaŝitnikov „Vâsny”, https://spring96.org/ru/news/99641.
V Belarusi zametno upalo količestvo detej v detskih sadah i studentov v Universitetah, https://news.zerkalo.io/life/45244.html?c.
Voĺny Bielaruski Ŭniviersitet, https://volny-uni.eu/pl.
Współpraca międzynarodowa, https://elk.wans.edu.pl/uczelnia/wspolpraca-miedzynarodowa/?utm_source=chatgpt.com.
Vuzy podstraivaût pod nuždy èkonomiki. Belarusskaâ sistema obrazovaniâ v marte 2025, https://isans.org/ru/education/education-monitoring/sistema-obrazovaniya-respubliki-belarus-v-marte-2025.html.
Zakon Respubliki Belarus’ 11 maâ 2023 g. № 268-Z Ob izmenenii zakonov, https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=H12300268.
Zakon Respubliki Belarus’ 14 oktâbrâ 2022 g. № 213-Z O licenzirovanii, https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=H12200213.
Information: Wschodnioznawstwo (Eastern Studies), 2025, Volume 19, pp. 111-127
Article type: Original scientific article
Titles:
University of Wroclaw
Poland
University of Wroclaw
Poland
Published at: 15.12.2025
Article status: Open
Licence: CC BY-SA 4.0
Percentage share of authors:
Article corrections:
-Publication languages:
PolishView count: 181
Number of downloads: 143