The experience of the countries of Central and Eastern Europe shows that the transition from authoritarian to democratic rule requires recruitment of new personnel, including higher education staff. This multifaceted and quite long‑term process includes both the restoration of rights to citizens who were previously subjected to various restrictive measures and repressions by the authorities because of their civic position, and the punishment of the dictator’s accomplices who committed crimes against their nation. In addition to these wide‑ranging activities, as history shows, a balanced lustration is necessary, aimed at revealing the identity of people who, to a greater or lesser extent, collaborated with the repressive bodies.
These activities must be carried out on the basis of international law and national legislation and within the strict framework of these regulations. This means that, after the beginning of the transitional period, a special law must be adopted to regulate the processes of restoring social justice and punishing criminals.The law must clearly define the tasks of the structures entrusted with the implementation of its requirements in practice. The new Belarusian law should define in the most precise way the procedures for pre‑trial and judicial proceedings in personal cases, as well as the legal consequences of court decisions.
Given the complexity of the tasks described above, the institutions of the democratic forces of Belarus operating in exile can already now start developing conceptual documents, including the organization of lustration. It should be emphasized that these activities have already begun – a number of projects have been put up for public discussion, and an outline of planned analytical and expert activities has been outlined, including those concerning reforms in the field of higher education.
When planning and implementing democratic reforms after the fall of the dictatorship, Belarusians can draw on the rich and diverse experience of countries that faced similar challenges several decades earlier. One of the main lessons that the democratic forces of Belarus should draw from the experience of other countries is to prevent the politicization of personnel work, as well as to conduct lustration as soon as possible, punish criminals and restore the rights of citizens who were subjected to illegal repression by the regime.

Doświadczenia krajów Europy Środkowo‑Wschodniej pokazują, że przejście od rządów autorytarnych do demokratycznych wymaga stworzenia nowej kadry, także w obszarze szkolnictwa wyższego. Ten wieloaspektowy i dość długotrwały proces obejmuje zarówno przywrócenie praw obywatelom, którzy wcześniej byli poddawani różnego rodzaju środkom ograniczającym i represjom ze strony władz z powodu swojej pozycji obywatelskiej, jak i ukaranie wspólników dyktatora, którzy dopuścili się zbrodni przeciwko swojemu narodowi. Oprócz tych szeroko zakrojonych działań, jak pokazuje historia, konieczna jest wyważona lustracja, mająca na celu ujawnienie tożsamości osób, którzy w mniejszym lub większym stopniu współpracowały z organami represyjnymi.
Wymienione działania muszą być prowadzone w oparciu o prawo międzynarodowe i ustawodawstwo krajowe oraz w ścisłych ramach tych przepisów. Oznacza to konieczność przyjęcia, po rozpoczęciu okresu przejściowego, specjalnej ustawy regulującej procesy przywracania sprawiedliwości społecznej i karania przestępców. Prawo musi jasno określać zadania struktur, którym powierzono wdrażanie jego wymagań w praktyce. Nowe białoruskie prawo powinno jak najdokładniej określać procedury postępowania przedprocesowego i sądowego w sprawach osobistych, a także skutki prawne orzeczeń sądowych.
Biorąc pod uwagę złożoność zadań opisanych powyżej, instytucje demokratycznych sił Białorusi działające na uchodźstwie mogą już teraz rozpocząć opracowywanie dokumentów koncepcyjnych, w tym organizacji lustracji. Należy podkreślić, że działania te już się rozpoczęły – poddano pod publiczną dyskusję szereg projektów, nakreślono zarys planowanych działań analitycznych i eksperckich, m.in. dotyczących reform w obszarze szkolnictwa wyższego.
Planując i wdrażając reformy demokratyczne po upadku dyktatury, Białorusini mogą czerpać z bogatych i różnorodnych doświadczeń państw, które stanęły w obliczu podobnych wyzwań kilkadziesiąt lat wcześniej. Jedną z głównych lekcji, jaką demokratyczne siły Białorusi powinny wyciągnąć z doświadczeń innych krajów, jest zapobieganie upolitycznianiu pracy kadr, a także jak najszybsze przeprowadzanie lustracji, karanie przestępców i przywracanie praw obywatelom, którzy zostali poddani bezprawnym represjom ze strony reżimu.